การรองรับการเปลี่ยนผ่านของแรงงานช่วงกลางอาชีพในยุคปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีดิจิทัลผ่านการเรียนรู้ตลอดชีวิต กรณีศึกษา แผนที่การเปลี่ยนผ่านงาน (Jobs Transformation Maps) ของประเทศสาธารณรัฐสิงคโปร์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวทางการรองรับการเปลี่ยนผ่านของแรงงานช่วงกลางอาชีพในยุคปัญญาประดิษฐ์ (artificial intelligence) ระบบอัตโนมัติ (automation) และเทคโนโลยีดิจิทัล (digital technology) ผ่านกรณีศึกษาแผนที่การเปลี่ยนผ่านงาน (Jobs Transformation Maps: JTMs) ของสิงคโปร์ โดยพิจารณาความเชื่อมโยงระหว่างการเรียนรู้ตลอดชีวิต (lifelong learning) การคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงของงาน การออกแบบงานใหม่ และการพัฒนาทักษะของแรงงานช่วงกลางอาชีพ บทความใช้ข้อมูลจากเอกสารทางการของสิงคโปร์ งานวิชาการ องค์การระหว่างประเทศ และหน่วยงานของไทย เพื่อสังเคราะห์บทเรียนเชิงระบบสำหรับประเทศไทย ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า แผนที่การเปลี่ยนผ่านงานของสิงคโปร์ไม่ได้เป็นเพียงรายงานคาดการณ์ตลาดแรงงาน แต่เป็นกลไกที่เชื่อมโยงข้อมูลอนาคตของงาน ทักษะ การออกแบบงานใหม่ และมาตรการสนับสนุนการพัฒนาทักษะเข้าด้วยกัน ขณะเดียวกันโครงการทักษะแห่งอนาคต (SkillsFuture) และโครงการเปลี่ยนผ่านอาชีพ (Career Conversion Programmes: CCPs) สนับสนุนแรงงานช่วงกลางอาชีพให้พัฒนาทักษะใหม่ (reskill) และยกระดับทักษะเดิม (upskill) เพื่อเข้าสู่งานที่มีแนวโน้มเติบโต กรณีสิงคโปร์จึงสามารถอธิบายผ่านกรอบ “คาดการณ์การเปลี่ยนผ่าน ออกแบบงานใหม่ พัฒนาทักษะใหม่” (anticipate- redesign reskill) เป็นระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เชื่อมโยงข้อมูล องค์กร และบุคคล อย่างไรก็ตาม ระบบยังมีข้อจำกัดด้านเวลา ค่าใช้จ่าย ความพร้อมต่อการเรียนรู้ดิจิทัล แรงจูงใจ และความแตกต่างของแรงงานแต่ละกลุ่ม สำหรับประเทศไทย ข้อพิจารณาสำคัญคือการพัฒนาระบบข้อมูลทักษะรายสาขา การสนับสนุนการออกแบบงานใหม่ การเชื่อมโยงฐานข้อมูลมาตรฐานอาชีพกับตลาดแรงงาน และการพัฒนากลไกการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เหมาะสมกับแรงงานช่วงกลางอาชีพ โดยควรประยุกต์บทเรียนจากสิงคโปร์เชิงหลักการให้สอดคล้องกับบริบทไทย มากกว่าถ่ายโอนแบบจำลองนโยบายโดยตรง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน. (2564). DSD Online Training. เรียกใช้เมื่อ 9 พฤษภาคม 2569 จาก https://onlinetraining.dsd.go.th/
__________. (2568). แผนปฏิบัติราชการระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566-2570) ฉบับทบทวน พ.ศ. 2568-2570. เรียกใช้เมื่อ 9 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.dsd.go.th/ita/fileita/o25/plan5Up.pdf
กระทรวงแรงงาน. (2568). สถิติแรงงานประจำปี 2567. เรียกใช้เมื่อ 9 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.mol.go.th/academician/reportstatic_labour
สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน). (2562). TPQI-NET ระบบบริการข้อมูลคุณวุฒิวิชาชีพและมาตรฐานอาชีพ. เรียกใช้เมื่อ 9 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.tpqi.go.th/e-service/tpqi-net/
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. (2567ก). EEC Model for Workforce Skill Development. เรียกใช้เมื่อ 9 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.eeco.or.th/en/eec-model-for-workforce-skill-development/
__________. (2567ข). Human Capital Development under the EEC Model. เรียกใช้เมื่อ 9 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.eeco.or.th/en/human-capital-development-under-the-eec-model/
__________. (2568). แผนยุทธศาสตร์สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2567-2569) ฉบับปรับปรุง. เรียกใช้เมื่อ 9 พฤษภาคม 2569 จาก https://www.eeco.or.th/en/eeco-strategic-plan/
Billett, S. et al. (2023). Changing attitudes about online continuing education and training: A Singapore case study. Journal of Adult and Continuing Education, 29(1), 106-123.
