วรรณคดีเป็นฐานผ่านกวีนิพนธ์: พัฒนาการคิดเชิงโครงสร้างของผู้เรียน

บทคัดย่อ

แนวคิด “วรรณคดีเป็นฐาน” เป็นแนวทางหนึ่งในการจัดการเรียนการสอนภาษาไทยที่มุ่งเน้นการใช้วรรณคดีเป็นสื่อกลางในการพัฒนาทักษะทางภาษา การตีความ และการคิดเชิงวิเคราะห์ของผู้เรียน วรรณคดีมิได้เป็นเพียงเครื่องสะท้อนคุณค่าทางศิลปวัฒนธรรมเท่านั้น แต่ยังมีศักยภาพในการเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนฝึกฝนการอ่านอย่างลึกซึ้ง ตีความเชิงสัญลักษณ์ และเข้าใจโครงสร้างของภาษาในระดับต่าง ๆ โดยเฉพาะกวีนิพนธ์ไทย ซึ่งเป็นวรรณคดีที่มีลักษณะทางฉันทลักษณ์และโครงสร้างภาษาที่ชัดเจน มีระบบแบบแผนการประพันธ์ ทั้งในรูปแบบโคลง กาพย์ และกลอน อันเป็นระบบที่ซับซ้อนและสัมพันธ์กับแนวคิดทางโครงสร้างนิยม บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างของกวีนิพนธ์ไทยกับหลักการของทฤษฎีโครงสร้าง (Structural Theory) โดยอาศัยแนวคิดของ Ferdinand de Saussure ที่มองว่าภาษาเป็นระบบของสัญญะ ซึ่งมีทั้ง “รูปสัญญะ” (Signifier) และ “ความหมาย” (Signified) ที่สัมพันธ์กันอย่างมีระบบ การนำทฤษฎีดังกล่าวมาใช้กับการวิเคราะห์กวีนิพนธ์ไทย ทำให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยภาษาต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นคำ เสียง วัจนลีลา และความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่ปรากฏในบทประพันธ์ นอกจากนี้ยังสะท้อนถึงความสัมพันธ์เชิงวัฒนธรรมและสังคมที่สอดแทรกอยู่ในเนื้อหา ผลการศึกษาพบว่าโครงสร้างของกวีนิพนธ์ไทยสามารถแยกวิเคราะห์ทั้งในด้านรูปแบบคำ การใช้สัมผัสนอก สัมผัสใน การสร้างภาพพจน์ทางภาษา และการถ่ายทอดความหมายในบริบททางวัฒนธรรม การนำกวีนิพนธ์มาใช้เป็นฐานในการสอนภาษาไทยจึงไม่เพียงช่วยพัฒนาทักษะการคิดเชิงโครงสร้างของผู้เรียน แต่ยังทำให้ผู้เรียนเชื่อมโยงความเข้าใจเชิงระบบของภาษาไปสู่การใช้ภาษาในชีวิตจริงอย่างมีประสิทธิภาพ