ชุมชนแห่งการดูแล: ประสบการณ์การดูแลผู้สูงอายุโดยชุมชนของบ้านชื่นสุข จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

การศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการดำเนินงานของบ้านชื่นสุขในการดูแลผู้สูงอายุและผลที่เกิดขึ้นต่อผู้สูงอายุและการสร้างชุมชนแห่งการดูแล 2) วิเคราะห์ปัจจัยแห่งความสำเร็จของการดำเนินงาน และ
3) เสนอแนะแนวทางการพัฒนาการดูแลผู้สูงอายุโดยชุมชนและการสร้างชุมชนแห่งการดูแล เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แนวคิดจริยศาสตร์การดูแลและชุมชนแห่งการดูแลในการวิเคราะห์ข้อมูล คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลแบบเฉพาะเจาะจงจำนวน 23 คน รวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกเป็นหลัก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและเชิงประเด็น ผลการศึกษาพบว่า บ้านชื่นสุขในฐานะศูนย์ดูแลผู้สูงอายุแบบไป-กลับ ช่วยลดความโดดเดี่ยวทางสังคม ส่งเสริมสุขภาวะกายและใจของผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยง อีกทั้งได้สร้างให้เกิดการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายภายในชุมชน เกิดเป็นชุมชนแห่งการดูแลที่คนในชุมชนร่วมกันรับผิดชอบต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ปัจจัยแห่งความสำเร็จ ได้แก่ ประสบการณ์/องค์ความรู้ด้านการดูแลผู้สูงอายุของชุมชน การมีวิสัยทัศน์ร่วมที่เห็นคุณค่าของผู้สูงอายุ ภาวะผู้นำที่เข้มแข็ง การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย การออกแบบบริการที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้สูงอายุ และวัฒนธรรมแห่งความเอื้ออาทรของชุมชน ส่วนแนวทางในการพัฒนาชุมชนแห่งการดูแลควรมุ่งพัฒนาระบบนิเวศแห่งการดูแลที่เชื่อมโยงผู้สูงอายุ ครอบครัว และภาคีเครือข่าย ผ่านระบบการดูแลซึ่งมีองค์ประกอบสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ 1) คนและความสัมพันธ์ทางสังคม 2) ระบบและกลไกการดูแล และ 3) การเรียนรู้และความยั่งยืน โดยองค์ประกอบทั้ง 3 ส่วน ทำงานเชื่อมโยงและเกื้อหนุนกัน จนนำไปสู่การก่อรูปของชุมชนแห่งการดูแลที่มีความยั่งยืนและคำนึงถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้สูงอายุในชุมชน