แนวคิดการส่งเสริมการเรียนรู้และการปลูกฝังพฤติกรรมวิถีประชาธิปไตย ในสถานศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ภายใต้บริบทของการเติบโตหรือถดถ่อยในการเป็นสังคมวิถีประชาธิปไตยมักถูกอ้างอิงกับระดับของความรู้ ความเข้าใจ และการมีพฤติกรรมของประชาชนในประเทศ ภาคการศึกษาซึ่งมีบทบาทโดยตรงต่อการให้ความรู้และการปลูกฝังพฤติกรรมอันพึงประสงค์ของผู้เรียนตามที่สังคมคาดหวังจึงมักตกเป็นจำเลยจากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น อย่างไรก็ดีการที่ผู้เรียนหรือปัจเจกบุคคลจะมีพฤติกรรมตามวิถีประชาธิปไตยประชาธิปไตยได้นั้นต้องอาศัยการดำเนินการแบบเป็นองคาพยพ โดยสำหรับบทความนี้นำเสนอองค์ประกอบของแนวทางการส่งเสริมการเรียนรู้และการปลูกฝังพฤติกรรมวิถีประชาธิปไตยให้กับผู้เรียน 3 มิติ อันได้แก่ 1) ด้านการจัดการเรียนการสอนเพื่อส่งเสริมประชาธิปไตย ซึ่งเน้นไปที่กระบวนการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับประชาธิปไตยให้กับผู้เรียนทั้งโดยเนื้อหาของแต่ละรายวิชา และการสอดแทรกผ่านกิจกรรมการเรียนรู้ในชั้นเรียน 2) ด้านกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนเพื่อส่งเสริมวิถีประชาธิปไตย ซึ่งเน้นไปที่กระบวนการฝึกประสบการณ์จริงให้กับผู้เรียน และ 3) ด้านการจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อพฤติกรรมการมีวิถีประชาธิปไตย ซึ่งครอบคลุมทั้งด้านบริบทางกายภาพของสถานศึกษาและปฏิสัมพันธ์ทางสังคมที่ผู้เรียนควรได้รับ แนวทางเหล่านี้สอดคล้องไปกับกรอบนโยบายการจัดการศึกษา และทฤษฎีทางการเรียนรู้ที่เกี่ยวข้อง อนึ่งแม้ว่ากรอบเหล่านี้จะเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ ต่อหลักการของวิถีประชาธิปไตยที่จะนำไปสู่การมีพฤติกรรมตามที่สังคมต้องการ แต่หากพิจารณาถึงการเสริมความเข้มแข็งด้านอุดมการณ์ต่อวิถีประชาธิปไตยให้กับประชาชนแล้ว การพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณหรือการคิดเชิงวิพากษ์ เป็นกลไกสำคัญที่จะทำให้บทบาทของภาคการศึกษามีส่วนช่วยสร้างให้เกิดพลเมืองตามวิถีประชาธิปไตยได้อย่างแท้จริงและยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กุลธิดา อุ่นจิตต์ และคณะ. (2566). การพัฒนาประชาธิปไตยโดยใช้เยาวชนไทยเป็นฐานในการพัฒนา. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์และการจัดการสังคม, 5(2), 73-83.
ขวัญฤดี มีนันท์. (2564). รูปแบบการศึกษาของไทยกับการส่งเสริมทางการเมืองเพื่อความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย. วารสารสังคมศาสตร์และศาสตร์ร่วมสมัย, 2(2), 36-49.
จารุวรรณ ยิ่งยงค์. (2559). การพัฒนาคุณลักษณะความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย ของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ด้วยรูปแบบการจัดการเรียนรู้สืบสวนโดยใช้กระบวนการกลุ่ม. Veridian E-Journal, Silpakorn University สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์และศิลปะ, 9(2), 1595-1609.
ชื่นชนก โควินท์. (2565). ฐานทัศน์สังคมวิทยาสำหรับนักการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธงพล พรหมสาขา ณ สกลนคร และอรรณพ เยื้องไธสง. (2564). “หมู่บ้านโลก” ใน “ตำนานของโลกาภิวัตน์” โดย Peter Alfandary. วารสารวิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 5(1), 74-81.
นงนุช เกษมจิต และศรชัย ท้าวมิตร. (2565). การพัฒนาทักษะจำเป็นของครูผู้สอนในยุคแห่งการเปลี่ยนแปลง และการขับเคลื่อนแนวคิดการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(5), 181-192.
นิติพงษ์ วงศ์เรือน. (2547). การบริหารกิจกรรมส่งเสริมประชาธิปไตยในโรงเรียนสังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดลำปาง. ลำปาง: มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง.
