การจัดการมาตรฐานการให้บริการเพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยวในยุคหลังโควิด-19 ของชุมชนท่องเที่ยวในเขตพื้นที่อุทยานธรณีโลกสตูล
DOI:
https://doi.org/10.14456/tft.2026.2คำสำคัญ:
การจัดการมาตรฐานการให้บริการ, ความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยว, อุทยานธรณีโลกสตูลบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1) ศึกษาพฤติกรรมความต้องการของนักท่องเที่ยว ต่อการให้บริการของชุมชนท่องเที่ยวในเขตพื้นที่อุทยานธรณีโลกสตูลในยุคหลังโควิด-19 2) ศึกษาการจัดการมาตรฐานการให้บริการแก่นักท่องเที่ยว รองรับการท่องเที่ยววิถีใหม่ในยุคหลังโควิด-19 ของชุมชนท่องเที่ยวในเขตพื้นที่อุทยานธรณีโลกสตูล และ 3) กำหนดต้นแบบการจัดการมาตรฐานการให้บริการที่สร้างความเชื่อมั่นแก่นักท่องเที่ยวในยุคหลังโควิด-19 ของชุมชนท่องเที่ยวในเขตพื้นที่อุทยานธรณีโลกสตูล โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน เครื่องมือวิจัย คือ แบบสอบถามจากนักท่องเที่ยว 400 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบสะดวก แบบสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 30 คน การประชุมกลุ่มย่อย 12 คน และการประชุมเชิงปฏิบัติการ 40 คน ใช้วิธีการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติ ค่าร้อยละ ความถี่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที (t-test) และการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA) ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า 1) นักท่องเที่ยวมีพฤติกรรมการเดินทางด้วยตนเองเพิ่มขึ้นเพื่อท่องเที่ยวชมความสวยงามและเรียนรู้ธรณีวิทยา โดยให้ความสำคัญกับการจัดการความปลอดภัยและสุขอนามัยเป็นลำดับแรก 2) นักท่องเที่ยวที่มีปัจจัยส่วนบุคคลด้านเพศและอายุต่างกัน มีพฤติกรรมความต้องการต่อมาตรฐานการให้บริการไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ซึ่งสะท้อนถึงความคาดหวังร่วมกันในฐานะบรรทัดฐานใหม่ของการท่องเที่ยว 3) ต้นแบบการจัดการมาตรฐานการให้บริการที่สร้างความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยว 10 ด้าน ประกอบด้วย การจัดการความปลอดภัย การจัดการสุขอนามัย การจัดการต้อนรับนักท่องเที่ยว การจัดการรองรับและการเข้าถึงพื้นที่ การจัดกระบวนการให้บริการ การจัดการแหล่งท่องเที่ยว การจัดกิจกรรมท่องเที่ยว การจัดการที่พัก อาหาร และสินค้าที่ระลึก การจัดการสิ่งอำนวยความสะดวก และการจัดการมาตรฐานการรับรอง ซึ่งหากชุมชนมีมาตรฐานการให้บริการจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและขับเคลื่อนอุทยานธรณีโลกสตูลให้เกิดความยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรมการท่องเที่ยวและกรมอนามัย. (2563). คู่มือการปฏิบัติตามมาตรการผ่อนปรนกิจการและกิจกรรมด้านการท่องเที่ยว เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19): แนวทางปฏิบัติสำหรับเจ้าของกิจการ ผู้ให้บริการ และผู้ใช้บริการ. กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. https://www.dot.go.th/storage/17_07_2020/sSSa4XxXKJg5RPAZ93jiZHubOshCbh3EoDzC1sqF.pdf
กรมควบคุมโรค. (2563). เที่ยวอย่างไรให้ปลอดภัยต่อสุขภาพ ในยุคโควิด-19. กระทรวงสาธารณสุข. https://ddc.moph.go.th/pagecontent.php?page=604&dept=
กรมทรัพยากรธรณี. (2561). อุทยานธรณีสตูล...อุทยานธรณีโลกแห่งแรกของประเทศไทย [เอกสารประชาสัมพันธ์]. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. https://www.dmr.go.th/wp-content/uploads/2022/10/article_20180420145949-1.pdf#:~:text=Advantages%20for%20receiving%20UNESCO%20Global%20Geopark%20status.,induce%20communication%20between%20geoscientists%20and%20local%20communities
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2563). สถานการณ์การท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติในไทยในช่วงไตรมาส 1/2563P. Tourism Economic Review (รายงานภาวะเศรษฐกิจการท่องเที่ยว), 1(4), 18–21. https://www.mots.go.th/download/TourismEconomicReport/4-1TourismEconomicVol4.pdf
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (ม.ป.ป.). Amazing Thailand Safety & Health Administration (SHA). https://www.thailandsha.com/th
ณัฐกาญจน์ นวลจันทร์. (2565). แรงจูงใจในการท่องเที่ยวแบบอิสระของนักท่องเที่ยวในยุค COVID-19. ใน การประชุมวิชาการนำเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ ครั้งที่ 4 “GRADUATE SCHOOL CONFERENCE 2022” (น. 346-354). มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์.
