ผลการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมระหว่างวัยที่มีต่อทักษะการผลิตสื่อดิจิทัล เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับทักษะการผลิตสื่อดิจิทัลเพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นหลังเข้าร่วมกิจกรรม และ 2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ด้านการผลิตสื่อดิจิทัลก่อนและหลังเข้าร่วมกิจกรรมของผู้สูงอายุ ครู และนักเรียน เป็นการวิจัยก่อนทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลัง กลุ่มเป้าหมาย 63 คน ได้แก่ ผู้สูงอายุ 23 คน ครู 10 คน และนักเรียนประถมศึกษา 30 คน ในตำบลนาคำใหญ่ อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี เลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์ความเกี่ยวข้องกับพื้นที่ ความพร้อม และความสนใจในภูมิปัญญาท้องถิ่น กิจกรรมมี 5 ขั้น ได้แก่ การเรียนรู้ต้นแบบภูมิปัญญา การอบรมเชิงปฏิบัติการ การฝึกทักษะดิจิทัล การถ่ายทอดภูมิปัญญาผ่านสื่อดิจิทัล และการเผยแพร่ โดยผู้สูงอายุเป็นเจ้าของความรู้ ขณะที่ครูและนักเรียนสนับสนุนด้านกระบวนการเรียนรู้ เครื่องมือ ได้แก่ คู่มือกิจกรรม แบบประเมินทักษะชนิดมาตรประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 14 ข้อ (IOC ≥ .50) และแบบทดสอบผลสัมฤทธิ์ชนิดปรนัย 15 ข้อ (KR-20 = .84) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบทีแบบกลุ่มสัมพันธ์ ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุมีทักษะการผลิตสื่อดิจิทัลโดยรวมอยู่ในระดับมาก ( = 3.78, S.D. = 0.74) และระดับมากทุกด้าน ได้แก่ ด้านการนำเสนอภูมิปัญญาท้องถิ่น (
= 3.80) ด้านผลลัพธ์และการเผยแพร่ (
= 3.77) และด้านการผลิตสื่อดิจิทัล (
= 3.62) และ 2) คะแนนผลสัมฤทธิ์หลังเข้าร่วมกิจกรรมของผู้สูงอายุ ครู และนักเรียนสูงกว่าก่อนเข้าร่วมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ทุกกลุ่ม (t = 8.259, 11.112 และ 12.333 ตามลำดับ) ผลชี้ว่าบทบาทที่เกื้อหนุนกันระหว่างวัยช่วยเชื่อมภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการผลิตสื่อดิจิทัลได้ และสามารถใช้เป็นแนวทางส่งเสริมการสืบทอดภูมิปัญญา
ในบริบทสังคมสูงวัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2568). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพมหานคร: กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
ชามาภัทร สิทธิอำนวย และคณะ. (2567). การพัฒนาหลักการออกแบบและต้นแบบโปรแกรมการเรียนรู้ระหว่างวัยเพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างผู้สูงอายุและเด็ก. วารสารการวัดผลการศึกษา สำนักทดสอบทางการศึกษาและจิตวิทยา, 41(109), 52-70.
ทินวงษ์ รักอิสสระกุล และคณะ. (2567). การพัฒนาสื่อดิจิทัลบนเครือข่ายสังคมออนไลน์เพื่อการประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการขายผลิตภัณฑ์ชุมชนท่องเที่ยวโอทอปนวัตวิถี ตำบลบางเสาธง อำเภอบางเสาธง จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มทร.พระนคร, 9(1), 17-38.
ประพรรธน์ พละชีวะ และคณะ. (2568). การพัฒนาทักษะดิจิทัลของผู้สูงอายุผ่านการเรียนรู้จากประสบการณ์ในชุมชนจังหวัดปทุมธานี. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 15(2), 136-148.
พรวิภา สิงห์พร. (2567). พัฒนาแนวทางการเรียนรู้เพื่อเพิ่มขีดความสามารถด้านดิจิทัลสำหรับผู้สูงอายุ. วารสารนวัตกรรมการบริหารการจัดการและการสื่อสาร, 1(1), 18-29.
สุรดา แก้วศรีหา และเอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2565). การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ในชุมชนบนฐานของทุนวัฒนธรรมเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น. วารสารมณีเชษฐาราม, 5(2), 237-251.
อรวิภา มงคลดาว และอาชัญญา รัตนอุบล. (2565). แนวทางการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ระหว่างวัยของปราชญ์ชุมชน เยาวชน และผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาชุมชนผ้าไหมและผ้าฝ้ายทอมือ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 33(1), 65-79.
Choi, J. et al. (2023). Everyday digital literacy questionnaire for older adults: Instrument development and validation study. Journal of Medical Internet Research, 25(2023). https://doi.org/10.2196/51616.
Farag, Y. et al. (2024). Improving the digital literacy and social participation of older adults: An inclusive platform that fosters intergenerational learning. In Proceedings of the 10th International Conference on Information and Communication Technologies for Ageing Well and e-Health (pp. 47-58). SciTePress.
Flynn, S. (2024). Intergenerational and informal learning in communities: Building a bridge across the age-based digital divide. Proceedings of the International Conference on Networked Learning, 14(2024). https://doi.org/10.54337/nlc.v14i1.8053.
Kisno, K. et al. (2022). Development of digital storytelling based on local wiS.D.om. WIS.D.OM, 4(3), 65-74.
Munajah, R. et al. (2023). Usage digital storytelling based on local wiS.D.om (DSLW): Improving story writing skills. Cypriot Journal of Educational Sciences, 18(3), 1-11.
Vercruyssen, A. et al. (2023). How “basic” is basic digital literacy for older adults? Insights from digital skills instructors. Frontiers in Education, 8(2023). https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1231701.
Wilson-Menzfeld, G. et al. (2023). Learning digital skills online: Empowering older adults through one-to-one, online digital training provision. Frontiers in Psychology, 14(2023), 1-13.
Xu, L. et al. (2025). A systematic review of digital literacy in lifelong learning for older adults: Challenges, strategies, and learning outcomes. Educational Technology Research and Development, 73(6), 3627-3674.