การพัฒนาตัวแบบการท่องเที่ยวฮาลาลอย่างยั่งยืนเชิงสังคมวิทยาเพื่อการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจชุมชนในประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์และศักยภาพของการท่องเที่ยวฮาลาลในประเทศไทย 2) วิเคราะห์ปัจจัยทางสังคมวิทยาที่ส่งผลต่อการพัฒนาการท่องเที่ยวฮาลาลอย่างยั่งยืน และ 3) พัฒนาตัวแบบการท่องเที่ยวฮาลาลอย่างยั่งยืนเชิงสังคมวิทยา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบพหุกรณีศึกษาร่วมกับการศึกษาปรากฏการณ์เชิงสังคมวิทยา ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 คน ได้แก่ นักวิชาการด้านการท่องเที่ยวและสังคมวิทยา 3 คน ผู้กำหนดนโยบายและผู้บริหารหน่วยงานภาครัฐ 3 คน ผู้ประกอบการท่องเที่ยวฮาลาล 3 คน ผู้นำศาสนาและชุมชนมุสลิม 3 คน ผู้แทนองค์กรภาคประชาชน 3 คน และนักท่องเที่ยวมุสลิม 5 คน เครื่องมือที่ใช้คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ประเทศไทยมีศักยภาพด้านวัฒนธรรมอาหารสูง แต่ขาดการบูรณาการนโยบายและระบบรับรองฮาลาลเชิงพื้นที่ 2) ปัจจัยความสำเร็จ คือ การทำงานประสานกันขององค์ประกอบย่อยตามทฤษฎีโครงสร้างหน้าที่นิยมโดยใช้ทุนทางสังคมของชุมชนเป็นฐาน 3) ผู้วิจัยได้พัฒนาตัวแบบ “SHEEP Model” เพื่อแก้ปัญหาการขาดตัวแบบการพัฒนาที่เชื่อมโยงมิติทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมอย่างเป็นระบบ ประกอบด้วย ทุนทางสังคม ระบบนิเวศฮาลาล การเสริมสร้างศักยภาพทางเศรษฐกิจ ความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม และการบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม ตัวแบบปรับมุมมองจากฮาลาลที่เป็นเครื่องมือการตลาดไปสู่กลไกทางสังคมวิทยาที่ฝังตัวในวิถีชุมชนเพื่อสร้างเสถียรภาพแก่โครงสร้างหน้าที่ของระบบสังคม ผู้วิจัยเสนอแนะให้ภาครัฐและองค์กรศาสนาเปลี่ยนระบบรับรองรายสถานประกอบการเป็นการรับรองมาตรฐานฮาลาลเชิงพื้นที่ท่องเที่ยว และจัดตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนระดับจังหวัดเพื่อบูรณาการนโยบายและงบประมาณระดับพื้นที่ร่วมกัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมการท่องเที่ยว. (2568). ต้นแบบเมืองท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับมุสลิม (Muslim Friendly Tourism). กรมการท่องเที่ยว. เรียกใช้เมื่อ 25 มิถุนายน 2569 จาก http://www.dot.go.th/news/inform/detail/8701
ชญานี โยธาสมุทร และคณะ. (2565). ศักยภาพเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวฮาลาล ตลาดนักท่องเที่ยวมุสลิมในกรุงเทพมหานคร ประเทศไทย. วารสารวิชาการเซาธ์อีสท์บางกอก (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 8(2), 64-80.
เดชวิทย์ นิลวรรณ และคณะ. (2567). ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของการให้คุณค่าในการท่องเที่ยวโดยชุมชนที่มีอิทธิพลต่อความยั่งยืนในการท่องเที่ยวโดยชุมชนในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารบริหารศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 13(2), 1-20.
วีระพงษ์ ปัญญาธนคุณ. (2564). การท่องเที่ยวฮาลาล: แนวคิด พลวัต และศักยภาพของไทย. Silpakorn University e-Journal (Social Sciences, Humanities, and Arts), 41(1), 1-12.
สุทธิดา เพชรชฎากุล และคณะ. (2566). การจัดการเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงอาหาร (ฮาลาล) ในพื้นที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. วารสารวิชาการการบิน การเดินทาง และการบริการ, 2(2), 41-55.
อาภาภรณ์ สุขหอม และคณะ. (2563). ศักยภาพและความพร้อมเพื่อรองรับการท่องเที่ยววิถีฮาลาล ของจังหวัดท่องเที่ยวหลักในประเทศไทย. วารสารชุมชนวิจัยและพัฒนาสังคม, 14(2), 233-244.
Adham, K. A. et al. (2024). Halal tourism on an island destination: Muslim travellers’ experiences in the local islands of the Maldives. Journal of Islamic Marketing, 16(1), 236-257.
Battour, M. & Ismail, M. N. (2016). Halal tourism: Concepts, practises, challenges and future. Tourism Management Perspectives, 19(1), 150-154.
Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2017). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. Thousand Oaks: SAGE Publications.
Jafari, J. & Scott, N. (2014). Muslim world and its tourisms. Annals of Tourism Research, 44, 1-19. https://doi.org/10.1016/j.annals.2013.08.011.
Kronenfeld, D. B. (2005). Structural Models in Anthropology. In K. Kempf-Leonard (Ed.), Encyclopedia of Social Measurement (pp. 705-714). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B0-12-369398-5/00413-8.
Mastercard & CrescentRating. (2023). Global Muslim Travel Index 2023. Singapore: CrescentRating.
Ministry of Tourism and Sports. (2023). Thailand tourism statistics report 2023. Bangkok: Ministry of Tourism and Sports.
Ode, H. et al. (2025). Potential and Strategies for Developing Muslim-Friendly Tourism in West Java. West Science Islamic Studies, 3(04), 395-412.
Parsons, T. (1951). The social system. New York: Free Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.
Suriani, S. et al. (2026). Sustainable Halal Tourism: Empowering Growth through Local Heritage. Journal of Madani Society, 4, 105-111. https://doi.org/10.56225/jmsc.v4i3.441.
United Nations (E.d.). (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development: resolution. UN. Retrieved June 29, 2026, from https://digitallibrary.un.org/record/3923923
