การฝึกทักษะชีวิตด้านมนุษยสัมพันธ์ตามแนวทางสังคหวัตถุ 4 สำหรับวัยรุ่น
Main Article Content
บทคัดย่อ
สังคหวัตถุ 4 เป็นแนวทางที่เน้นการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างบุคคลและการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุขและสันติสุข การฝึกทักษะชีวิตด้านมนุษยสัมพันธ์ตามแนวทางสังคหวัตถุ 4 ถือเป็นการเสริมสร้างพื้นฐานที่สำคัญสำหรับวัยรุ่นในการพัฒนาตนเองและปฏิบัติตนในสังคมอย่างเหมาะสม โดยในกระบวนการฝึกทักษะเหล่านี้ วัยรุ่นจะได้เรียนรู้ถึงความสำคัญของการให้ การพูดจา การทำประโยชน์ และการเอื้อเฟื้อ ประกอบด้วย ประการแรก “ทาน” หรือการให้สิ่งดีงาม ไม่ได้จำกัดเพียงแค่การให้ของขวัญหรือความช่วยเหลือทางกายภาพ แต่ยังรวมถึงการให้ความสนใจ ความรัก และความห่วงใยต่อผู้อื่น ซึ่งเป็นการสร้างความสัมพันธ์ที่มั่นคงและเสริมสร้างความรู้สึกของการเชื่อมโยงระหว่างบุคคล ประการที่สอง “ปิยวาจา” หรือการพูดจาไพเราะเป็นการใช้คำพูดที่สุภาพและเคารพผู้อื่น การพูดจาในลักษณะนี้ไม่เพียงแต่ช่วยลดความขัดแย้ง แต่ยังเสริมสร้างบรรยากาศแห่งความสงบและความเข้าใจ ประการที่สาม “อัตถจริยา” หรือการทำประโยชน์ คือการนำสิ่งที่ดีมาปฏิบัติในชีวิตจริง เช่น การช่วยเหลือผู้อื่นในกิจกรรมต่าง ๆ หรือการมีส่วนร่วมในกิจกรรมเพื่อสังคม การทำประโยชน์นี้ช่วยให้วัยรุ่นพัฒนาความรับผิดชอบต่อสังคม และทำให้มีความเข้าใจในความสำคัญของการทำดีต่อผู้อื่น และประการที่สี่ “สมานัตตา” หรือการมีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ คือการแสดงออกถึงความใส่ใจและการแบ่งปันกับผู้อื่น ซึ่งช่วยเสริมสร้างความเข้าใจในความแตกต่างของบุคคลและเสริมสร้างความร่วมมือ การฝึกทักษะนี้จะช่วยให้วัยรุ่นสามารถสร้างความสมดุลระหว่างการดูแลตนเองและผู้อื่น ส่งผลให้สามารถอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุขและยั่งยืน
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
จักรดลย์ มนตรีกล ณ อยุธยา. (2557). ผลการใช้ชุดกิจกรรมแนะแนวเพื่อพัฒนามนุษยสัมพันธ์กับเพื่อนในชั้นเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนคณะราษฎร์บำรุงปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาการแนะแนวและการปรึกษาเชิงจิตวิทยา สาขาวิชาศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ณฏฐพร สิงห์สร และคณะ. (2567). ความฉลาดทางอารมณ์วิถีพุทธ : การบูรณาการหลักธรรม สู่การเป็นองค์กรแห่งความสุขยุคพลิกผัน. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 11(1), 250-259.
นิตรีญา สนั่นเมือง. (2546). คู่มือรวบรวมกรณีตัวอย่างที่เกี่ยวข้องกับการประพฤติผิดวินัยตามบทบัญญัติ พรบ. ระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2535. กรุงเทพมหานคร: ชุมนุมสหกรณ์ การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
นิภาวรรณ เจริญลักษณ์ และคณะ. (2566). การวิจัยและพัฒนาเครือข่ายจิตอาสาในการสร้างเสริมสุขภาพ กลุ่มเปราะบางในชุมชน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 11(3), 848-861.
บัณฑิต สายแวว. (2565). แนวทางการประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 สำหรับพัฒนาการให้บริการ. วารสารวิชาการวิจัยและนวัตกรรมสังคมศาสตร์ปริทัศน์, 2(1), 43-56.
ปริญญา เรืองทิพย์. (2561). การพัฒนาทักษะชีวิตด้านทักษะทางสังคมและอารมณ์ของนักศึกษาระดับอาชีวศึกษา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 5(3), 706-729.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2549). พุทธวิธีบริหาร. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2548). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 25). กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์.
ภีราวิชญ์ ชัยมาลา. (2567). การพัฒนาทักษะชีวิตด้วยกิจกรรมสร้างสรรค์สำหรับนักศึกษาหลักสูตรเตรียมวิศวกรรมศาสตร์ที่พักอาศัยในหอพักมหาวิทยาลัย. วารสารสังคมศาสตร์วิชาการ, 17(1), 67-81.
เริงวิชญ์ นิลโคตร และคณะ. (2567). การจัดการความรู้และการเสริมพลังชุมชนแห่งการเรียนรู้บนฐานพุทธธรรม: มิติหลักสัปปุริสธรรม. วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี, 2(3), 1-11.
สมบูรณ์ วัฒนะ และคณะ. (2566). การบูรณาการพระพุทธศาสนาเพื่อสร้างคุณค่าตามคติสุวรรณภูมิ กรณีวัดพระปฐมเจดีย์. วารสารธรรมธารา, 9(1), 80-111.
สุรสิทธิ์ ช่วยบุญ. (2565). การประยุกต์ใช้ทฤษฎีสัมพันธภาพระหว่างบุคคลในทักษะชีวิต: กรณีศึกษาวัยรุ่นที่มีภาวะซึมเศร้า. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี, 5(2), 1-13.
Charoenlak, N. et Al. (2023). Guidelines for Promoting Global Citizenship Among Youth Based on Buddhadhamma Principles. Journal of Buddhist Anthropology, 8(3), 212-225.
De Almeida, R. M. M. et al. (2015). Behavioural, hormonal and neurobiological mechanisms of aggressive behaviour in human and nonhuman primates. Physiology & behavior, 143(2015), 121-135.
Nilkote, R. et al. (2025). An Integration of The Buddha’s Teaching With Volunteer Network’s Community Welfare of Wat Bang Chang Nuea, Sampran District, Nakhon Pathom Province, Thailand. Journal of Buddhist Anthropology, 10(1), 59-68.
Singsorn, N. et al. (2023). Community-Based Lifelong Learning According To The Buddhist Way: A Case Study of Wat Pa Lelaik Worawihan, Mueang District, Suphanburi Province. Journal of Buddhist Anthropology, 8(4), 315-325.