ปริญญา ประจง และคณะ. (2560). การพัฒนาหลักสูตรเพื่อเสริมสร้างพฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับกรรมการ สภานักเรียน ของโรงเรียนประถมศึกษา. วารสารบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 13(1), 86-93.
พระณัฐพงษ์ ญาณเมธี และมะลิ ทิพย์ประจง. (2561). ประชาชนกับประชาธิปไตย. วารสาร มจร เพชรบุรีปริทรรศน์, 1(1), 53-71.
ยศยา กนกธัชปารมี. (2566). ผลการพัฒนากระบวนการส่งเสริมความรู้และการปลูกฝังพฤติกรรมวิถีประชาธิปไตยของผู้เรียนในระดับประถมศึกษา”. วารสารสังคมวิจัยและพัฒนา, 5(1), 1-16.
รุจน์ ฦาชา และวลัย อิศรางกูร ณ อยุธยา. (2560). การดำเนินงานสภานักเรียนเพื่อส่งเสริมประชาธิปไตยในโรงเรียน: กรณีศึกษาโรงเรียนปฏิบัติดีเลิศของไทย. วารสารสุทธิปริทัศน์,, 31(100), 45-57.
เลิศพร อุดมพงษ์. (2558). สภานักเรียนกับบทบาทการเสริมสร้างประชาธิปไตยในโรงเรียน. สำนักงานวารสารสังคมศาสตร์ นิติรัฐศาสตร์, 2(2), 39-75.
วรุตม์ อินทฤทธิ์. (2559). ผลของการเรียนการสอนสังคมศึกษาโดยใช้วิธีกรณีศึกษาที่มีต่อมโนทัศน์ประชาธิปไตยและความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. An Online Journal of Education, 11(1), 187-200.
วันชัย หวังสวาสดิ์ และคณะ. (2560). รูปแบบการบริหารประชาธิปไตยในโรงเรียน สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 4(1), 60-72.
สมพงษ์ เกษานุช และปริณุต ไชยนิชย. (2563). ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อการแสดงพฤติกรรมประชาธิปไตยของนักศึกษามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ. วารสารศิลปการจัดการ, 6(1), 101-115.
สัญญา เคณาภูมิ และกชพร ประทุมวัน. (2558). วิถีประชาธิปไตยของพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 5(2), 181-199.
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนที่ 74 ก หน้า 1 (19 สิงหาคม 2542).
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก หน้า 1 (6 เมษายน 2560).
หมายจิต กฤตฤกษ์ และคณะ. (2559). การส่งเสริมวิถีประชาธิปไตยของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในโรงเรียน วัดเสนาสน์ ตำบลท่างาม อำเภอวัดโบสถ์ จังหวัดพิษณุโลก. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 26(1), 91-106.
อัจฉราวรรณ์ ใจยะเขียว และยุทธนา ประณีต. (2563). วัฒนธรรมทางการเมืองภายใต้การพัฒนาประชาธิปไตยของไทย. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(7), 411-422.
เอกชัย จันทร และคณะ. (2565). การศึกษาพฤติกรรมประชาธิปไตยในสังคมพหุวัฒนธรรมสำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา. วารสารวิจัยและพัฒนาหลักสูตร, 5(2), 72-85.
Chambliss, W. J. & Eglitis, D. S. (2016). Discover Sociology. London: SAGE.
Dewey, J. (1938). Experience and Education. New York: Macmillan Company.
Matthieu, J. & Junius, N. (2023). Searching for a democratic equalizer: Citizenship education's moderating effect on the relationship between a political home and internal political efficacy. Social Science Research, 115, 102928. https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2023.102928.
Payne, K. A. (2017). Democratic teacher education in elementary classrooms - Learning about, through, and for thick democracy. The Journal of Social Studies Research, 41(2), 101-115.
Randiawan, R. et al. (2023). The concept of democracy education as an effort for developing the political culture of participating communities. International Journal Pedagogy of Social Studies, 8(1), 1-6.
Wadworth, B. J. (1971). Piaget's theory of cognitive development: an introduction for students of psychology and education. New York: McKay.
Wegscheider, C. & Stark, T. (2020). What drives citizens’ evaluation of democratic performance? The interaction of citizens’ democratic knowledge and institutional level of democracy. Zeitschrift für Vergleichende Politikwissenschaft, 14(2020), 345-374.
Wuttke, A. & Foos, F. (2025). Making the case for democracy: A field-experiment on democratic persuasion. European Journal of Political Research, 64(2), 559-579.
Yoldaş, Ö. B. (2015). Civic education and learning democracy: their importance for political participation of young people. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 174(2015), 544-549.
