ศึกษาวิเคราะห์สัตตัฏฐานสูตรเพื่อการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาโครงสร้างและเนื้อหาสาระสำคัญของสัตตัฏฐานสูตร 2) ศึกษาสัตตัฏฐานสูตรเพื่อการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน 3) วิเคราะห์สัตตัฏฐานสูตรเพื่อการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน

ผลการวิจัยพบว่า สัตตัฏฐานสูตรอยู่ในสังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ที่ว่าด้วยฐานะ 7 ประการ มีเนื้อหาสาระสำคัญที่พระองค์ทรงแสดงถึงการพิจารณาขันธ์ 5 ในฐานะ 7 ประการ และการเพ่งพินิจโดยวิธี 3 วิธี คือ เพ่งพินิจเป็นธาตุ เพ่งพินิจเป็นอายตนะ และเพ่งพินิจเป็นปฏิจจสมุปบาท ซึ่งพระองค์ทรงแสดงตามอัธยาศัยของพระองค์เอง และเป็นนิทานวจนะ

ศึกษาสัตตัฏฐานสูตรเพื่อการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน พบว่า 1) รู้ชัดขันธ์ 5 2) ความเกิดขึ้นแห่งขันธ์ 5 3) ความดับแห่งขันธ์ 5 4) ปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งขันธ์ 5 5) คุณแห่งขันธ์ 5 6) โทษแห่งขันธ์ 5 7) เครื่องสลัดออกจากขันธ์ 5 และการเพ่งพินิจโดยวิธี 3 วิธี คือ 1. เพ่งพินิจเป็นธาตุ 2. เพ่งพินิจเป็นอายตนะ 3. เพ่งพินิจเป็นปฏิจจสมุปบาท

วิเคราะห์สัตตัฏฐานสูตรเพื่อการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน พบว่า 1) รู้ชัดขันธ์ 5 คือ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา 2) ความเกิดขึ้นแห่งขันธ์ 5 คือ การเชยชม เข้าไปยึดติด 3) ความดับแห่งขันธ์ 5 คือ ไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่เข้าไปยึดติด 4) ปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งขันธ์ 5 เป็นมัคคสัจ 5) คุณแห่งขันธ์ 5 เป็นสมุทยสัจ 6) โทษแห่งขันธ์ 5 เป็นทุกขสัจ 7) เครื่องสลัดออกจากขันธ์ 5 เป็นนิโรธ และวิเคราะห์การเพ่งพินิจธาตุ วิเคราะห์การเพ่งพินิจอายตนะ วิเคราะห์การเพ่งพินิจปฏิจจสมุปบาท ซึ่งเป็นการเจริญวิปัสสนากรรมฐานเพื่อบรรลุมรรค ผล นิพพาน