การพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง โดยใช้แนวคิดความท้าทายเป็นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
คำสำคัญ:
การพัฒนาหลักสูตร, สมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง, ความท้าทายเป็นฐานบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อสร้างและตรวจสอบคุณภาพของหลักสูตรส่งเสริมสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งโดยใช้แนวคิดความท้าทายเป็นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และ 2) เพื่อศึกษาผลการใช้หลักสูตรส่งเสริมสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งโดยใช้แนวคิดความท้าทายเป็นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงทดลองเบื้องต้น แบบแผนที่ใช้ในการทดลอง คือแบบกลุ่มเดียวทดสอบก่อนหลัง กลุ่มตัวอย่างได้แก่ นักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 3 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนวัดศรีดอก(ประชาพัฒนา) จำนวน 13 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ หลักสูตร คู่มือการใช้หลักสูตร แบบประเมินเชิงสถานการณ์และแบบประเมินสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าที
ผลการวิจัยพบว่า 1.หลักสูตรส่งเสริมสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งโดยใช้แนวคิดความท้าทายเป็นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีองค์ประกอบของหลักสูตรทั้งหมด 6 ประกอบ โดยหลักสูตรและคู่มือมีความเหมาะสมในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.54 และ = 4.52) ตามลำดับ 2. นักเรียนที่เรียนด้วยหลักสูตรส่งเสริมสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งโดยใช้แนวคิดความท้าทายเป็นฐานมีสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และมีระดับสมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็งอยู่ในระดับมากขึ้นไป
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ อุ่นใจและคณะ. (2558). การพัฒนาหลักสูตรเสริมสร้างความเป็นพลเมืองสำหรับ เยาวชนไทยด้านความรับผิดชอบ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 17(4), 40-51.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). มาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2561. กรุงเทพมหานคร: บริษัท 21 เซ็นจูรี่ จำกัด.
จักรกฤษณ์ จันทะคุณ. (2562). โครงการการพัฒนาหลักสูตรภัยพิบัติท้องถิ่นแผ่นดินไหวสำหรับโรงเรียนในพื้นที่เสี่ยงภัยแผ่นดินไหวด้วยการจัดการความรู้. ใน รายงานวิจัยฉบับ
สมบูรณ์. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
จารุวรรณ มุ่งเอื้อมกลาง และคณะ. (2566). การพัฒนาหลักสูตรเสริมสร้างกรอบความคิดแบบเติบโตสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารราชพฤกษ์, 21(1), 74-90. ttps://doi.org/10.14456/rpjnrru.2023.6
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น ฉบับปรับปรุงใหม่. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพมหานคร: บริษัท สุวีริยาสาส์น จำกัด.
ผกามาส สิงห์จาย และคณะ. (2566). การพัฒนาหลักสูตรสังคมศึกษาโดยบูรณาการการสร้างความเป็นพลเมืองในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 9(8), 671-683.
ภัทรี สุรโรจน์ประจักษ์. (2558). การพัฒนากระบวนการแก้ปัญหาตามแนวคิดการเรียนรู้โดยใช้ความท้าทายเป็นฐานผสมผสานแนวคิดกระบวนการวางแผนกลยุทธ์เพื่อส่งเสริมความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนระดับประถมศึกษา. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน. คณะครุ ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิชัย วงษ์ใหญ่. (2563). การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน: แนวคิดและแนวทางปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุชารัตน์ ภัทรภาคิณ. (2567). การพัฒนาหลักสูตรการอ่านจับใจความภาษาจีนโดยใช้สื่อประสมสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. ใน วิทยานิพนธ์ สาขาวิชา. มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). สมรรถนะการเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). กรอบสมรรถนะหลักผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานและระดับประถมศึกษาตอนต้น (ป.1-3). โครงการวิจัยและพัฒนากรอบ สมรรถนะผู้เรียนระดับประถมศึกษาตอนต้น สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2567). รายงานภาวะสังคมไทย ไตรมาสสี่ ปี 2566 ปีที่ 22 ฉบับที่ 1 เดือนมีนาคม 2567. กองพัฒนาข้อมูลและตัวชี้วัดสังคม. กรุงเทพมหานคร.
เสกสรร สุขเสนา และวสวัตติ์ วงศ์พันธุเศรษฐ. (2020). การเรียนรู้โดยใช้ความท้าทายเป็น ฐานเพื่อส่งเสริมการแก้ปัญหาที่ถูกท้าทายในปัจจุบันของผู้เรียน. วารสารการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร, 15(2), 106-117.
เอกภูมิ เจียมวิทยานุกูล และคณะ. (2562). การศึกษาความเป็นพลเมืองในระบอบ ประชาธิปไตยของเยาวชนไทยตามกรอบสมรรถนะความเป็นพลเมืองในศตวรรษที่ 21. วารสารคุรุศาสตร์อุตสาหกรรม, 18(1), 90-91.
Apple Inc. (2009). Challenge Based Learning: A Classroom Guide. Apple Inc.
Apple Inc. (2011). Challenge-Based Learning: Take action and make a difference. U.S.A.
Johnson, L. F., Smith, R. S., Smythe, J. T., & Vron, R. K. (2009). Challenge-Based Learning: An approach for our time. Austin: The New Media Consortium.
Malmqvist, J., Rådberg, K. K., & Lundqvist, U. (2015). omparative analysis of challenge-based learning experiences. Proceedings of the 11th International CDIO Conference, Chengdu niversity of Information Technology, Chengdu, Sichuan, P.R. China, June 8-11, 2015.
Schutte, B. G., Bayram, D., Vennix, J., & van der Veen, J. (2025). Exploring the implementation of challenge-based learning for ustainability education in Dutch secondary education: teachers' experiences. Environmental Education Research. https://doi.org/10.1080/13504622.2025.2458723
Taba, H. (1962). Curriculum Development: Theory and Practice. Harcourt, Brace & World.
