แนวทางพัฒนาการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเลย หนองบัวลำภู
คำสำคัญ:
การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ, แนวทางพัฒนาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครู 2) เพื่อสร้างแนวทางพัฒนาการจัดการเรียนรู้เชิงรุกฯ และ 3) เพื่อประเมินแนวทางพัฒนาฯ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเลย หนองบัวลำภู กลุ่มตัวอย่างและผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 324 คน และผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 คน ใช้แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมินเป็นเครื่องมือ มีค่า IOC ระหว่าง 0.60-1.00 และค่าความเชื่อมั่น .95 เก็บข้อมูลได้ครบทั้งหมด คิดเป็นร้อยละ 100.00 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ดัชนีความต้องการจำเป็นแบบปรับปรุง (PNIModified) และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันของการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพของครู โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมาก โดยด้านการจัดการเรียนรู้โดยผู้เรียนมีส่วนร่วมมีความต้องการจำเป็นสูงสุด 2) แนวทางพัฒนาการจัดการเรียนรู้เชิงรุกฯ มีจำนวน 48 แนวทาง ครอบคลุม 4 ด้าน ได้แก่ ด้านการกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน ด้านการจัดการเรียนรู้โดยผู้เรียนมีส่วนร่วม ด้านการใช้เทคโนโลยีเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ และด้านการวัดและประเมินผล ขับเคลื่อนผ่านกระบวนการ PLC 3 ขั้นตอน คือ ขั้นวางแผน ขั้นปฏิบัติและสังเกตการสอน และขั้นสะท้อนคิด และ 3) ผลการประเมินแนวทางพัฒนาฯ ในด้านความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2567). นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567-2568 “เรียนดี มีความสุข”. กระทรวงศึกษาธิการ.
กาญจนา วัธนสุนทร. (2550). การออกแบบวิจัยเพื่อพัฒนาโมเดล. ใน แนวการศึกษาชุดวิชาระเบียบวิธีวิจัยขั้นสูง. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
คณายุทธ แสนสิทธิ์ และอัครวัฒน์ บุปผาทวีศักดิ์. (2567). สภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาโรงเรียนในฐานะชุมชนแห่งการเรียนรู้ (SLC) ของโรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัดนครพนม. วารสารการบริหารการศึกษาและนวัตกรรมการศึกษา, 4(2), 42-53.
ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 21). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุญชม ศรีสะอาด. (2556). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
ปรณัฐ กิจรุ่งเรือง และคณะ. (2561). กลยุทธ์การยกระดับคุณภาพการศึกษาโดยการพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพครู. Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ, 11(3), 3564-3579.
ประคอง รัศมีแก้ว. (2562). การพัฒนาชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
มณีรัตน์ เย็นสวัสดิ์. (2564). การพัฒนารูปแบบการนิเทศด้วยชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ของครูระดับประถมศึกษา โรงเรียนในสังกัดเทศบาลนครขอนแก่น. วารสารคุรุสภาวิทยาจารย์, 2(3), 169-193.
วรลักษณ์ ชูกำเนิด. (2557). รูปแบบชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพครูสู่การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 บริบทโรงเรียนในประเทศไทย. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
วิเชียร อินทรสมพันธ์, วิเชียร ทุวิลา และปราณีต ม่วงนวล. (2567). การเสริมสร้างคุณลักษณะครูไทยในศตวรรษที่ 21 ของนักศึกษาครูโดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสาน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(4), 16-32.
วิโรจน์ สารรัตนะ. (2558). การวิจัยทางการบริหารการศึกษาแนวคิดและแนวปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: ทิพยวิสุทธิ์.
ศุภากร รัตนบุดตา และทรงศักดิ์ ภูสีอ่อน. (2567). การศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นของการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 1. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 8(1), 135-145.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเลย หนองบัวลำภู. (2568). รายงานข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษา ปีการศึกษา 2567. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเลย หนองบัวลำภู.
สำนักพัฒนาครูและบุคลากรการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). แนวทางการดำเนินงานชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) เพื่อการขับเคลื่อนนโยบาย "ลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้" สู่การปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สิริพันธุ์ สุวรรณมรรคา. (2556). ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC). เอกสารประกอบการบรรยาย. กรุงเทพฯ: คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุภัทรา ภูษิตรัตนาวลี. (2560). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้เชิงรุกสำหรับคณาจารย์วิทยาลัยเทคโนโลยี. วารสารวิชาการวิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้, 10(2), 115-124.
สุวิมล ว่องวานิช. (2558). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อำนาท เหลือน้อย. (2561). การบริหารจัดการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพของโรงเรียนมาตรฐานสากล. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
เอมอร ศรีวรชิน. (2562). การพัฒนาการสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้เชิงวิชาชีพเพื่อเสริมสร้างความสามารถการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ในการพัฒนาสมรรถนะด้านทักษะชีวิตของผู้เรียน โรงเรียนทัพรั้งพิทยาคม. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 11(2), 55-72.
Barth, R. S. (2000). Building a community of learners. Principal, 79(4), 68-69.
DuFour, R., & Eaker, R. (1998). Professional learning communities at work: Best practices for enhancing student achievement. National Educational Service.
Hord, S. M. (1997). Professional learning communities: Communities of continuous inquiry and improvement. Southwest Educational Development Laboratory.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.
Likert, R. (1961). New patterns of management. McGraw-Hill.
