ครูหมอปี่ : พิธีกรรมและความเชื่อของครูหมอปี่ บ้านนาโต๊ะแถม หมู่ที่ 11 ตำบลหนองหงส์ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช - รัตนพันธุ์ กัญญาพัชร; เงินถาวร สุธิรา ชัยรักษา; ดำรงวัฒนะ จิตติมา; ประทุม บุญยิ่ง; ธมฺมหาโส พระมหาหรรษา; ปริยตฺติธารี พระมหาดวงทิพย์; พันธพัฒน์ พระปราโมทย์; สุเมโธ พระวุทธ; เลิศลับ จักรกฤษ; คุ้มภัย ทศพร (วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 2024)
บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาพิธีกรรมและความเชื่อของครูหมอปี่ และเพื่อศึกษาแนวทางการอนุรักษ์สืบทอดครูหมอปี่บ้านนาโต๊ะแถม หมู่ที่ 11 ตำบลหนองหงส์ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วย 1) ผู้ให้ข้อมูลสำคัญหลัก กลุ่มที่ 1 คือ กลุ่มผู้ทรงครูหมอปี่หลัก จำนวน 1 คน 2) ผู้ให้ข้อมูลสำคัญรอง กลุ่มที่ 2 คือ กลุ่มผู้ทรงครูหมอปี่สำรอง จำนวน 3 คน 3) กลุ่มผู้ประกอบพิธีกรรม จำนวน 3 คน 4) กลุ่มที่สนใจร่วมพิธีกรรมเป็นประจำ จำนวน 5 คน 5) กลุ่มผู้ที่สืบทอดครูหมอปี่ จำนวน 3 คน พิธีกรรมและความเชื่อของครูหมอปี่ บ้านนาโต๊ะแถม หมู่ที่ 11 ตำบลหนองหงส์ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ใช้แบบสัมภาษณ์ในการเก็บรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) พิธีกรรมการอัญเชิญครูหมอปี่ พบว่า จะต้องเตรียมอุปกรณ์ในการบูชาไม่ว่าจะเป็น ดอกไม้ ธูป เทียน เพื่อนำมาทำพิธี ขั้นตอนแรกในการทำพิธี เราจะต้องทำพิธีการอัญเชิญก่อนเพื่อเป็นการขับขานวิณญาณให้ครูหมอมาประทับร่าง เนื่องจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายทั้งปวงจะต้องมีครู แล้วเริ่มทำการเป่าปี่กาหลอเป็นขั้นตอน ต่อไป 2) พิธีกรรมการรักษาคนถูกของให้หายเจ็บป่วย พบว่า ความเชื่อในเรื่องครูหมอปี่ในวงกาหลอเกี่ยวกับการเจ็บไข้ได้ป่วย คนในสมัยก่อนบางกลุ่มจะให้ความสำคัญเป็นอย่างมาก เพราะคนในสมัยก่อนถือว่าสิ่งศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้จะช่วยคุ้มครอง และเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ การตั้งให้กินของครูหมอปี่จะตั้งปีละ 2 ครั้ง คือ ช่วงเดือนห้า และเดือนสิบตามธรรมเนียมของคนโบราณ