เทิดชาย ช่วยบำรุง. (2563, 31 สิงหาคม). ความปกติใหม่ของการท่องเที่ยวไทยในอนาคต. NIDA Futurist. https://futurist.nida.ac.th/ความปกติใหม่ของการท่อง/
บริสุทธิ์ แสนคำ. (2564). พฤติกรรมการท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวชาวไทยหลังสถานการณ์โควิด 19. วารสารศิลปศาสตร์และอุตสาหกรรมบริการ, 4(1), 160-167. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/JLASI/article/view/246378
บุญเลิศ จิตตั้งวัฒนา. (2559). พฤติกรรมนักท่องเที่ยว (พิมพ์ครั้งที่ 2). เฟิร์นข้าหลวง พริ้นติ้งแอนด์พับลิซซิ่ง.
พรหมภัสสร ชุณหบุญญทิพย์. (2560). การท่องเที่ยวชุมชนกับการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมพื้นที่ชุ่มน้ำหนองไชยวาน บ้านดอนแดง อำเภอศรีสงคราม จังหวัดนครพนม. วารสารวิชาการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 47-62. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jitt/article/view/113062
พิมพ์ระวี โรจน์รุ่งสัตย์. (2556). การท่องเที่ยวชุมชน (พิมพ์ครั้งที่ 2). โอเดียนสโตร์.
ราชบัณฑิตยสภา. (2563, 13 พฤษภาคม). ความหมายของ New Normal – บรรทัดฐานใหม่. https://royalsociety.go.th/บัญญัติศัพท์-new-normal/
วรพงศ์ ภูมิบ่อพลับ. (2561). แรงจูงใจปัจจัยผลัก ปัจจัยดึง: การท่องเที่ยวการพนัน (กาสิโน). วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี, 7(1), 13-29.
ศศิชา หมดมลทิล. (2562). ท่องเที่ยวโดยชุมชนวิถีสู่ความยั่งยืน. หน่วยวิเคราะห์เศรษฐกิจฐานราก ส่วนเศรษฐกิจฐานราก. ศูนย์วิจัยธนาคารออมสิน. https://www.gsb.or.th/gsbresearch/wp-content/uploads/2019/10/GR_report_travel_detail.pdf
ศุศราภรณ์ แต่งตั้งลำ และอริยา พงษ์พานิช. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกการเดินทางท่องเที่ยวไทยปรกติใหม่. วารสารสหวิทยาการมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์. 4(1), 12-24. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/244484
สุดถนอม ตันเจริญ. (2560). การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนบางขันแตก จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 1-24. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jitt/article/view/113052
อุษาวดี พลพิพัฒน์. (2545). การท่องเที่ยวแบบยั่งยืน: กรณีศึกษาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศโดยชุมชนในประเทศไทย. จุลสารการท่องเที่ยว, 21(4), 38-48.
