การจัดการมรดกทางวัฒนธรรมของชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยง บ้านบางกลอย จังหวัดเพชรบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง “การจัดการมรดกทางวัฒนธรรมของชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยง บ้านบางกลอย จังหวัดเพชรบุรี” มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบและกระบวนการจัดการมรดกทางวัฒนธรรม 2) พัฒนาแผนที่การจัดการมรดกทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ และ 3) พัฒนามรดกทางวัฒนธรรมสู่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) โดยบูรณาการการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณแบบคู่ขนาน กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ จำนวน 350 คน ประกอบด้วยผู้นำชุมชน สมาชิกชุมชน นักวิชาการ และเครือข่ายกลุ่มชาติพันธุ์ ใช้วิธีการสุ่มแบบสะดวก ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า “ไร่หมุนเวียน” เป็นแกนกลางของการจัดการมรดกทางวัฒนธรรม โดยทำหน้าที่เป็นทั้งระบบการผลิตและระบบนิเวศทางวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงความเชื่อ พิธีกรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้าด้วยกัน ระดับความเข้มแข็งของชุมชนในการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.22, S.D. = 0.87) โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ ความตั้งใจรักษามรดกวัฒนธรรมไว้ให้ลูกหลาน (x̄ = 4.31, S.D. = 0.8  2) นอกจากนี้ ยังได้พัฒนาแผนที่วัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ซึ่งเชื่อมโยงพื้นที่ทางวัฒนธรรมกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและการเรียนรู้วิถีชาติพันธุ์ องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัย คือ “3Cs Model” ประกอบด้วย Cultural Root, Community Strength และ Creative Integration ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดสำคัญในการจัดการมรดกทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์บนฐานการมีส่วนร่วม ความยั่งยืน และการเคารพสิทธิทางวัฒนธรรม