การพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมการคิดวิเคราะห์โดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3
คำสำคัญ:
การพัฒนาหลักสูตร, การคิดวิเคราะห์, การจัดการเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมเป็นฐานบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สร้างและตรวจสอบคุณภาพของหลักสูตรส่งเสริมการคิดวิเคราะห์โดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 และ 2) ศึกษาผลการใช้หลักสูตรที่พัฒนาขึ้น การวิจัยเป็นแบบเชิงทดลองเบื้องต้น (One-Group Pretest–Posttest Design) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3/1 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนพงษ์พิกุลเชียงใหม่ จำนวน 25 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) หลักสูตรและเอกสารประกอบหลักสูตรที่พัฒนาขึ้น 2) แบบประเมินคุณภาพหลักสูตร และ 3) แบบทดสอบวัดการคิดวิเคราะห์ชนิดปรนัย 3 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละ และการทดสอบทีแบบกลุ่มตัวอย่างที่มีความสัมพันธ์กัน
ผลการวิจัยพบว่า 1) หลักสูตรที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ ความเป็นมาและความสำคัญ หลักการ จุดมุ่งหมาย โครงสร้างเนื้อหา การจัดการเรียนรู้ สื่อและแหล่งเรียนรู้ และการวัดและประเมินผล โดยมี 3 หน่วยการเรียนรู้ รวมเวลา 15 ชั่วโมง 2) ผลการประเมินคุณภาพหลักสูตรโดยผู้เชี่ยวชาญมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด ( = 4.66, S.D. = 0.51) และเอกสารประกอบหลักสูตรมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด ( = 4.59, S.D. = 0.51) และ 3) ผลการทดลองใช้หลักสูตรพบว่า นักเรียนมีคะแนนการคิดวิเคราะห์หลังเรียน ( = 28.24, S.D. = 2.05) สูงกว่าก่อนเรียน ( = 20.12, S.D. = 5.56) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
เอกสารอ้างอิง
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2549). การคิดเชิงวิเคราะห์. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร: ซัคเซสมีเดีย.
ฆนัท ธาตุทอง. (2554). สอนคิด: การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาการคิด .(พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: เพชรเกษมการพิมพ์.
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2559). 80 นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพมหานคร: พีบาลานซ์ดีไซด์แอนด์ปริ้นติ้ง.
จุฑามณี อินทร์อุริศ. (2564). การจัดการเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมเป็นฐานร่วมกับการเรียนรู้แบบร่วมมือที่มีต่อความสามารถในการแก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่องสมการเชิงเส้นตัวแปรเดียวของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ประพันธ์ศิริ สุเสารัจ. (2551). การพัฒนาการคิด. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
รัชนีกร ทัพชัย. (2552). การพัฒนาระบบการเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมเป็นฐาน: กรณีศึกษาการแก้ปัญหาความก้าวร้าวของนักเรียนช่วงชั้นที่ 2 . ใน วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศศิธร ลิจันทร์พร. (2556). การพัฒนารูปแบบการเรียนด้วยกิจกรรมเป็นฐานโดยใช้แอปพลิเคชันเพื่อการศึกษาบนอุปกรณ์สื่อสารเคลื่อนที่เพื่อส่งเสริมความมีวินัยของนักเรียนประถมศึกษาตอนปลาย. ใน วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริพร ขีปนวัฒนา. (2548). หลักสูตรและการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน. เชียงใหม่: คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
สงัด อุทรานันท์. (2537). พื้นฐานและหลักการพัฒนาหลักสูตร. กรุงเทพมหานคร: วงเดือนการพิมพ์.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการนิเทศเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active learning) ตามนโยบายลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้. กระทรวงศึกษาธิการ. เรียกใช้เมื่อ 7 มิถุนายน 2568 จาก https://shorturl.asia/ENsbp
สำนักทดสอบทางการศึกษา. (2567). รายงานผลการประเมินคุณภาพผู้เรียน (NT). กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สุคนธ์ สินธพานนท์ และคณะ. (2555). พัฒนาทักษะการคิดตามแนวปฏิรูปการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: เทคนิคพริ้นติ้ง.
สุวิทย์ มูลคำ. (2547). ครบเครื่องเรื่องการคิด (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: ภาพพิมพ์.
Bakar, M. A. A., & Ismail, N. (2019). Activity-based learning of mathematics in metacognitive learning strategies: Review of effective activities and the impacts to the students. International Journal of Technical Research & Science, 4(3), 23–32.
Festus, A. B. (2013). Activity-based learning strategies in the mathematics classrooms. Journal of Education and Practice, 4(13), 8–14.
Good, C. V. (1973). Dictionary of education. New York, NY: McGraw-Hill.