Alderfer, C. P. (1969). An empirical test of a new theory of human needs. Organizational Behavior and Human Performance, 4(2), 142–175. https://doi.org/10.1016/0030-5073(69)90004-X
Buhalis, D., & Sinarta, Y. (2019). Real-time co-creation and nowness service: lessons from tourism and hospitality. Journal of Travel & Tourism Marketing, 36(5), 563–582. https://doi.org/10.1080/10548408.2019.1592059
Crompton, J. L. (1979). Motivations for pleasure vacation. Annals of Tourism Research, 6(4), 408–424. https://doi.org/10.1016/0160-7383(79)90004-5
Cronbach, L. J., Gleser, G. C., Nanda, H., & Rajaratnam, N. (1972). The Dependability of Behavioral Measurements: Theory of Generalizability for Scores and Profiles. John Wiley & Sons.
Dann, G. M. (1977). Anomie, ego-enhancement and tourism. Annals of Tourism Research, 4(4), 184-194. https://doi.org/10.1016/0160-7383(77)90037-8
Eber, S. (1992). Beyond the Green Horizon: Principles for Sustainable Tourism. UK Heinemann.
Goeldner, C. R., & Ritchie, J. R. B. (2012). Tourism: Principles, practices, philosophies (12th ed.). John Wiley & Sons.
Gössling, S., Scott, D., & Hall, C. M. (2021). Pandemics, tourism and global change: A rapid assessment of COVID-19. Journal of Sustainable Tourism, 29(1), 1–20. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1758708
Houska, P. & Petru, Z. (2022). International Standardization in Tourism Services: Tool to Reduce and Restart Tourism in the Post-COVID-19 Time. In G. Antošová (Ed.), Innovative Strategic Planning and International Collaboration for the Mitigation of Global Crises (pp. 212-229). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/978-1-7998-8339-5.ch013
Iso-Ahola, S. E. (1982). Toward a social psychological theory of tourism motivation. Annals of Tourism Research, 9(2), 256-262. https://doi.org/10.1016/0160-7383(82)90049-4
Jiang, Y., & Wen, J. (2020). Effects of COVID-19 on hotel marketing and management: a perspective article. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 32(8), 2563–2573. https://doi.org/10.1108/IJCHM-03-2020-0237
Kotler, P., & Keller, K. L. (2021). Marketing management (16th ed.). Pearson Education.
Lee, S. M., & Lee, D. (2021). Opportunities and challenges for contactless healthcare services in the post-COVID-19 Era. Technological Forecasting and Social Change, 167, 120712. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.120712
Maslow, A. H. (1954). Motivation and Personality. Harper & Row.
Orîndaru, A., Popescu, M. F., Alexoaei, A. P., Caescu, S. C., Florescu, M. S., & Orzan, A. O. (2021). Tourism in a post-COVID-19 era: Sustainable strategies for industry’s recovery. Sustainability, 13(12), 6781. https://doi.org/10.3390/su13126781
Parasuraman, A., Zeithaml, V. A., & Berry, L. L. (1988). SERVQUAL: A multiple-item scale for measuring consumer perceptions of service quality. Journal of Retailing, 64(1), 12–40.
Scheyvens, R. (2013). Tourism and Poverty. Routledge.
Sigala, M. (2020). Tourism and COVID-19: Impacts and implications for advancing and resetting industry and research. Journal of Business Research, 117, 312-321. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.06.015
Škare, M., Soriano, D. R., & Porada-Rochoń, M. (2021). Impact of COVID-19 on the travel and tourism industry. Technological forecasting and social change, 163, 120469. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2020.120469
UNESCO. (2021). Strategic plan 2022-2023: UNESCO Global Geoparks. UNESCO Publishing https://www.globalgeoparksnetwork.org/sites/default/files/ggn-upload/Strategic-Plan-2022-2023_29_11_2021_1.pdf
UNESCO. (n.d.). Satun UNESCO Global Geopark. International Geoscience and Geoparks Programme. https://unesco.org/en/iggp/satun-unesco-global-geopark
Wen, J., Kozak, M., Yang, S., & Liu, F. (2021). COVID-19: Potential effects on Chinese citizens’ lifestyle and travel. Tourism Review, 76(1), 74-87. https://doi.org/10.1108/TR-03-2020-0110
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper and Row Publications.
Zhang, H., Song, H., Wen, L., & Liu, C. (2021). Forecasting tourism recovery amid COVID-19. Annals of Tourism Research, 87, Article 103149. https://doi.org/10.1016/j.annals.2021. 103149
