รูปแบบการพัฒนาครูเพื่อเสริมสร้างศักยภาพในการดำเนินงานระบบดูแล ช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรปราการ
คำสำคัญ:
รูปแบบการพัฒนาครู, ศักยภาพครู, ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน, ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อศักยภาพครูในการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรปราการ และ 2) สร้างและประเมินรูปแบบการพัฒนาครูเพื่อเสริมสร้างศักยภาพในการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน การวิจัยดำเนินการเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อศักยภาพครู กลุ่มตัวอย่างเป็นครู จำนวน 360 คน ได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตรประเมินรวมค่า มีค่าความเชื่อมั่นตั้งแต่ .820–.951 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ค่าร้อยละ และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ระยะที่ 2 เป็นการสร้างและประเมินรูปแบบการพัฒนาครูเพื่อเสริมสร้างศักยภาพ แบ่งเป็น 2 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นที่ 1 การร่างรูปแบบการพัฒนาครู โดยนำผลการวิจัยในระยะที่ 1 มาบูรณาการกับแนวคิดชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ และตรวจสอบความเหมาะสมของรูปแบบด้วยการสนทนากลุ่มผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 7 คน โดยการวิเคราะห์เนื้อหา ขั้นที่ 2 ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการนำรูปแบบไปใช้ โดยสอบถามความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้อง จำนวน 30 คน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตรประเมินรวมค่า วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยที่ส่งผลต่อศักยภาพครู ได้แก่ ปัจจัยภายในตัวครู คือ แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์ และความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ และปัจจัยภายนอกโรงเรียน คือ ความร่วมมือของผู้ปกครอง และการสนับสนุนจากชุมชนและหน่วยงานภายนอก ซึ่งสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของศักยภาพครูได้ร้อยละ 71.80 และ 2) รูปแบบการพัฒนาครูที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการนำไปปฏิบัติอยู่ในระดับมาก
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2551). คู่มือครูระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน ช่วงชั้นที่ 3-4 (ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6) (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแหงประเทศไทย จำกัด.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). รายงานการพัฒนาคุณภาพการศึกษาประจำปี 2562 (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
จักรพงษ์ ตระการไทย และนเรศ ขันธะรี. (2562). การดำเนินการงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษายุคดิจิทัล. วารสารบริหารการศึกษาบัวบัณฑิต, 21(1), 41-49.
ญาดา สังขภิญโญ. (2565). รูปแบบการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้แนวคิดวงจรคุณภาพเดมมิ่งสาหรับสถานศึกษาสังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1. วิทยานิพนธ์หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและพัฒนาการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาสารคาม.
ทวีป วงษ์ปัญญา. (2563). การศึกษาแรงจูงใจในการพัฒนาศักยภาพครู. วารสารการศึกษาไทย, 5(2), 89-102.
ทิพย์วิมล วังแก้วหิรัญ, ปริญญา มีสุข และอังค์วรา วงษ์รักษา. (2564). กระบวนการพัฒนาวิชาชีพครูแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพในประเทศไทยและต่างประเทศ. วารสารเศรษฐศาสตร์และกลยุทธ์การจัดการ, 8(1), 180-199.
ทิศนา แขมมณี. (2550). ศาสตร์การสอน : องค์ความรู้ เพื่อการจัดการกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พัชริภา ศรลัมภ์ และรัตนา กาญจนพันธุ์. (2565). การบริหารจัดการระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานกลุ่มโรงเรียนเมืองบางปู จังหวัดสมุทรปราการ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสมุทรปราการ เขต 1. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(9), 189–198.
พิรุฬห์พร แสนแพง. (2563). การพัฒนารูปแบบการพัฒนาตนเองด้วยกระบวนการ PLC ของครูศูนย์การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(2), 138–146.
ไพรัชช์ แสงแก้ว. (2567). แนวทางการพัฒนายกระดับศักยภาพครูในยุคศตวรรษที่ 21 ตามหลักวุฒิธรรม 4 โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์, 6(2), 138–146.
ภาคินี แซ่โค้ว และมลทิรา คำมณี. (2565). การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการพัฒนาการเรียนการสอนของครู. วารสารเทคโนโลยีการศึกษา, 7(2), 78-90.
