การส่งเสริมหลักอินทรีย์ 5 เพื่อการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานของผู้ปฏิบัติธรรม วัดโพธิ์เจริญธรรม ตำบลควนโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดสตูล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน หลักอินทรีย์ 5 ที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา และวิเคราะห์การส่งเสริมหลักอินทรีย์ 5 เพื่อการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานของผู้ปฏิบัติธรรม วัดโพธิ์เจริญธรรม ตำบลควนโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดสตูล เป็นการวิจัย เชิงคุณภาพ ซึ่งผู้วิจัยจะสำรวจและเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก นำเสนอในรูปแบบการเขียนบรรยายเชิงพรรณนา แนวคิดเกี่ยวกับการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ผู้วิจัยพบว่าการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน เป็นวิธีการสำคัญในการฝึกอบรมจิตใจให้เกิดความรู้แจ้ง นำไปสู่ความหลุดพ้นจากทุกข์ โดยอาศัยการเจริญสติ และปัญญา พิจารณาสภาวธรรมตามความเป็นจริง มุ่งหมายให้ผู้ปฏิบัติสามารถเข้าใจความจริงของธรรมชาติของชีวิต ผ่านการสังเกตปรากฏการณ์ทางกาย, เวทนา, จิต และธรรม โดยอาศัยหลักมหาสติปัฏฐาน ซึ่งประกอบด้วย กายานุปัสสนา, เวทนานุปัสสนา, จิตตานุปัสสนา และธรรมานุปัสสนา หลักอินทรีย์ 5 ที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา ปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎก อรรถกถา เอกสารตำราที่พระสงฆ์ผู้ที่มีความเชี่ยวชาญทางด้านวิชาการพระพุทธศาสนา และพระสงฆ์ผู้ที่ปฏิบัติผ่านประสบการณ์ตรงได้ถ่ายทอดออกมาเป็นเอกสาร ตำรา ซึ่งผู้วิจัยสามารถสังเคราะห์เป็นหัวข้อ เช่น หลักอินทรีย์ 5 ที่ปรากฏในพระไตรปิฎก อรรถกถา และหลักอินทรีย์ 5 ที่ปรากฏในเอกสาร ตำราทางพระพุทธศาสนา การวิเคราะห์การส่งเสริมหลักอินทรีย์ 5 เพื่อการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานของผู้ปฏิบัติธรรม วัดโพธิ์เจริญธรรม ตำบลควนโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดสตูล ผู้วิจัยได้สังเคราะห์กระบวนการนำหลักอินทรีย์ 5 ไปสู่การปฏิบัติเพื่อเจริญวิปัสสนากรรมฐาน โดยสามารถแยกองค์ประกอบที่สำคัญ คือ ด้านผู้ปฏิบัติ ด้านผู้สอน ด้านปัจจัยแวดล้อม และด้านกระบวนการที่ส่งเสริมต่อการปฏิบัติตามหลักอินทรีย์ 5
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คณาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2551ก). ธรรมะภาคปฏิบัติ 1. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
คณาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2551ข). ธรรมะภาคปฏิบัติ 2. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ณัฏฐจิตต์ เลาห์วีระ. (2554). ศึกษาการพัฒนาอินทรีย์ในอินทริยภาวนาสูตร. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2551). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์อธิบายศัพท์ และ แปลความหมายคำวัดที่ชาวพุทธควรรู้. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุเทพมหานคร: ธรรมสภา และสถาบันบันลือธรรม.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2556). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 21). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระมหาบุญเลิศ อินฺทปญฺโญ (ไชยถาวร). (2558). ศึกษาการพัฒนาอินทรีย์ 5 ในการเจริญสติปัฏฐาน 4. ใน วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาศุภวัฒน์ บุญทอง และคณะ. (2562). การปรับสมดุลอินทรีย์ 5 ตามธาตุทั้ง 4 ในทางพระพุทธศาสนา. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 5(2), 760-775.
พระสุภีร์ สุดสงวน. (2551). วิเคราะห์วิธีการปรับอินทรีย์ให้สมดุลในการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน 4. ใน วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสนศึกษา. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พระโสภณมหาเถระ (มหาสีสยาดอ). (2551). วิปัสสนานัย เล่ม 2. นครปฐม: ซีเอไอ เซ็นเตอร์ จำกัด.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
แม่ชีศรินรัตน์ ชิตะธรรมสิทธิ์. (2566). กระบวนการเจริญอินทรีย์ 5 ในโพธิปักขิยธรรมเพื่อการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน. ใน ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
