การคงอยู่ของวิถีเกษตรกรรมและผลกระทบจากการขยายตัวของเมืองต่อเกษตรกร ในเขตชานเมือง: กรณีศึกษา ตำบลเกาะแต้ว อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทของครัวเรือนเกษตรกรด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม 2) วิเคราะห์ผลกระทบจากการขยายตัวของเมืองที่มีต่อพื้นที่เกษตรกรรม และ 3) ศึกษาแนวทางการรักษาวิถีเกษตรกรรมในเขตชานเมืองให้คงอยู่ควบคู่กับการพัฒนาเมือง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพในพื้นที่ตำบลเกาะแต้ว คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักแบบเจาะจง ได้แก่ เกษตรกร ผู้นำชุมชน และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า ครัวเรือนเกษตรกรมีวิถีการดำรงชีพแบบผสมผสาน โดยเกษตรกรรมยังเป็นแหล่งอาหารและรายได้เสริม การขยายตัวของเมืองทำให้พื้นที่เกษตรลดลงและเกิดแรงกดดันด้านที่ดิน ขณะเดียวกันเกษตรกรปรับตัวผ่านเกษตรผสมผสาน การผลิตเพื่อบริโภค การใช้เทคโนโลยี และทุนทางสังคม ทั้งนี้ การคงอยู่ของเกษตรกรรมชานเมืองจำเป็นต้องอาศัยการจัดการเชิงพื้นที่และการสนับสนุนเชิงนโยบายระดับท้องถิ่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กฤษดา ปัจจ่าเนย์ และ ธนพฤกษ์ ชามะรัตน์. (2561). ผลกระทบจากการกลายเป็นเมืองด้านการเข้าถึงและครอบครองสินทรัพย์ของครัวเรือนแรงงานชานเมืองขอนแก่น. วารสารราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 5(2), 101-126.
ชยันต์ วรรธนะภูติ. (2562). ทุนทางสังคม วัฒนธรรม และการเปลี่ยนแปลงของชุมชนชนบทไทย. เชียงใหม่: ศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์.
ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG Move). (2565). การกลายเป็นเมืองอย่างยั่งยืน. เรียกใช้เมื่อ 2 กรกฎาคม 2567 จาก https://www.sdgmove.com/2021/07/22/sdg-vocab-37-sustainable-urbanization/
สุรีย์พร เพชรพิไสย. (2563). การเปลี่ยนผ่านของเกษตรกรในพื้นที่ชานเมือง: การปรับตัวของวิถีชีวิตและโครงสร้างรายได้ของครัวเรือนเกษตรกร. วารสารสังคมศาสตร์และการพัฒนา, 12(2), 45-68.
อมรรัตน์ ศรีวิชัย และคณะ. (2564). การจัดการรายได้และความมั่นคงของครัวเรือนเกษตรกรรอบเมืองในประเทศไทย. วารสารเศรษฐศาสตร์เกษตรและทรัพยากร, 41(1), 89-112.
อาทิตย์ สุโขทัย. (2561). การเปลี่ยนแปลงสู่ความเป็นเมืองที่มีผลกระทบต่อบทบาทของกำนันผู้ใหญ่บ้านในพื้นที่อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
Fa Likitswat & Sahavacharin, A. (2023). Landscape change analysis: Ecosystem services in the peri-urban agriculture of Bangkok. Journal of Architectural/Planning Research and Studies (JARS), 20(2), 25-37.
Laiprakobsup, T. (2022). Urbanization and farmer adaptation in the Bangkok suburban area. Kasetsart. Journal of Social Sciences, 44(2), 387-396.
Lei et al. (2025). The transformation of peri-urban agriculture and its implications for urban–rural integration under the influence of digital technology. Land, 14(2), 375. https://doi.org/10.3390/land14020375
McGee, T. G. (1991). The emergence of desakota regions in Asia: Expanding a hypothesis. In G. L. Ginsburg, B. Koppel & T. G. McGee (Eds.), The extended metropolis: Settlement transition in Asia (pp. 3-25). Honolulu, HI: University of Hawaii Press.
Simon, D. (2008). Urban environments: Issues on the peri-urban fringe. Annual Review of Environment and Resources, 33, 167-185. https://doi.org/10.1146/annurev.environ.33.021407.093240
Tacoli, C. (2003). The links between urban and rural development. In The earthscan reader in rural–urban linkages (pp. 3-12). London: Earthscan.
United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. (2018). World urbanization prospects: The 2018 revision. New York: United Nations.
