การสังเคราะห์กรอบแนวทางการเตรียมความพร้อมของวิสาหกิจเพื่อสังคมด้านเกษตรและอาหารต่อเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำในบริบทกฎหมายภูมิอากาศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ กฎหมายภูมิอากาศไทย และบริบทของวิสาหกิจเพื่อสังคมด้านเกษตรและอาหาร 2) วิเคราะห์องค์ประกอบสำคัญของการเตรียมความพร้อมต่อเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ และ 3) สังเคราะห์กรอบแนวทางการเตรียมความพร้อมในบริบทกฎหมายภูมิอากาศไทย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบศึกษาเอกสาร คัดเลือกแบบเจาะจงจำนวน 28 รายการ โดยไม่กำหนดปีเริ่มต้นและสืบค้นถึงวันที่ 15 มิถุนายน 2569 จากฐานข้อมูลวารสารวิชาการ เว็บไซต์หน่วยงานรัฐ และองค์การระหว่างประเทศ โดยคัดเอกสารที่เกี่ยวข้องกับวัตถุประสงค์ เข้าถึงฉบับเต็ม และตรวจสอบแหล่งที่มาได้ เครื่องมือคือแบบบันทึกและสกัดข้อมูลเอกสาร วิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพและการสังเคราะห์เชิงแนวคิด ผลการวิจัยพบว่า 1) วิสาหกิจเพื่อสังคมด้านเกษตรและอาหารอยู่ในบริบทที่เชื่อมโยงเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน กฎหมายภูมิอากาศ เครื่องมือเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ ระบบอาหาร และพันธกิจทางสังคม 2) ความพร้อมประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ กฎหมายและนโยบาย ข้อมูลคาร์บอน กระบวนการดำเนินงานคาร์บอนต่ำ การเชื่อมโยงผลลัพธ์ทางสังคมกับสิ่งแวดล้อม ตลาดและแหล่งทุนสีเขียว และการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรม และ 3) องค์ประกอบทั้ง 6 ด้านสามารถจัดเป็นกระบวนการต่อเนื่อง 6 ขั้นภายใต้ SE-LCR Framework ตั้งแต่การรับรู้กติกา การจัดระบบข้อมูล การปรับการดำเนินงาน การบูรณาการผลลัพธ์ การเชื่อมตลาดและแหล่งทุน จนถึงการปรับปรุงบนฐานความเป็นธรรม โดย 6 ด้านอธิบายสิ่งที่กิจการต้องพร้อมส่วน 6 ขั้นอธิบายแนวทางพัฒนาความพร้อม กรอบดังกล่าวเป็นข้อเสนอเชิงสังเคราะห์ที่ยังไม่ได้ทดสอบเชิงประจักษ์ ภาครัฐและหน่วยงานสนับสนุนจึงควรใช้เป็นฐานเบื้องต้นในการออกแบบมาตรการด้านความรู้ ข้อมูล เทคโนโลยี และแหล่งทุนให้เหมาะกับขนาดและศักยภาพของกิจการ พร้อมคำนึงถึงเกษตรกร ชุมชน และกลุ่มเปราะบางในการเปลี่ยนผ่าน