มธุรส ผุดผ่อง. (2563). การพัฒนาแนวทางการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพสำหรับครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 32. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารพัฒนาการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาสารคาม.
มาโนช ตัญยงค์ และวัชรภัทร เตชะวัฒนศิริดำรง. (2564). การศึกษาแนวทางการพัฒนาการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9 จังหวัดสุพรรณบุรี สหวิทยาเขตพุเตย. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา, พระนครศรีอยุธยา.
วุฒิพงษ์ พันทิวา. (2563). สภาพ ปัญหา และแนวทางพัฒนาการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน ในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 21. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ศรัณย์ เปรมสุข. (2566). การพัฒนารูปแบบบริหารเชิงกลยุทธ์ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน เพื่อเสริมสร้างคุณภาพของนักเรียนมัธยมศึกษา. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก.
ศิริลักษณ์ ติ้วสุวรรณบวร. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสิงห์บุรี อ่างทอง. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, นครสวรรค์.
ศุภกร รัตนวงษ์. (2565). การบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศที่ส่งผลต่อพฤติกรรมเสี่ยงในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรี ตราด. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี, จันทบุรี.
ศุภวรรณ ศุภษร และนเรศ ขันธะรี. (2565). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน. วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 22(1), 73-80.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรปราการ. (2568). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2566 – 2570. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรปราการ. สมุทรปราการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และสมาคมแนะแนวแห่งประเทศไทย. (2559). การพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2552). สภาพความสำเร็จและแนวทางการสร้างความเข้มแข็ง ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด.
สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา. (2563). ประกาศสำนักงานเลขาธิการคุรุสภา เรื่อง การเสนอโครงการเพื่อขอรับการสนับสนุนการจัดกิจกรรมพัฒนาวิชาชีพแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) ประจำปี 2563.
สำนักพัฒนาครูและบุคลากรการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). คู่มือประกอบการอบรมการขับเคลื่อน กระบวนการ PLC (Professional Learning Community) “ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ” สู่สถานศึกษา. สืบค้นเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2567, จาก https://www.kruchiangrai.net/wp-content/uploads/2019/11/PLC.pdf
สุมิตร เทพูลอย. (2566). การพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนของโรงเรียนรัตนราษฎร์บำรุง. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.
สุริยา สงทอง. (2566). แนวทางการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง : กรณีศึกษาโรงเรียนวัดบ้านเกาะ อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิคิตถ์.
อมรรัตน์ สารเถื่อนแก้ว และวิทยา จันทร์ศิลา. (2562). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูแนะแนวในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 22(3), 288-298.
อรรถพล สุนทรพงศ์. (2565). ปัจจัยคัดสรรที่ส่งผลต่อการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสกลนคร. วิทยานิพนธ์ครุศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, สกลนคร.
Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments in Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Epstein, J. L. (2018). School, family, and community partnerships: Your handbook for action (4th ed.). Retrieved from https://www.govinfo.gov/content/pkg/ERIC-ED467082/pdf/ERIC-ED467082.pdf
Ertmer, P., & Ottenbreit-Leftwich, A. T. (2010). Teacher Technology Change: How Knowledge, Confidence, Beliefs and Culture Intersect. Journal of Research on Technology in Education, 42, 255-284.
Guskey, T. R. (2002). Professional Development and Teacher Change. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 8, 381-391.
Hsieh, C. C., Chen, Y.N. & Li, H.C. (2024). Impact of school leadership on teacher professional collaboration: evidence from multilevel analysis of Taiwan TALIS 2018. Journal of Professional Capital and Community, 9(1), 1-18.
Kanya, K., Fathoni, A.B., & Ramdani., Z. (2021). Factors affecting teacher performance. International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE), 10(4), 1462-1468.
Kids For Kids Foundation. Child mental health report. Retrieved from https://kidforkids.org
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
McClelland, D.C. (1961). The Achieving Society. New York: The Free Press.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2021). OECD Digital Education Outlook 2021: Pushing the Frontiers with Artificial Intelligence, Blockchain and Robots. OECD Publishing. Retrieved from https://doi.org/10.1787/589b283f-en
UNESCO. Education in a post-COVID world: Nine ideas for public action. Retrieved from https://www.unesco.org
UNICEF. The impact of family and social issues on child mental health. Retrieved from https://www.unicef.org
