การประยุกต์ใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบในการสร้างกลยุทธ์การบริหารสถานศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม เทคโนโลยี และวัฒนธรรมในศตวรรษที่ 21 ได้ส่งผลกระทบต่อระบบการศึกษาอย่างลึกซึ้ง โดยเฉพาะในบริบทของยุค VUCA ซึ่งประกอบด้วยความผันผวน (Volatility) ความไม่แน่นอน (Uncertainty) ความซับซ้อน (Complexity) และความคลุมเครือ (Ambiguity) ระบบการบริหารแบบโครงสร้างลำดับขั้นที่เคยตอบสนองต่อการจัดการศึกษาในอดีตจึงเริ่มประสบข้อจำกัด ทั้งในด้านความยืดหยุ่น การเปิดพื้นที่ให้กับความคิดสร้างสรรค์ และการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในระดับสถานศึกษา บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้กระบวนการคิดเชิงออกแบบ ในฐานะเครื่องมือเชิงกลยุทธ์เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการบริหารสถานศึกษา โดยเน้นการออกแบบร่วมกับผู้เรียน ครู ผู้ปกครอง และชุมชน กระบวนการคิดเชิงออกแบบ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ การเข้าใจผู้ใช้ (Empathize) การนิยามปัญหา (Define) การระดมแนวคิด (Ideate) การสร้างต้นแบบ (Prototype) และการทดลองปรับใช้ (Test) ถูกวิเคราะห์ควบคู่กับกรอบแนวคิดทางทฤษฎี ได้แก่ ภาวะผู้นำแบบกระจาย (Distributed Leadership) การบริหารแบบปรับตัว (Adaptive Management) และการเรียนรู้ขององค์กร (Organizational Learning) กรณีศึกษาในระดับสถานศึกษา ทั้งในและต่างประเทศ ถูกนำมาใช้เพื่อสะท้อนให้เห็นศักยภาพของกระบวนการคิดเชิงออกแบบในการส่งเสริมการบริหารที่มีลักษณะยืดหยุ่น และสอดคล้องกับบริบทจริงของสถานศึกษาอย่างแท้จริง ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า Design Thinking เป็นกรอบคิดที่ส่งเสริมการเปลี่ยนผ่านการบริหารจากแนวทางแบบสั่งการไปสู่การบริหารเชิงนวัตกรรมที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง สามารถขับเคลื่อนคุณภาพการศึกษาได้อย่างลุ่มลึก ยั่งยืน และเชื่อมโยงกับบริบทที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องในอนาคต อีกทั้งยังเอื้อต่อการพัฒนาภาวะผู้นำของครู สร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ร่วมกัน และการออกแบบนโยบายที่ตอบสนองความต้องการของผู้เรียนและชุมชนอย่างแท้จริง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). แนวทางการขับเคลื่อนชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
Brown, T. (2009). Change by design: How design thinking creates new alternatives for business and society. Boston, MA: Harvard Business Press.
Fullan, M. (2020). The new meaning of educational change. (5th ed.). New York, NY: Teachers College Press.
Heifetz, R. et al. (2009). The practice of adaptive leadership: Tools and tactics for changing your organization and the world. Boston, MA: Harvard Business Press.
Henriksen, D. et al. (2020). Design Thinking and the Practicing Teacher: Addressing Problems of Practice in Teacher Education. Teaching Education, 31(2), 209-229.
Johansen, B. (2017). The new leadership literacies: Thriving in a future of extreme disruption and distributed everything. Oakland, CA: Berrett-Koehler Publishers.
Liedtka, J. (2018). Why design thinking works. Harvard Business Review, 96(5), 72-79.
Miller, A. & Devine, D. (2020). Innovative leadership: Developing a creative and agile culture. New York, NY: Routledge.
Razzouk, R. & Shute, V. (2012). What is design thinking and why is it important? Review of Educational Research, 82(3), 330-348.
Senge, P. M. (2006). The Fifth Discipline: The arts & practice of the learning organization. New York: Doubleday.
Spillane, J. P. (2006). Distributed leadership. San Francisco, CA: Jossey Bass.
