พลวัตภาระงบประมาณกองทุนประกันสังคมและสถานการณ์แรงงานผู้สูงอายุ จังหวัดนนทบุรีในรอบทศวรรษ (พ.ศ. 2558 - 2567)

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของภาระงบประมาณกองทุนประกันสังคมจังหวัดนนทบุรีในรอบ 10 ปี 2) วิเคราะห์ผลกระทบของวิกฤตการณ์โควิด-19 ต่อเสถียรภาพการจ้างงาน และ 3) ประเมินทิศทางภาระค่าใช้จ่ายกรณีชราภาพภายใต้บริบทสังคมสูงวัย เป็นการวิจัยเชิงปริมาณโดยวิเคราะห์ข้อมูลอนุกรมเวลาและแบบจำลองพยากรณ์แนวโน้ม จากรายงานสถานการณ์แรงงานจังหวัดนนทบุรี จำนวน 10 ฉบับ (พ.ศ. 2558-2567) ครอบคลุมผู้ประกันตนกว่า 7.7 แสนคน ผลการศึกษาพบการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่มีนัยสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) ภาวะกับดักงบประมาณผู้สูงวัย โครงสร้างรายจ่ายกองทุนได้เปลี่ยนผ่านจากภาระด้านสุขภาพไปสู่ด้านชราภาพอย่างสมบูรณ์ โดยในปี 2567 มูลค่าการจ่ายเงินกรณีชราภาพพุ่งสูงถึง 454.88 ล้านบาท คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 56.97 ของเงินสิทธิประโยชน์รวม ซึ่งสูงกว่ากรณีสงเคราะห์บุตรและเจ็บป่วยอย่างมีนัยสำคัญ 2) รอยแผลเป็นทางเศรษฐกิจจากวิกฤต วิกฤตโควิด-19 ส่งผลให้ยอดการเบิกจ่ายกรณีว่างงานพุ่งสูงขึ้นในช่วงปี 2563-2564 และทิ้งผลกระทบระยะยาวต่อสถานประกอบการขนาดเล็ก (1 - 9 คน) ซึ่งในปี 2567 กลุ่มนี้ยังคงมีสัดส่วนการเลิกจ้างสูงถึงร้อยละ 95.04 ของกิจการที่ปิดตัวทั้งหมด และ 3) โครงสร้างการพึ่งพิงระบบบริการเอกชน ผู้ประกันตนร้อยละ 85.88 ยังคงเลือกใช้บริการสถานพยาบาลเอกชนอย่างต่อเนื่อง สะท้อนถึงต้นทุนแฝงในการบริหารจัดการ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายมุ่งเน้นการปฏิรูปความยั่งยืนทางการคลังผ่านการขยายอายุเกษียณภาคสมัครใจ การปรับเพดานเงินสมทบให้สอดคล้องกับสภาวะเศรษฐกิจ และการสร้างระบบเตือนภัยล่วงหน้าสำหรับวิสาหกิจขนาดย่อมเพื่อลดภาระกรณีว่างงาน เพื่อรักษาสมดุลทางการคลังอย่างยั่งยืน