แนวทางพัฒนาการดำเนินงานตามมาตรฐานด้านการจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญของสถานศึกษาในอำเภอแม่สอด สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2
คำสำคัญ:
แนวทางพัฒนา, การดำเนินงานตามมาตรฐาน, การจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพและปัญหาการดำเนินงานตามมาตรฐานด้านการจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญของสถานศึกษาในอำเภอแม่สอด สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2 (2) เปรียบเทียบสภาพการดำเนินงานจำแนกตามขนาดสถานศึกษาและประสบการณ์ในการปฏิบัติงานของผู้บริหารและครูระดับปฐมวัย และ (3) หาแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานตามมาตรฐานด้านการจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้บริหารและครูระดับปฐมวัย จำนวน 108 คน ได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) ผู้เชี่ยวชาญที่ให้ข้อมูลเชิงลึก จำนวน 17 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ และแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย (x ̅) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (t-test) และการวิเคราะห์เนื้อหา (F-test) ผลการวิจัยพบว่า (1) สภาพการดำเนินงานตามมาตรฐานด้านการจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ โดยรวมอยู่ในระดับมาก (2) ปัญหาการดำเนินงานตามมาตรฐานด้านการจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญที่พบมากที่สุด คือ สื่อหรืออุปกรณ์ที่ใช้ ในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กยังมีข้อจำกัดในการใช้สื่อ (3) การเปรียบเทียบสภาพการดำเนินงานตามมาตรฐานด้านการจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ จำแนกตามประสบการณ์ในการทำงาน พบว่าโดยรวมและรายด้านแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และจำแนกตามขนาดของสถานศึกษา โดยรวมและรายด้านไม่แตกต่างกัน (4) แนวทางพัฒนาการดำเนินงานตามมาตรฐานด้านการจัดประสบการณ์ที่เน้นเด็กเป็นสำคัญ พบว่า ด้านการจัดประสบการณ์ที่ส่งเสริมให้เด็กมีพัฒนาการทุกด้านอย่างสมดุลเต็มศักยภาพ ครูผู้สอนควรวางแผนการจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยยึดพัฒนาการเด็กทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย ด้านอารมณ์–จิตใจ ด้านสังคม และด้านสติปัญญา ควบคู่กันอย่างสมดุล ภายใต้กรอบแนวคิดการพัฒนาเด็กแบบองค์รวม (Holistic Development) และการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ เพื่อส่งเสริมศักยภาพของเด็กอย่างเต็มตามศักยภาพ ด้านการสร้างโอกาสให้เด็กได้รับประสบการณ์ตรง เล่นและปฏิบัติอย่างมีความสุข ครูผู้สอนควรจัดกิจกรรมการเล่นให้สอดคล้องกับพัฒนาการตามช่วงวัย (Developmentally Appropriate Practice: DAP) โดยเน้นการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง (Active Learning) อย่างสม่ำเสมอในกิจวัตรประจำวัน เพื่อส่งเสริมทักษะพื้นฐานและกระบวนการเรียนรู้อย่างเป็นธรรมชาติ ด้านการจัดบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ใช้สื่อและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับวัย ครูผู้สอนควรจัดห้องเรียนให้มีความปลอดภัย อบอุ่น และเอื้อต่อการเรียนรู้ (Learning-Conducive Environment) โดยคำนึงถึงความเหมาะสมตามระดับพัฒนาการของเด็ก เพื่อส่งเสริมความมั่นคงทางอารมณ์ และความพร้อมในการเรียนรู้ ด้านการประเมินพัฒนาการเด็กตามสภาพจริงและนำผลการประเมินพัฒนาการเด็กไปปรับปรุงการจัดประสบการณ์และพัฒนาเด็ก ครูผู้สอนควรประเมินรายบุคคลอย่างต่อเนื่องตามพัฒนาการจริงของเด็ก โดยใช้แนวทางการประเมินตามสภาพจริง และใช้วิธีประเมินที่หลากหลาย เช่น การสังเกตเชิงระบบ แฟ้มสะสมงาน (Portfolio Assessment) การวิเคราะห์ชิ้นงาน (Performance Assessment) และการสนทนาเชิงสะท้อนคิด เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงประจักษ์ที่รอบด้านและน่าเชื่อถือ โดยการใช้กระบวนการ PDCAA เพื่อยกระดับการวางแผน การจัดกิจกรรม การประเมินตามสภาพจริง การมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง และการใช้เทคโนโลยีเพื่อสนับสนุนการจัดประสบการณ์ให้เหมาะสมกับความต้องการและความแตกต่างของผู้เรียน
เอกสารอ้างอิง
ติชัย วงศ์ศิลปะกุล. (2564). การบริหารการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. 2560 ของโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ชนิพรรณ จาติเสถียร. (2560). การวิจัยและพัฒนากระบวนการการฝึกอบรมครูประจำการด้านการ ประเมินเด็กปฐมวัยโดยใช้แนวคิดจิตตปัญญาศึกษาและการชี้แนะทางปัญญา. ใน วิทยานิพนธ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชนิพรรณ จาติเสถียร. (ม.ป.ป.). การใช้สื่อเทคโนโลยีสำหรับเด็กปฐมวัย. ใน วิทยานิพนธ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณัฐริกา สุรัตนะ. (2567). ระบบประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาขนาดเล็กพหุกรณีศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี. คณะครุศาสตร์. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ศุภนิดา อินทร์สุข. (2565). การศึกษาสภาพและแนวทางทางการบริหารการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตรการศึกษา ปฐมวัย พุทธศักราช 2560 ในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขต พื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 1. ใน วิทยานิพนธ์. มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม.
สภาการศึกษา. สำนักงานเลขาธิการ. (2563). รายงานผลการศึกษาการพัฒนามาตรฐานการศึกษาของต่างประเทศ. นนทบุรี: 21 เซ็นจูรี่.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2. (2568). แผนปฏิบัติการประจำปี งบประมาณ 2568. ตาก : กลุ่มนโยบายและแผนสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาตาก เขต 2.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2561). แนวปฏิบัติการดำเนินงานประกันคุณภาพการศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2561. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานทดสอบทางการศึกษา. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (2561). แนวทางการประเมินคุณภาพการศึกษาตามมาตรฐานการศึกษาระดับปฐมวัย ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานศูนย์การศึกษาพิเศษ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์แห่งประเทศไทย จำกัด.
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. กรุงเทพมหานคร: สำนักการพิมพ์.
Francis R. Ackah-Jnr., & Hyacith Udah. (2021). Implementing inclusive education in early childhood settings: The interplay and impact of exclusion, teacher qualities and professional development in Ghana. Journal of Educational Research and Practice, 11. Retrieved September 4, 2021, from http://www.scholaworks.waldenu.edu/jerap/vol11/iss1/8/
