การพัฒนาทุนทางวัฒนธรรมชุมชนโบราณถิ่นเดิมโคราชโดยพลังสังคม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาทุนทางวัฒนธรรมชุมชนโบราณถิ่นเดิมโคราช 2) พัฒนาพื้นที่ทุนทางวัฒนธรรมชุมชนโบราณถิ่นเดิมโคราชโดยพลังสังคม 3) สร้างเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาทุนทางวัฒนธรรมชุมชนโบราณถิ่นเดิมโคราชโดยพลังสังคม โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ ผู้แทนด้านพระพุทธศาสนา หน่วยงานภาครัฐ ผู้นำชุมชน และประชาชน จำนวน 30 คน โดยคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก หาคุณภาพโดยตรวจสอบความเที่ยงตรงตามเนื้อหา และนำมาหาค่าดัชนีความสอดคล้องของข้อคำถาม การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการพรรณนาความ พบว่า 1) ทุนทางวัฒนธรรมชุมชนโบราณถิ่นเดิมโคราช ประกอบด้วย ทุนทางศาสนา ทำหน้าที่เป็นกรอบกำกับคุณธรรมและศูนย์กลางการเรียนรู้ ทุนทางสังคมที่สะท้อนความสัมพันธ์ของเครือญาติ ความสามัคคี การพึ่งพาอาศัยกัน ทุนทางศิลปะและหัตถกรรมพื้นบ้านเป็นทั้งมรดกภูมิปัญญาและฐานเศรษฐกิจชุมชน ตลอดจนทุนทางธรรมชาติที่แสดงถึงการดำรงชีวิตอย่างสอดคล้องกับสิ่งแวดล้อม เมื่อผสานกันอย่างเป็นระบบจึงก่อให้เกิดความมั่นคงทั้งวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิต 2) การพัฒนาพื้นที่ทางวัฒนธรรมชุมชนโบราณถิ่นเดิม ภายใต้ความร่วมมือภาครัฐ สถาบันศาสนา ชุมชน เครือข่ายที่เกี่ยวข้อง โดยยึดหลักการมีส่วนร่วมนำไปสู่การอนุรักษ์ ฟื้นฟูแหล่งเรียนรู้ซึ่งเป็นการยกระดับที่สะท้อนอัตลักษณ์ชุมชน พร้อมทั้งส่งเสริมเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว การถ่ายทอดองค์ความรู้อย่างเป็นระบบ 3) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือโดยพลังสังคมมีบทบาทสำคัญต่อความยั่งยืน เชื่อมโยงการทำงานระหว่างภาครัฐสนับสนุนนโยบายและทรัพยากร ผู้นำท้องถิ่นทำหน้าที่ขับเคลื่อนและประสานงาน ประชาชนและปราชญ์ชุมชนร่วมถ่ายทอดภูมิปัญญาและออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ส่งผลให้เกิดแหล่งเรียนรู้ต้นแบบเชิงสร้างสรรค์