องค์ประกอบสมรรถนะของครูในการจัดการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพ ของนักเรียนในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา จังหวัดสกลนคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ประกอบและพฤติกรรมบ่งชี้สมรรถนะของครูในการจัดการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิตและอาชีพของนักเรียนในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา จังหวัดสกลนคร ใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสานเชิงสำรวจตามลำดับ 3 ขั้นตอน ได้แก่ การสังเคราะห์เอกสารและงานวิจัย 9 แหล่ง การสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน และการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้โดยผู้เชี่ยวชาญ 5 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบบันทึกการสังเคราะห์ แบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้าง และแบบประเมินมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า จากการสังเคราะห์สมรรถนะ 7 องค์ประกอบ และมีองค์ประกอบที่ผ่านเกณฑ์จำนวน 6 องค์ประกอบรวม 24 พฤติกรรมบ่งชี้ ซึ่งครอบคลุม 1) การบูรณาการหลักสูตร 2) การจัดการเรียนรู้เชิงรุก 3) การตอบสนองความแตกต่างของผู้เรียนและบริบท 4) การจัดสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย 5) การสร้างความร่วมมือกับผู้ปกครอง ชุมชน และ 6) เครือข่ายอาชีพ โดยมีความเหมาะสมระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.83, S.D. = 0.38) และความเป็นไปได้ระดับมาก (ค่าเฉลี่ย = 4.17, S.D. = 0.52) โดยแต่ละองค์ประกอบมีพฤติกรรมบ่งชี้ 4 ข้อ ซึ่งการเรียนรู้เชิงรุกจากประสบการณ์จริงมีความเหมาะสมสูงที่สุด ขณะที่การสร้างความร่วมมือกับผู้ปกครอง ชุมชน และเครือข่ายอาชีพมีความเป็นไปได้น้อยที่สุด แต่ยังผ่านเกณฑ์การยอมรับ ผลการวิจัยครั้งนี้สามารถใช้เป็นกรอบเบื้องต้นในการพัฒนาสมรรถนะครูโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา โดยเน้นการจัดการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทชุมชน การดูแลผู้เรียนกลุ่มเสี่ยงเพื่อป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษา และการเชื่อมโยงประสบการณ์เรียนรู้กับทักษะอาชีพและความต้องการของตลาดแรงงานภายในท้องถิ่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการคุรุสภา. (2563). ประกาศคณะกรรมการคุรุสภา เรื่อง รายละเอียดของมาตรฐานความรู้และประสบการณ์วิชาชีพครู ตามข้อบังคับคุรุสภาว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 137 (ตอนพิเศษ 109 ง) หน้าที่ 10 (7 พฤษภาคม 2563).
ณัฐกานต์ เรือนคำ และคณะ. (2568). การศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้สมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้ของนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 15(3-4), 2793-2806. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/JDAR/article/view/280539.
ธัญชนก สีฟ้า. (2562). การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะด้านการวัดและประเมินทักษะในศตวรรษที่ 21 ของครูในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
นภัทร ภัทรเดชากูล. (2563). การพัฒนาสมรรถนะครูสอนภาษาอังกฤษเพื่อการเรียนรู้ของนักเรียนในศตวรรษที่ 21 สำหรับสถานศึกษาเอกชนขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน. ใน ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
นันทิชา ตุ่นวิชัย. (2564). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของครูปฐมวัย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลำปาง เขต 2. ใน สารนิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น.
เพ็ญพักตร์ ช่วยพันธ์ และคณะ. (2569). สมรรถนะการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการศึกษา, 4(1), 36-50.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักตรวจราชการและติดตามประเมินผล. (2569). ตัวชี้วัดที่ 3: ร้อยละของเด็กและเยาวชนที่หลุดออกจากระบบการศึกษาได้รับโอกาสทางการศึกษา จังหวัดสกลนคร สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. เรียกใช้เมื่อ 20 ตุลาคม 2569 จาก https://inp.moe.go.th/inspec2026/?info_level= province&info_prov=47&module=info_sec02_qw02_r2_table03
สิริสวัสช์ ทองก้านเหลือง. (2565). การพัฒนารูปแบบสมรรถนะจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียน ตามแนวปฏิรูปการศึกษาและวิสัยทัศน์เชิงนโยบายประเทศไทย 4.0 ของครูในจังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 33(1), 94-110.
Battelle for Kids. (2019). Framework for 21st century learning. Retrieved August 4, 2026, from https://static.battelleforkids.org/documents/p21/p21_framework_brief.pdf
Choi, Y. (2015). Transversal skills in TVET: Pedagogies and assessment. UNESCO Bangkok Office. Retrieved August 4, 2026, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/ pf0000235487
Chumpanin K. et al. (2022). Components of teacher competency in learning management to enhance the global citizenship of secondary school students: A qualitative study. NeuroQuantology, 20(16), 3632-3641. https://doi.org/10.48047/NQ.2022.20. 16.NQ88036.
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE.
Prasertcharoensuk T. et al. (2015). Influence of teacher competency factors and students’ life skills on learning achievement. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 186, 566-572. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.04.021 .
UNESCO. (2018). UNESCO ICT competency framework for teachers (Version 3). Retrieved August 4, 2026, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000265721
__________. (2025). OECD teaching compass: Reimagining teachers as agents of curriculum change (OECD Education Policy Perspectives No. 123). Paris: OECD Publishing.