การประยุกต์ใช้วัฒนธรรมมโนราห์เป็นฐานในการส่งเสริมการศึกษาของเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในชุมชนบ้านปากลัด ตำบลทุ่งหลวง อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี - เรืองศรี, วงษ์สิริ; สวนทอง, เพ็ญนภา; อรุณสุตาลังการ, พระครู; วิรัตธรรมโชติ, พระครู; สุริโย (คงคาไหว), พระครูวินัยธรสุริยา (วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 2022)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาวัฒนธรรมมโนราห์ในการจัดการศึกษาของเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในชุมชนบ้านปากลัด และ 2) การประยุกต์ใช้วัฒนธรรมมโนราห์เป็นฐานในการส่งเสริมการศึกษาของเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาในชุมชนบ้านปากลัด ตำบลทุ่งหลวง อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ดำเนินการศึกษาด้วยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสาร เครื่องมือเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึก และวิธีการสนทนากลุ่ม โดยเลือกแบบเจาะจง กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ 1) หัวหน้าศูนย์สืบสานมโนราห์ปักษ์ใต้ 2) คณะทำงานศูนย์ฯ 3) เด็กและเยาวชนนอกระบบ และ 4) เครือข่ายดูแลเด็กและเยาวชน จำนวนทั้งสิ้น 16 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและสรุปภาพรวม ผลการวิจัยพบว่า 1) วัฒนธรรมมโนราห์เกิดจากกลุ่มเด็กเยาวชนต้องการสืบทอดภูมิปัญญามโนราห์ รวมตัวกันสร้างกลุ่มมโนราห์ของชุมชน โดยการศึกษาจากหนังสือ สื่อวีดีทัศน์ และครูภูมิปัญญา ด้านการจัดการศึกษามีกิจกรรมการเรียนรู้ ได้แก่ 1.1) วัฒนธรรมการรำมโนราห์ ประวัติศาสตร์ชุมชน และการดำรงชีวิต 1.2) การพัฒนาฝีมือฝึกร้องฝึกรำ บทร้อง และบทขับ 1.3) การสร้างสรรค์เครื่องแต่งกายมโนราห์ เครื่องประดับ และ1.4) การประยุกต์เป็นชิ้นงานอย่างสร้างสรรค์ และ 2) การประยุกต์ใช้วัฒนธรรมมโนราห์เป็นฐานในการส่งเสริมการศึกษา ควรมีทักษะการดําเนินชีวิตในศตวรรษที่ 21 ตระหนักถึงเหตุผล เท่าทันการเปลี่ยนแปลง ได้แก่ 2.1) การศึกษาพื้นฐานจัดทำเป็นหลักสูตรท้องถิ่นบูรณาการและเชื่อมโยงกับรายวิชา 2.2) ด้านอาชีพใช้ “กิจกรรมเป็นฐาน” 2.3) ด้านทักษะชีวิตเสริมความรู้ ความสามารถบุคคลด้านร่างกาย อารมณ์ สติปัญญา สังคม และเท่าทันเทคโนโลยี และ2.4) ด้านสังคมและชุมชนจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการความรู้ ทักษะ ใช้ชุมชนเป็นฐานเรียนรู้และทุนสังคมเป็นเครื่องมือจัดการเรียนรู้