การศึกษาอัตลักษณ์จิตรกรรมฮูปแต้มอีสานเพื่อการออกแบบกราฟิก และภาพประกอบสำหรับชุดการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นสำหรับเยาวชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์รูปแบบอัตลักษณ์จิตกรรมฮูปแต้มในจังหวัดขอนแก่น 2) เพื่อศึกษากระบวนการออกแบบโดยใช้อัตลักษณ์จิตรกรรมฮูปแต้มในจังหวัดขอนแก่น 3) เพื่อพัฒนารูปแบบกราฟิกและภาพประกอบโดยใช้อัตลักษณ์จิตรกรรมฮูปแต้มในจังหวัดขอนแก่นสำหรับชุดการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นสำหรับเยาวชน งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ เยาวชน อายุ 18-24 ปี ในจังหวัดขอนแก่น จำนวน 30 คน ด้วยวิธีการเลือกแบบสมัครใจ โดยใช้เครื่องมือและการรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลและรูปภาพลักษณะฮูปแต้มในพื้นที่จังหวัดขอนแก่น แบบสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ และแบบสำรวจความ คิดเห็นเยาวชนสำหรับการออกแบบกราฟิกและภาพประกอบจากฮูปแต้มในจังหวัดขอนแก่น วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ฮูปแต้มทั้ง 4 แห่ง เป็นฮูปแต้มพื้นบ้าน ที่มีลักษณะการเขียนภาพอิสระ เรียบง่าย และมีรูปแบบเฉพาะสะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่น โดยเนื้อหาวรรณกรรมแบ่งได้ 3 กลุ่ม ได้แก่ 1. เรื่องราวทางศาสนา เช่น พุทธประวัติ ไตรภูมิ 2. วรรณกรรมท้องถิ่น และ 3. ภาพกากที่สะท้อนวิถีชีวิตชาวอีสานในอดีต 2) กระบวนการออกแบบโดยใช้อัตลักษณ์จิตรกรรมฮูปแต้ม ประกอบด้วย 1. ขั้นถอด อัตลักษณ์ 2. ขั้นวิเคราะห์ และ 3. ขั้นออกแบบและการประยุกต์ใช้ ในด้านการออกแบบสื่อกราฟิก 3) รูปแบบกราฟิกและภาพประกอบ แบ่งตัวละครเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มตัวละครจากนิทานสินไซ กลุ่มตัวละครจากพระเวสสันดรชาดก กลุ่มตัวละครวิถีชีวิตอีสาน (ภาพกาก) และกลุ่มพืชพรรณและลวดลายอื่น ๆ กราฟิกที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปใช้เป็นสื่อในชุดการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และสร้างความตระหนักในคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมในกลุ่มเยาวชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ชิงชัย ศิริธร. (2562). การออกแบบผลิตภัณฑ์กราฟิกจากอัตลักษณ์ตัวละครและฉากในฮูปแต้มอีสานเพื่อใช้ในผลิตภัณฑ์และสื่อดิจิทัลเชิงวัฒนธรรม. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 11(1), 286-312.
นิกร กาเจริญ. (2567). ทศชาติชาดก: วิวัฒนาการการสร้างสรรค์ภาพประกอบร่วมสมัย. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 24(2), 375-390.
นิติยา ค้อไผ่ และคณะ. (2566). การจัดการเรียนรู้สังคมศึกษาโดยโครงงานผลิตหนังสั้น ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น เรื่อง “ฮอยฮีตคลองเก่าฮอยข้าวประดับดิน” ของนักศึกษาวิชาเอกสังคมศึกษา มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ในพื้นที่บ้านขัวสูง อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร. วารสารการบริหารปกครอง มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 12(2), 18-34.
บุรินทร์ เปล่งดีสกุล. (2557). พลวัตของจิตรกรรมร่วมสมัยลาวจากยุคอาณานิคมถึงปัจจุบัน. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 4(1), 30-57.
พชร วงชัยวรรณ์. (2565). การพัฒนานวัตกรรมการสอนการออกแบบผลิตภัณฑ์ชุมชน โดยใช้อัตลักษณ์จิตรกรรมฝาผนัง “ฮูปแต้มอีสาน” สำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี. ใน วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาศิลปศึกษา. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระครูพิศาลชัยธรรม ชยธมฺโม (อินศรีเมือง) และคณะ. (2566). จิตรกรรมฝาผนังศิลปะอีสาน. วารสารพุทธศาสตร์ มจร อุบลราชธานี, 5(2), 47-60.
พระเทพวชิรวิมล (สายัญ ปญฺญาวชิโร). (2567). การอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นในยุคดิจิทัล: โอกาสและความท้าทาย. วารสารวิชาการรัตนบุศย์, 6(3), 595-607.
ภาณุพงศ์ จันทน์ผลิน. (2567). แนวทางการออกแบบอัตลักษณ์ทางตัวอักษรสําหรับตราสินค้าไลฟ์สไตล์จากทุนทางวัฒนธรรม วัฒนธรรม : กรณีศึกษา อีสาน คิวบิสม์. ใน ดุษฎีนิพนธ์ศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานฤมิตศิลป์. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เมธาวี กิตติอาภรณ์พล. (2562). สื่อการเรียนรู้ประเภทสิ่งพิมพ์ในพิพิธภัณฑ์ศิลปะที่เหมาะสมสำหรับ เยาวชน. ศิลป์ พีระศรี (วารสารศิลปกรรมศาสตร์), 6(2), 223-241.
วราวุฒิ ทิวะสิงห์. (2565). การออกแบบผลิตภัณฑ์สินค้าที่ระลึกจากแรงบันดาลใจ ประติมากรรมปูนปั้น ประดับหอแจก วัดโพธาราม ตำบลดงบัง อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 12(1), 119-139.
วิรัตน์ ปิ่นแก้ว และคณะ. (2567). การออกแบบสื่อส่งเสริมการเรียนรู้วัฒนธรรมชุมชนศาลาตึกสำหรับเยาวชน ตำบลทุ่งลูกนก อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม. วารสารรัชต์ภาคย์, 18(56), 294-317.
ศิวกร โคตรทา และคณะ. (2566). แนวทางการต่อยอดภูมิปัญญาฮูปแต้มวัดไชยศรีในยุคดิจิทัล. วารสารการพัฒนาพื้นที่และนโยบาย, 1(6), 47-60.
หอการค้าจังหวัดขอนแก่น. (2568). ข้อมูลจังหวัดขอนแก่น. เรียกใช้เมื่อ 14 มีนาคม 2569 จาก https://www.kkcc.or.th/khonkaen-information
อนุชา กลมเกลี้ยง และคณะ. (2565). การออกแบบกราฟิกและภาพประกอบเพื่อการสื่อสารทางวัฒนธรรมการท่องเที่ยวจังหวัดอ่างทอง. วารสารศิลปศาสตร์ มทร.กรุงเทพ, 4(1), 85-96.
Chen et al. (2023). Study on key elements of kids cartoon design in Min-nam (Hokkien) language. International association of societies of design research, 1-12, https://doi.org/10.21606/iasdr.2023.157.
Dale, E. (1969). Audio-visual methods in teaching. (3rd ed.). New York: Holt, Rinehart and Winston.
Fleming, N. D., & Mills, C. (1992). Not another inventory, rather a catalyst for reflection. To Improve the Academy, 11(137), 140-141.
Mutlu-Bayraktar, D. (2024). A systematic review of emotional design research in multimedia learning.Education and Information Technologies, 29, 24603-24626. https://doi.org/ 10.1007/s10639-024-12823-8.