ศึกษาวิเคราะห์โมเนยยปฏิปทาในนาลกสูตร

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและสาระสำคัญของนาลกสูตร (2) เพื่อศึกษาโมเนยยปฏิปทาในนาลกสูตร (3) เพื่อวิเคราะห์โมเนยยปฏิปทาในนาลกสูตร

          ผลการวิจัยพบว่า นาลกสูตรเป็นพระสูตรที่กล่าวถึงพระนาลกะผู้เป็นหลานชายของอสิตดาบส และเป็นผู้ที่ได้ทูลถามพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับโมเนยยปฏิปทา (แนวทางปฏิบัติของมุนี) เป็นพระสูตรที่อธิบายถึงหลักการปฏิบัติเพื่อบรรลุอรหันต์ตามหลักโมเนยยปฏิปทา ซึ่งมีเนื้อหาที่ครอบคลุมหลายด้านด้วยกัน เช่น การควบคุมอารมณ์ การละกามคุณ การมีความพอประมาณ การไม่ยึดติดในปัจจัย 4 รวมไปถึงการเจริญภาวนา

      โมเนยยปฏิปทาในนาลกสูตรนั้นมีหลักการปฏิบัติที่แยกเป็น 3 ระดับคือ ทางกาย โมเนยยปฏิปทาเน้นการไม่ยึดติดกับกายซึ่งเป็นสิ่งที่ประกอบด้วยความสุขและทุกข์ กายไม่ใช่ตัวตนที่แท้จริง กายนั้นเป็นเพียงอุปกรณ์ที่ใช้ในการพัฒนาจิต เพื่อการหลุดพ้นไปจากความทุกข์ที่เกิดจากการยึดติดกาย                โดยไม่แสวงหาความหลุดพ้นไปจากกายนี้ เพื่อเข้าถึงความหลุดพ้นที่แท้จริง ทางวาจา โมเนยยปฏิปทาเน้นการไม่ยึดติดกับกายซึ่งเป็นสิ่งที่ประกอบด้วยความสุขและทุกข์ กายไม่ใช่ตัวตนที่แท้จริง กายนั้นเป็นเพียงอุปกรณ์ที่ใช้ในการพัฒนาจิต เพื่อการหลุดพ้นไปจากความทุกข์ที่เกิดจากการยึดติดกาย โดยไม่แสวงหาความหลุดพ้นไปจากกายนี้ เพื่อเข้าถึงความหลุดพ้นที่แท้จริง ทางใจ โมเนยยปฏิปทาทางใจเกี่ยวข้องกับการควบคุมและฝึกฝนจิตใจให้สงบจากความโลภ โกรธ หลง ซึ่งเป็นต้นเหตุของทุกข์ การพัฒนาจิตผ่านสมาธิและวิปัสสนาเป็นสิ่งสำคัญ ในการฝึกจิตให้หลุดพ้นจากกิเลสและไปสู่การบรรลุจุดหมายอันสูงสุดในทางพระพุทธศาสนา จิตนั้นเปรียบเสมือนกับลิงที่ไม่อยู่นิ่ง ดังนั้นจึงต้องใช้สมาธิเพื่อเป็นเครื่องมือในการฝึกจิตและกำจัดอารมณ์ที่ไม่พึงปรารถนาเพื่อให้จิตเจริญขึ้น