การศึกษาพิธีกรรมความเชื่อหมอช้างของกลุ่มชาวไทยกูย จังหวัดสุรินทร์ - มงฺคลิโก, พระอำนวย; อภิชาโน, พระอนุชา; สมใจ, ธีรชัย; ศิริภาประภากร, ยโสธารา; กันเที่ยง, เกริกวุฒิ; คลังฤทธิ์, สุริยา (วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล, 2022)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและหาแนวทางการอนุรักษ์พิธีกรรมแซนปะกำช้างของชาวไทยกูย อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ โดยกลุ่มเป้าหมายเป็นชุมชนชาวไทยกูยที่อยู่บ้านตากลาง ตำบลกระโพ อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์ ผลการศึกษา พบว่า วิถีชีวิตของกลุ่มชนชาวไทยกูยนี้มีความเชื่อในอำนาจเหนือธรรมชาติและดวงวิญญาณบรรพบุรุษด้วย ได้ปรากฏพิธีกรรมของกลุ่มชนเรียกว่า “พิธีแกลมอ” เป็นพิธีสื่อสารดวงวิญญาณมีสัญลักษณ์ในพิธี และรูปแบบในพิธีที่มีความเกี่ยวข้องกับควาญช้าง และเส้นปะกำช้างที่ปรากฏบนศีรษะของผู้เข้าในพิธี จนกลายเป็นอัตลักษณ์ของชาวไทยกูย ความเกี่ยวข้องกับช้าง คือ การเลี้ยงและการฝึกช้าง โดยจะต้องมีความเชื่ยวชาญ ได้แก่ 1) การจับช้าง 2) ทำเครื่องมือที่เกี่ยวกับช้าง 3) การประกอบพิธีกรรม 4) การฝึกบังคับช้าง 5) การทำนายลักษณ์ของช้าง และ 6) การรักษาด้วยพืชสมุนไพร สำหรับพิธีกรรมแซนปะกำช้างเป็นพิธีกรรมเซ่นไหว้ที่มีการสืบทอดมานานโดยเชื่อว่าจะทำให้ความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานและมีความโชคดี แนวทางการอนุรักษ์ พบว่า 1) ควรมีการส่งเสริมให้มีฐานข้อมูลบริการความรู้แก่นักท่องเที่ยวและผู้สนใจ 2) ควรรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับพิธีกรรมและความเชื่อต้องบริการให้ความรู้แก่นักท่องเที่ยว 3) ควรมีการจัดความร่วมมือในชุมชน ได้แก่ ชุมชน โรงเรียน และวัด 4) จัดกิจกรรมเสริมความรู้ 5) จัดกิจกรรมนำเสนอเรื่องราวและวิถีชาวกูยเพื่อสร้างความภาคภูมิใจแก่ชุมชน 6) จัดทำหลักสูตรท้องถิ่นเพื่อสอนในชั้นเรียน 7) จัดกิจกรรมแซนปะกำช้างให้ขึ้นมีพื้นที่และสร้างนวัตกรรมทางความเชื่อที่ได้จากช้าง เป็นต้น