การจำลองการแพร่กระจายและแผนตอบโต้เหตุฉุกเฉินแอมโมเนียรั่วไหลด้วย ALOHA: กรณีศึกษาสถานประกอบการอุตสาหกรรมห้องเย็น

ผู้แต่ง

  • สราวุธ ใยไพโรจน์ นักวิชาการอิสระ
  • วิบูลย์ ชื่นแขก นักวิชาการอิสระ
  • จามร รัตนกุลวัฒนา นักวิชาการอิสระ
  • สุณิษา จักร์เขื่อน นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

แอมโมเนีย, โปรแกรมอโลฮา, รัศมีอันตราย, การแพร่กระจายสารเคมี, แผนตอบโต้เหตุฉุกเฉิน

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อทราบระยะและทิศทางการแพร่กระจายเมื่อมีการรั่วไหลของแอมโมเนียในพื้นที่กรณีศึกษา และ 2) เพื่อจัดทำแนวทางการตอบโต้เหตุฉุกเฉินที่สอดคล้องกับผลการจำลองสถานการณ์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยโปรแกรมอโลฮา รุ่น 5.4.7 (ALOHA version 5.4.7) ในการประเมินรัศมีอันตราย, โปรแกรม Google Earth version 7.3 ในการวิเคราะห์ผลกระทบเชิงพื้นที่ และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ ประชากรคือพนักงานสถานประกอบการอุตสาหกรรมห้องเย็น จำนวน 1,835 คน กลุ่มตัวอย่างคือเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานและเจ้าหน้าที่หน่วยงานความปลอดภัย จำนวน 3 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา (ร้อยละ, ค่าเฉลี่ย) และ การวิเคราะห์ความแตกต่างของระดับความรู้ก่อนและหลังการอบรม (Pair Simple T-Test) ผลการศึกษาพบว่า: 1. รัศมีอันตรายระดับ AEGL-3 (อันตรายถึงชีวิต) กรณีรั่วจากท่อส่งก๊าซมีระยะสูงสุด 84 เมตร ขณะที่กรณีรั่วจากแทงค์เก็บแอมโมเนียมีระยะสูงสุด 699 เมตร (ทั้งนี้จากการวิเคราะห์ทางวิศวกรรมพบว่าข้อมูลในบทสรุปบางส่วนที่ระบุเป็นกิโลเมตรนั้นเป็นข้อผิดพลาดเชิงหน่วย โดยเมื่อพิจารณาจากกำลังของแหล่งกำเนิดและแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ ระยะที่ถูกต้องคือหน่วยเมตร) 2. แนวทางการตอบโต้เหตุฉุกเฉินฉบับปรับปรุงใหม่ที่ใช้ข้อมูลทิศทางลมจริงจาก ALOHA มีขั้นตอนการอพยพ 12 ขั้นตอนซึ่งครอบคลุมการประเมินพื้นที่ฟุ้งกระจาย ผลการประเมินความรู้พบว่าคะแนนเฉลี่ยหลังอบรม (7.33) สูงกว่าก่อนอบรม (5.33) อย่างมีนัยสำคัญ และ ผู้เข้าอบรมมีความพึงพอใจต่อคุณภาพโครงการในระดับมากที่สุด (ร้อยละ 100)

เอกสารอ้างอิง

กรมโรงงานอุตสาหกรรม. (2562). กฎกระทรวงกำหนดมาตรการความปลอดภัยเกี่ยวกับระบบทำความเย็นที่ใช้แอมโมเนียเป็นสารทำความเย็นในโรงงาน พ.ศ. 2554. สืบค้นเมื่อ 6 สิงหาคม 2562

กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน. (2556). กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับสารเคมีอันตราย พ.ศ. 2556. สืบค้นเมื่อ 6 สิงหาคม 2562

ชรินทร์ ใจเย็น. (2558). การพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อรองรับสถานการณ์ฉุกเฉินกรณีสารเคมีรั่วไหลด้วยโปรแกรม ALOHA, MARPLOT, Google Earth และ Microsoft Excel. (วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก), มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ธนารัตน์ รักกมล. (2560). การจำลองการรั่วไหลแอมโมเนียเพื่อจัดทำแผนและฝึกซ้อมอพยพให้กับพนักงานในสหกรณ์กองทุนสวนยางนาทวี อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา. วารสารวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

วันวิสาข์ เสาศิริ. (2560). การประเมินการแพร่กระจายและการระเบิดของก๊าซปิโตรเลียมเหลวจากการรั่วไหลของสถานีบริการก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) ในกรุงเทพมหานครด้วยโปรแกรม ALOHA. คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

สวิตา เลิศสุโภชวณิชย์. (2559). การประเมินความเสี่ยงของการรั่วไหลของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในกระบวนการถ่ายเทคาร์บอนไดออกไซด์เหลวเข้ารถขนส่ง. (งานนิพนธ์, คณะวิศวกรรมศาสตร์). มหาวิทยาลัยบูรพา

Pakkarada Sansuksom. (2560). ALOHA simulation on the leakage accident of CO2 in gas welding process. Faculty of Engineering, Suvarnabhumi Institute of Technology. Bangphli, Samut Prakan

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-21

รูปแบบการอ้างอิง

ใยไพโรจน์ ส., ชื่นแขก ว., รัตนกุลวัฒนา จ., & จักร์เขื่อน ส. (2026). การจำลองการแพร่กระจายและแผนตอบโต้เหตุฉุกเฉินแอมโมเนียรั่วไหลด้วย ALOHA: กรณีศึกษาสถานประกอบการอุตสาหกรรมห้องเย็น. วารสารสหวิทยาการพัฒนา (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 3(2), 64–74. สืบค้น จาก https://so07.tci-thaijo.org/index.php/IDHS/article/view/11679