มาตรการทางกฎหมายในการแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่อนุรักษ์ ศึกษากรณี บทกำหนดโทษตามพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสำคัญของปัญหา แนวคิด วัตถุประสงค์ หลักการ และทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่อุทยานแห่งชาติ รวมทั้งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีการศึกษาข้อมูลจากเอกสารทางกฎหมายและการเปรียบเทียบเชิงนโยบาย เพื่อหาแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขมาตรการทางกฎหมายเพื่อช่วยแก้ไขปัญหาการบุกรุกพื้นที่อุทยานแห่งชาติให้มีความเหมาะสม และสอดคล้องกับสภาพปัญหาในประเทศไทย ซึ่งจากผลการศึกษาพบว่า มาตรการทางกฎหมายในปัจจุบันยังมีปัญหาที่สำคัญ ได้แก่ 1) รูปแบบการลงโทษที่จำกัด โดยมุ่งเน้นโทษจำคุกในอัตราที่สูง และขาดความยืดหยุ่น 2) ขาดการกำหนดคำนิยามคำว่า “แสวงหาประโยชน์เชิงพาณิชย์” ไว้อย่างชัดเจน ส่งผลให้เกิดปัญหาในการตีความ และการบังคับใช้กฎหมายในทางปฏิบัติ 3) ไม่มีการจำแนกลักษณะของการกระทำความผิด และ 4) บทลงโทษระหว่างการกระทำเพื่อยังชีพกับเพื่อแสวงหาประโยชน์เชิงพาณิชย์ยังไม่แยกออกจากกัน ทั้งที่ความร้ายแรง และผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติต่างกัน นอกจากนี้ พบว่า บทลงโทษยังขาดกลไกฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติที่เชื่อมโยงกับการลงโทษอีกด้วย ผู้วิจัยจึงมีข้อเสนอแนะให้มีการแก้ไขปรับปรุงพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 โดยกำหนดคำนิยาม การแสวงหาประโยชน์เชิงพาณิชย์ เพื่อให้กฎหมายมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น และช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันการใช้ทรัพยากรธรรมชาติเพื่อผลประโยชน์ทางธุรกิจโดยมิชอบ รวมถึงการกำหนดโทษทางอาญาที่เหมาะสม และครอบคลุม ได้สัดส่วนสอดคล้องกับการกระทำความผิด ตลอดจนเพิ่มมาตรการการลงโทษในรูปแบบที่มุ่งเน้นการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติที่ถูกทำลายจากการกระทำผิดอย่างเหมาะสม เพื่อช่วยให้ทรัพยากรได้รับการเยียวยาอย่างเป็นรูปธรรม