การจัดการเรียนรู้พลศึกษาเพื่อวางรากฐานการมีชีวิตยืนยาวอย่างมีสุขภาวะ ของนักเรียนมัธยมศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
นักเรียนมัธยมศึกษาเป็นช่วงสำคัญของการวางรากฐานการมีชีวิตยืนยาวอย่างมีสุขภาวะ โดย Healthy Longevity ในบริบทนี้มุ่งสร้างเสริมพฤติกรรมสุขภาพตั้งแต่วัยเรียน เพื่อป้องกันความเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในอนาคต พร้อมส่งเสริมการดูแลตนเองและการมีกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอ การจัดการเรียนรู้พลศึกษาจึงควรพัฒนาผู้เรียนให้นำความรู้และทักษะไปดูแลตนเองและมีกิจกรรมทางกายอย่างต่อเนื่อง บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิด Healthy Longevity และการจัดการเรียนรู้พลศึกษา เพื่อเสนอกรอบเส้นทางพลศึกษาเพื่อวางรากฐานการมีชีวิตยืนยาวอย่างมีสุขภาวะสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษา โดยมีองค์ประกอบ 6 ประการ ได้แก่ 1) สมรรถภาพทางกายและทักษะการเคลื่อนไหว 2) ความฉลาดรู้ทางกาย 3) พฤติกรรมสุขภาพและการดูแลตนเอง 4) สุขภาวะทางจิตและอารมณ์ 5) ความสัมพันธ์และการมีส่วนร่วมทางสังคม และ 6) ความปลอดภัยและการป้องกันการบาดเจ็บ ผ่านการจัดการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนประเมินความพร้อม วางแผน ปฏิบัติ และสะท้อนผล ก่อนปรับกิจกรรมให้เหมาะกับชีวิตประจำวัน โดยมีครูให้คำแนะนำ เพื่อส่งเสริมการกำกับตนเองและการมีกิจกรรมทางกายทั้งในและนอกโรงเรียน นำไปสู่การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน 3 ด้าน ได้แก่ 1) การเคลื่อนไหว เพื่อเข้าร่วมกิจกรรมอย่างมั่นใจ 2) การกำกับตนเอง เพื่อเลือก วางแผน ติดตาม และดูแลความปลอดภัย และ 3) การปรับตัวและการมีส่วนร่วม เพื่อปรับกิจกรรมตามวัย ความพร้อม บริบทชีวิต และเรียนรู้ร่วมกับผู้อื่น สมรรถนะดังกล่าวส่งเสริมการเลือกและปรับกิจกรรมทางกายอย่างสม่ำเสมอในชีวิตประจำวัน ซึ่งอาจช่วยลดปัจจัยเสี่ยงและส่งเสริมสุขภาวะอย่างต่อเนื่อง การนำไปใช้ต้องคำนึงถึงความพร้อมของผู้เรียน ครู หลักสูตร เวลา พื้นที่ อุปกรณ์ ครอบครัว และเพื่อน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กลุ่มงานวิเคราะห์สถานการณ์และนโยบาย. (2566). 6 เรื่องต้องทำสำหรับโรงเรียน เพื่อส่งเสริมกิจกรรมทางกายในเด็กและเยาวชนไทย ตามแนวคิดการส่งเสริมกิจกรรมทางกายในโรงเรียนแบบองค์รวม (Whole-of-School Approach). เรียกใช้เมื่อ 9 กันยายน 2569 จาก https://tpak.or.th/th/article/763
ขจร ตรีโสภณากร. (2567). คุณลักษณะครูพลศึกษาในศตวรรษที่ 21 สำหรับนักศึกษาสาขาวิชาพลศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 52(3), 1-16.
ดิศพล บุปผาชาติ. (2562). การจัดการเรียนรู้พลศึกษาในโรงเรียน สำคัญอย่างไร. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 17(1), 45-54.
วัสยศ ศรีอันยู้ และณัฐิกา เพ็งลี. (2567). การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาวิชาพลศึกษาที่มีคุณภาพของครูพลศึกษาในสถานศึกษาจังหวัดชุมพร. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 52(3), 1-17.
วิสิทธิ์ ศรีแก้ว และคณะ. (2564). อิทธิพลของปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมการเรียนรู้และปัจจัยร่วมที่มีต่อเจตคติของนักเรียนในวิชาพลศึกษา. วารสารสุขศึกษา พลศึกษา และสันทนาการ, 47(2), 218-229.
Boke, H. et al. (2025). Effects of cooperative learning on students’ learning outcomes in physical education: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 16, 1508808. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1508808.
Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Student Physical Education and Physical Activity. Retrieved September 5, 2026, from https://www.cdc.gov/physical-activity-education/about/index.html
Fu, Q. et al. (2025). The effects of physical activity on the mental health of typically developing children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 25, 1514. https://doi.org/10.1186/s12889-025-22690-8.
Garmany, A. & Terzic, A. (2024). Global healthspan-lifespan gaps among 183 World Health Organization member states. JAMA Network Open, 7(12), e2450241. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.50241.
Grauduszus, M. et al. (2024). School-based promotion of physical literacy: A scoping review. Frontiers in Public Health, 12, 1322075. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1322075.
Husøy, A. et al. (2024). Longitudinal changes in device-measured physical activity from childhood to young adulthood: The PANCS follow-up study. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 21, 29. https://doi.org/10.1186/s12966-024-01578-7.
Mo, W. et al. (2024). Effects of game-based physical education program on enjoyment in children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 24, 517. https://doi.org/10.1186/s12889-024-18043-6.
National Academy of Medicine. (2022). Global roadmap for healthy longevity. The National Academies Press, https://doi.org/10.17226/26144.
Park, J. et al. (2025). Examining the construct validity and stability of physical literacy in adolescents and its longitudinal relationship with physical activity. Journal of Sports Sciences, 43(24), 3123-3136.
UNESCO & Loughborough University. (2024). The global state of play: Report and recommendations on quality physical education. Paris: UNESCO.
World Health Organization. (2021). Promoting physical activity through schools: A toolkit. Geneva: World Health Organization.
__________. (2024). Physical activity. Retrieved September 5, 2026, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
Wu, Q. et al. (2026). The impact of social support on exercise persistence in adolescents: The mediating effect of exercise self-efficacy and autonomic motivation. BMC Public Health, 26, 437. https://doi.org/10.1186/s12889-025-26120-7.