Infocomm Media Development Authority. (2025). SG to build AI-fluent workforce to accelerate national AI ambition. Retrieved May 9, 2026, from https://www.imda.gov.sg/resources/press-releases-factsheets-and-speeches/press-releases/2025/sg-to-build-ai-fluent-workforce-to-accelerate-national-ai-ambition
Intalar, N. & Pham, T. D. (2022). Factors and obstacles of private and public sector employees’ decision to reskilling and up skilling on digital skills in Bangkok and Metropolitan Area. Panyapiwat Journal, 14(2), 259-276.
International Labour Organization. (2026). Lifelong learning and skills for the future. Retrieved May 9, 2026, from https://lab.ilo.org/world-work-series/lifelong-learning-and-skills-future
Kim, S. et al. (2021). A case study of the Singapore SkillsFuture Credit scheme: Preliminary insights for making lifelong learning policy more effective. Asian Journal of Political Science, 29(2), 192-214.
Leow, A. et al. (2023). Employers’ perspectives of effective continuing education and training in Singapore. Higher Education, Skills and Work-Based Learning, 13(2), 217-232.
Lim, Z. Y. et al. (2023). Unraveling the dynamics of lifelong learning in Singapore: A comparative study. Knowledge, 3(3), 449-460.
__________. (2024). Advancing lifelong learning in the digital age: A narrative review of Singapore’s SkillsFuture programme. Social Sciences, 13(2), 73. https://doi.org/10.3390/socsci13020073.
Ministry of Education Singapore. (2024a). New SkillsFuture Level-Up Programme to boost mid-career upskilling and reskilling. Retrieved May 9, 2026, from https://www.moe.gov.sg /news/press-releases/20240304-new-skillsfuture-level-up-programme-to-boost-mid-career-upskilling-and-reskilling
__________. (2024b). Factsheet on Career Conversion Programme and Careers Finder announcements at COS 2024. Retrieved May 9, 2026, from https://www.mom.gov.sg/-/media/mom/documents/budget2024/factsheet-on-ccp-and-cf.pdf
__________. (2025). Written answer to PQ on update on Jobs Transformation Maps. Retrieved May 9, 2026, from https://www.mom.gov.sg/newsroom/parliament-questions-and-replies/2025/1104-written-answer-to-pq-on-update-on-jobs-transformation-maps
MySkillsFuture. (2024). SkillsFuture Level-Up Programme. Retrieved May 9, 2026, from https://www.myskillsfuture.gov.sg/content/portal/en/header/faqs/SkillsFuture_Level-Up_Programme.html
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025a). Trends in adult learning. OECD Publishing. Retrieved May 9, 2026, from https://www.oecd.org/en/publications/trends-in-adult-learning_ec0624a6-en.html
__________. (2025b). Where, what and how are adults learning? Trends in adult learning. OECD Publishing. Retrieved May 9, 2026, from https://www.oecd.org/en/publications/trends-in-adult-learning_ec0624a6-en/full-report/where-what-and-how-are-adults-learning_59e53872.html
__________. (2025c). Education policy outlook 2025: Mid-career. OECD Publishing. Retrieved May 9, 2026, from https://www.oecd.org/en/publications/education-policy-outlook-2025_c3f402ba-en/full-report/mid-career_bc903efa.html
Savickas, M. L. & Porfeli, E. J. (2012). Career Adapt-Abilities Scale: Construction, reliability, and measurement equivalence across 13 countries. Journal of Vocational Behavior, 80(3), 661-673.
SkillsFuture Singapore. (2024). Levelling-up the Skills Ecosystem: Annual Report 2023/2024. Retrieved May 9, 2026, from https://isomer-user-content.by.gov.sg/41/9d984d83-2db1-4374-ba40-5dfde89e3656/skillsfuture-singapore-fy2023-annual-report.pdf
__________. (2025). SkillsFuture Movement. Retrieved May 9, 2026, from https://www.skillsfuture.gov.sg/aboutskillsfuture
Tipayalai, K. et al. (2025). Not over the hill: Exploring the digital divide among vulnerable older adults in Thailand. Retrieved May 9, 2026, from https://www.pier.or.th/en/dp/234/
Workforce Singapore. (2025). Jobs Transformation Map: Logistics. Retrieved May 9, 2026, from https://www.wsg.gov.sg/home/employers-industry-partners/jobs-transformation-maps/jobs-transformation-map-logistics
__________. (2026a). Career Conversion Programmes for individuals. Retrieved May 9, 2026, from https://www.wsg.gov.sg/home/individuals/attachment-placement-programmes/career-conversion-programmes-for-individuals
__________. (2026b). Jobs Transformation Maps. Retrieved May 9, 2026, from https://www.wsg. gov.sg/home/employers-industry-partners/jobs-transformation-maps
__________. (2026c). SkillsFuture Workforce Development Grant (Job Redesign+). Retrieved May 9, 2026, from https://www.wsg.gov.sg/home/employers-industry-partners/workforce-development-job-redesign/wdg-jr
World Economic Forum. (2025). The Future of Jobs Report 2025. Retrieved May 9, 2026, from https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/
