เชียงแสนชุมชนแห่งการเรียนรู้: กระบวนการสร้างสรรค์เมืองบนความหลากหลายทางนิเวศวิทยาวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการสร้างสรรค์เมืองบนความหลากหลายทางนิเวศวิทยาวัฒนธรรมเมืองเชียงแสน 2) พัฒนาเชียงแสนชุมชนแห่งการเรียนรู้บนความหลากหลายทางนิเวศวิทยาวัฒนธรรมเมืองเชียงแสน 3) สร้างเครือข่ายเชียงแสนชุมชนแห่งการเรียนรู้บนความหลากหลายทางนิเวศวิทยาวัฒนธรรมเมืองเชียงแสน โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ นักวิชาการทางด้านพระพุทธศาสนา ผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ผู้แทนผู้ประกอบการในชุมชน ผู้แทนประชาชน จำนวน 33 คน โดยคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก หาคุณภาพโดยตรวจสอบความเที่ยงตรงตามเนื้อหา และนำมาหาค่าดัชนีความสอดคล้องของข้อคำถาม การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการพรรณนาความ พบว่า 1) กระบวนการสร้างสรรค์เมืองเชียงแสนเป็นแนวทางการพัฒนาเมืองที่ตั้งอยู่บนฐานความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติ วัฒนธรรม และผู้คนในลุ่มแม่น้ำโขง โดยอาศัยทุนทางนิเวศและวัฒนธรรมที่มีอยู่เดิม เริ่มต้นโดยการให้ความรู้ สร้างความเข้าใจร่วมกันเกี่ยวกับคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติและมรดกทางวัฒนธรรมผ่านภูมิปัญญาท้องถิ่น 2) การพัฒนาเชียงแสนชุมชนแห่งการเรียนรู้บนความหลากหลายทางนิเวศวิทยาวัฒนธรรม ให้เป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงอดีต ปัจจุบัน อนาคต โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น โครงการพัฒนาวิถีพุทธเป็นฐานสำคัญที่สั่งสมจากการอยู่ร่วมกับธรรมชาติและลุ่มแม่น้ำโขง เช่น การเกษตรพื้นถิ่น ภาษา ความเชื่อ และพิธีกรรม ถูกถ่ายทอดผ่านกิจกรรมชุมชน 3) การสร้างเครือข่ายเชียงแสนชุมชนแห่งการเรียนรู้บนความหลากหลายทางนิเวศวิทยาวัฒนธรรม อาศัยความร่วมมือหลายภาคส่วน โดยใช้ทุนทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมเป็นฐาน รวมทั้งพาณิชย์จังหวัดช่วยเสริมองค์ความรู้เศรษฐกิจสร้างสรรค์ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การตลาดที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ท้องถิ่น ทำให้เชียงแสนพัฒนาเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่เข้มแข็ง