รูปแบบการวิจัยเพื่อเสริมสร้างปัญญาและคุณธรรมด้วยหลักพระพุทธศาสนา ของไทยและนานาชาติ - ฉิมหาด, ไพรัตน์; เหมือนจันทร์, วนิดา; ทิพย์วงษ์, พระสมุห์ธนภัทร (วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 2026)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์สภาพปัญหาและความต้องการวิจัยต่อการเสริมสร้างปัญญาและคุณธรรมด้วยหลักพระพุทธศาสนาของไทยและนานาชาติในปัจจุบัน 2) วิเคราะห์องค์ประกอบการวิจัยต่อการเสริมสร้างปัญญาและคุณธรรมด้วยหลักพระพุทธศาสนาของไทยและนานาชาติ และ 3) พัฒนาระบบงานบริหารการวิจัยต่อการเสริมสร้างปัญญาและคุณธรรมด้วยหลักพระพุทธศาสนาของไทยและนานาชาติ วิจัยเชิงคุณภาพร่วมกับเชิงปฏิบัติการ เครื่องมือเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลคือ ผู้บริหารระดับสูง ผู้บริหารวิทยาลัยสงฆ์ บัณฑิต ศิษย์เก่าและปัจจุบัน นักวิชาการ ผู้ทรงคุณวุฒิการวิจัยและการพัฒนา โดยเลือกแบบเจาะจง สนทนากลุ่มผู้บริหารมหาวิทยาลัย ผู้ทรงคุณพระพุทธศาสนาวิจัยและพัฒนา วิเคราะห์ข้อมูลเชิงประเด็น เชิงเนื้อหาและการสังเกตการณ์กลุ่มบุคลากรและนิสิต ผลการวิจัยพบว่า 1) การแก้ปัญหาและความต้องการวิจัยต่อการเสริมสร้างปัญญาและคุณธรรม ต้องใช้กลยุทธิ์การบูรณาการข้ามศาสตร์และหลักธรรมกับชีวิตประจำวัน ร่วมกับโอกาสด้านกระแส AI และจริยธรรม วางตำแหน่งงานวิจัยให้เป็นผู้นำในการสร้างกรอบจริยธรรมดิจิทัล งานวิจัยสร้างยุทธศาสตร์ภาครัฐและสร้างอัตลักษณ์ให้โดดเด่น 2) องค์ประกอบการวิจัยมี 4 ด้าน คือ ด้านปรัชญาและหลักธรรมเน้นหลักไตรสิกขาเป็นเสมือนเข็มทิศของการวิจัย ด้านวิชาการ ขับเคลื่อนด้วยกลไกข้ามศาสตร์ทั้งครุศาสตร์และสังคมศาสตร์ ด้านบุคคลเน้นที่เป้าหมายที่จะพัฒนาทั้งหลักจริต 6 บัว 4 เหล่าและโยนิโสมนสิการมาร่วมพัฒนา และปัจจัยที่เอื้อต่อความสำเร็จมีหลักธรรมและสภาพแวดล้อมที่ส่งผลให้งานวิจัยประสบความสำเร็จและยั่งยืน และ 3) การประเมินผลการดำเนินการพัฒนาระบบงานบริหารการวิจัย คือ การบริหารจัดการงานวิจัย ระบบและกลไกการวิจัย รูปแบบการวิจัย สภาพปัญหาและความต้องการวิจัยและการเผยแพร่ การยอมรับและการนำผลงานวิจัยไปใช้ โดยมีค่าเฉลี่ย 4.78 4.71 4.48 4.44 4.36 ตามลำดับ