นโยบายด้านคนพิการ สู่การพัฒนาการตระหนักรู้ความพิการของผู้ให้บริการในสนามบิน
คำสำคัญ:
คนพิการ, การตระหนักรู้ความพิการ, นโยบาย, สนามบิน, ผู้ให้บริการบทคัดย่อ
ประเทศไทยมีกฎหมายและนโยบายที่สนับสนุนคนพิการ ทั้งในรูปแบบข้อบังคับและการส่งเสริมเพื่อสร้างความเป็นธรรมในสังคม บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ 1) วิเคราะห์กฎหมาย นโยบาย และมาตรฐานสากลที่เกี่ยวข้องกับการจัดสิ่งอำนวยความสะดวกและการให้บริการแก่บุคคลที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นกรณีพิเศษในสนามบิน 2) อธิบายรูปแบบและกลไกการจัดการเรียนรู้เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาและทบทวนองค์ความรู้ของผู้ให้บริการ ให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้องและมีความมั่นใจ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาความตระหนักรู้ด้านความพิการ (Disability Awareness) ของผู้ให้บริการในสนามบิน ผ่านกลไกความร่วมมือทางวิชาการระหว่างองค์กร และกรอบมาตรฐานสากลของการให้บริการในสนามบิน โดยอาศัยกระบวนการเรียนรู้ทั้งออนไลน์ และภาคสนาม ครอบคลุมทั้งด้านทฤษฎีและปฏิบัติ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และทบทวนความรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา
ผลการศึกษาพบว่า วัตถุประสงค์ทั้งสามประการมีความเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ มุมมองเชิงนโยบายที่เกี่ยวข้องกับคนพิการส่งผลต่อการออกแบบกลไกการพัฒนาบุคลากรที่เน้นการเสริมสร้างความตระหนักรู้ ซึ่งช่วยให้ผู้ให้บริการตระหนักถึงความสำคัญของการให้บริการที่ถูกต้อง เหมาะสม และมีความมั่นใจ อย่างไรก็ตาม ยังมีความท้าทายสำคัญ ได้แก่ การสร้างความตระหนักแก่ผู้บริหารองค์กรถึงความสำคัญของการให้บริการคนพิการ การบำรุงรักษาสิ่งอำนวยความสะดวกให้เป็นไปตามมาตรฐาน และการพัฒนาบุคลากรให้สามารถให้บริการด้วยความเข้าใจและเอาใจใส่
เอกสารอ้างอิง
กฎกระทรวง กำหนดลักษณะ หรือการจัดให้มีอุปกรณ์ สิ่งอำนวยความสะดวก หรือบริการในอาคาร สถานที่ ยานพาหนะ และบริการขนส่ง เพื่อให้คนพิการสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้ พ.ศ. 2556. (2556, เมษายน 3). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 130 ตอนที่ 31 ก หน้า 22.
กฎกระทรวง กำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการ หรือทุพพลภาพและคนชรา (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2564. (2564, มีนาคม 4). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 138 ตอนที่ 16 ก หน้า 19.
กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ. (2568, กันยายน 30). สถานการณ์คนพิการ 30 กันยายน 2568 [ชุดข้อมูล]. https://dep.go.th/images/uploads/files/30092568.pdf
ข้อกำหนด สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย ฉบับที่ 7 ว่าด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกและบริการสำหรับคนโดยสารและสมาชิกลูกเรือในสนามบินที่ให้บริการสาธารณะ. (2559, พฤศจิกายน 17). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 133 ตอนพิเศษ 263 ง หน้า 31-34.
คณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ. (2560). แผนพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ ฉบับที่ 5 พ.ศ. 2561-2564. กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ. https://dep.go.th/images/uploads/files/National-Plan-for-Improving-the-Quality-of-Life-of-Persons-with-Disabilities_Issue5-2560-2564.pdf
ประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เรื่อง ประเภทและหลักเกณฑ์ความพิการ (ฉบับที่ 2) (2555, กรกฎาคม 26). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 129 ตอนพิเศษ 119 ง หน้า 22.
ประกาศเรื่อง ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561-2580. (2561, ตุลาคม 13). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 42 ก หน้า 46.
พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550. (2550, กันยายน 27). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 124 ตอนที่ 61 ก หน้า 18.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. (2560, เมษายน 6). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก หน้า 8-15.
สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ. (2552). อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ (Convention on the Rights of Persons with Disabilities). กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
Chansomdee, R., Cheausuwantavee, T., & Sirirungruang, I. (2022). The effective media to promote an accurate image of persons with disabilities. LIFE SPAN AND DISABILITY, 25(1), 45-68.
International Civil Aviation Organization. (2013). Doc 9984: Manual on Access to Air Transport by Persons with Disabilities. ICAO. http://www.bhdca.gov.ba/website/dokumenti/Vazduhoplovna_bezbjednost/Manual_on_Access_to_Air_Trasport_by_PRM.pdf
Knowles, M.S., Holton III, E.F., & Swanson, R.A. (2014). The Adult Learner: The definitive classic in adult education and human resource development (8th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315816951
McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for “intelligence.” American Psychologist, 28(1), 1–14. https://doi.org/10.1037/h0034092
Shaban, W., & Bayrak, C. (2020). Students online learning measurement system based on estimated time. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 11(1), 283-294. https://www.ijicc.net/images/vol11iss1/11122_Shaban_2020_E_R.pdf