การอุ้มบุญและความเป็นแม่: เสียงและประสบการณ์ชีวิตของผู้หญิง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการให้ความหมายต่อการอุ้มบุญ และมุมมองต่อความเป็นแม่ของผู้หญิงไทยที่อุ้มบุญเชิงพาณิชย์ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก จำนวน 28 คน ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจงและการบอกต่อ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแบบสร้างประเด็นหลัก ทั้งนี้ในบริบทของไทยการจ้างตั้งครรภ์แทนเชิงพาณิชย์ถือเป็นการกระทำที่มีความผิดตาม พ.ร.บ. คุ้มครองเด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ พ.ศ. 2558 ผลการศึกษาพบว่า ผู้หญิงตั้งครรภ์แทนเชิงพาณิชย์ให้ความหมายต่อการอุ้มบุญใน 4 ลักษณะ ได้แก่ การอุ้มบุญในฐานะ 1) ทางรอดของชีวิตภายใต้ภาวะวิกฤตทางเศรษฐกิจ 2) โอกาสในการเติมเต็มความฝันและสร้างความมั่นคงในอนาคต 3) งานที่ทำเพื่อครอบครัว และ 4) การเป็นผู้ให้ชีวิตหรือผู้สร้างครอบครัวให้สมบูรณ์แก่ผู้มีบุตรยาก ส่วนมุมมองต่อความเป็นแม่ ประกอบด้วย 1) กลุ่มที่เกิดความผูกพันกับเด็กในครรภ์และเผชิญความเจ็บปวดจากการส่งมอบเด็กหลังคลอด และ 2) กลุ่มที่รักษาระยะห่างทางอารมณ์กับเด็กในครรภ์ โดยยึดโยงความเป็นแม่ของตนเองเข้ากับบทบาทการเลี้ยงดูบุตรของตน จากประสบการณ์ของผู้หญิงที่เคยเกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์แทนเชิงพาณิชย์ อันเป็นการกระทำที่ไม่สอดคล้องกับกฎหมายไทย สะท้อนความสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างความเป็นแม่ ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ และความไม่เท่าเทียมทางเพศ อันมีนัยสำคัญต่อการพัฒนามาตรการคุ้มครองสิทธิและศักดิ์ศรีของผู้หญิงในบริบทของเทคโนโลยีการเจริญพันธุ์ร่วมสมัย