แนวทางการส่งเสริมความพร้อมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของครู : กรณีศึกษาในโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร
คำสำคัญ:
ความพร้อมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์, ปัญญาประดิษฐ์ทางการศึกษา, ครูสอนระดับมัธยมศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของความพร้อมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครู โรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร 2) เพื่อศึกษาแนวทางการส่งเสริมความพร้อมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครู โรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร การวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาจากกลุ่มตัวอย่างข้าราชการครูโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร จํานวน 91 คน โดยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม มีค่าความเชื่อมั่น .967 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจําเป็น ระยะที่ 2 ศึกษาจากผู้ให้ข้อมูล 4 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันของความพร้อมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูโดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับปานกลาง สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมและรายด้านอยู่ในระดับมาก และค่าดัชนีความต้องการจําเป็นเรียงลําดับความต้องการจําเป็นจากมากไปหาน้อย ดังนี้ 1) ด้านการรับรู้ความสามารถทางเทคโนโลยีของตนเอง 2) ด้านการมีปฏิสัมพันธ์กับนักเรียน 3) ด้านการตระหนักทางจริยธรรม และ 2) แนวทางการส่งเสริมความพร้อมในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครู ประกอบด้วย 3 ด้าน 15 แนวทาง ได้แก่ ด้านการรับรู้ความสามารถทางเทคโนโลยีของตนเอง 7 แนวทาง ด้านการมีปฏิสัมพันธ์กับนักเรียน 5 แนวทาง และด้านการตระหนักทางจริยธรรม 4 แนวทาง
เอกสารอ้างอิง
จุฑาทิพย์ เชื้อกูลชาติ, สุชาดา นันทะไชย, และพร้อมพิไล บัวสุวรรณ. (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของครูกับความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์: กรณีศึกษาโรงเรียนที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งในประเทศไทย. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 5(6), 1033–1048.
รพีพัฒน์ ชูเมือง, และทิพรัตน์ สิทธิวงศ์. (2568). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความพร้อมในการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาพิจิตร. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 8(3), 602.
สถิตย์ กุลสอน, มีศักดิ์ แสงศิลา, โสภา ชัยพัฒน์, และเบญจสิริ เจริญสวัสดิ์. (2568). การรังสรรค์เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) สู่ห้องเรียนปฏิวัติการเรียนรู้ของครู. วารสารวิจัยสหวิทยาการสร้างสรรค์, 8(4), 956.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. เรียกใช้เมื่อ 10 สิงหาคม 2568 จาก https://www.onec.go.th/index.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). AI เพื่อพัฒนาการเรียนรู้. สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2568 จาก https://www.onec.go.th/th.php/book/BookView/1805
สิริน ฉกามานนท์, และพัชราภรณ์ ทัพมาลี. (2568). แนวทางการยกระดับความฉลาดรู้ทางปัญญาประดิษฐ์ของครูไทยในยุคดิจิทัล. วารสารการศึกษาและนวัตกรรม, 27(1), 186–201.
สิวริศร ตรีชิต, สุชาดา นันทะไชย, และสุดารัตน์ สารสว่าง. (2568). ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมต่อการใช้ปัญญาประดิษฐ์และจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ของครูกลุ่มโรงเรียนพหลโยธิน. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 40(2), 66–80.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น .(พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Abcede-Morales, L. J., & Jacob, B. P. (2025). The integration of artificial intelligence (AI) in teaching science among public schools in the Philippines: Best practices, challenges, and readiness of teachers. Ignatian International Journal for Multidisciplinary Research, 3(6), 1266–1305.
Ayanwale, M. A., Sanusi, I. T., Adelana, O. P., Aruleba, K. D., & Oyelere, S. S. (2022). Teachers’ readiness and intention to teach artificial intelligence in schools. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215.
Celik, I. (2023). Towards Intelligent-TPACK: An empirical study on teachers’ professional knowledge to ethically integrate artificial intelligence (AI)-based tools into education. Computers in Human Behavior, 138.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Likert, R. (1967). The method of constructing an attitude scale. In Attitude theory and measurement. New York: Wiley & Sons.
Liu, M., Ren, Y., Nyagoga, L. M., Stonier, F., Wu, Z., & Liang Yu, L. (2023). Future of education in the era of generative artificial intelligence: Consensus among Chinese scholars on applications of ChatGPT in schools. Future in Educational Research, 1(1), 72–10
Purnama, M. R., Adnyana, I. P. I. K., Sogen, A. T., Indrawan, G., & Santosa, M. H. (2025). Teacher’s Readiness Toward Artificial Intelligence in The School of North Bali. Jurnal Paedagogy, 12(1), 23–32.
Ramazanoğlu, M. & Akın, A. (2024). AI readiness scale for teachers: Development and validation. Education and Information Technologies, 30(6), 6869–6897.
UNESCO. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. Paris, France: UNESCO.
UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. Paris, France: UNESCO.
Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1–27.
