ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการแจ้ง การเปลี่ยนแปลงผู้ดำรงตำแหน่งในพรรคการเมือง

บทคัดย่อ

          การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการแจ้งการเปลี่ยนแปลงผู้ดำรงตำแหน่งในพรรคการเมือง ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 33 (กรณี กรรมการสาขาพรรคการเมือง) มาตรา 35 (กรณี ตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัด) และมาตรา 38 (กรณี กรรมการบริหารพรรคการเมือง) โดยใช้วิธีวิจัยเอกสาร ผลการวิเคราะห์ปัญหาข้อกฎหมายและอุปสรรคในการบังคับใช้ พบว่า กฎหมายในปัจจุบันยังมีข้อจำกัดบางประการที่ไม่สอดรับกับข้อเท็จจริงในทางปฏิบัติ อาทิ การรวมหน้าที่ในการแจ้งไว้ที่หัวหน้าพรรคการเมืองเพียงคนเดียว การกำหนดระยะเวลาในการแจ้งไว้เพียง 15 วันในทุกกรณี และความซ้ำซ้อนในการแจ้งข้อมูล จากการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายของต่างประเทศและกฎหมายประเทศไทย พบว่า กฎหมายต่างประเทศมีการกระจายอำนาจมนการแจ้งไปยังหน่วยงานภายในพรรค และมีการกำหนดระยะเวลาที่ยืดหยุ่นสอดรับกับการดำเนินงานของพรรคการเมือง แตกต่างจากกฎหมายไทยที่กำหนดให้หัวหน้าพรรคการเมืองเป็นผู้แจ้งการเปลี่ยนแปลงผู้ดำรงตำแหน่งในพรรคทุกตำแหน่ง ภายในระยะเวลา 15 วันเท่ากันในทุกกรณี และมีโทษทางอาญา ซึ่งนับว่าเป็นแนวทางที่มีลักษณะรวมศูนย์และเข้มงวด ด้วยเหตุผลดังกล่าวมานี้ ผู้วิจัยจึงเสนอให้มีการปรับปรุงกฎหมายโดยกระจายความรับผิดชอบให้แก่ผู้ดำรงตำแหน่งภายในพรรค และกำหนดเวลาในการแจ้งรวมถึงสภาพบังคับให้สอดคล้องกับสภาพการณ์ในทางปฏิบัติ โดยยังคงคำนึงถึงความสมดุลระหว่างการกำกับดูแลและการส่งเสริมพรรคการเมืองในระบอบประชาธิปไตย อันจะทำให้พรรคการเมืองสามารถปฏิบัติตามกฎหมายได้ดียิ่งขึ้นโดยไม่เกิดภาระเกินสมควร และสัมฤทธิ์ผลตามเจตนารมณ์ของกฎหมายได้อย่างแท้จริง