กระบวนการสื่อสารหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างความสุขในยุคดิจิทัลขององค์กรทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย
คำสำคัญ:
การสื่อสารหลักพุทธธรรม, การเผยแผ่พระพุทธศาสนา, ความสุขเชิงพุทธ, ยุคดิจิทัลบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษานโยบายและหลักการเผยแผ่หลักพุทธธรรมในยุคดิจิทัลขององค์กรทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย 2. ศึกษากระบวนการสื่อสารหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างความสุขในยุคดิจิทัลขององค์กรทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย และ 3. นำเสนอรูปแบบการเผยแผ่หลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างความสุขในยุคดิจิทัลขององค์กรทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารจากองค์กรทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย แล้วสังเคราะห์ข้อมูลตามกรอบการวิจัย
ผลการวิจัยพบว่า 1.นโยบายและหลักการเผยแผ่หลักพุทธธรรมมีลักษณะเป็นการเผยแผ่เชิงระบบที่ยึดพุทธธรรมเป็นฐาน และบูรณาการการบริหารจัดการ โครงสร้างองค์กร การกำกับควบคุม และเครือข่ายการสื่อสารให้สอดคล้องกับบริบทสังคมดิจิทัล องค์กรมุ่งใช้การเผยแผ่เป็นกลไกในการพัฒนาคน คุณธรรม ความรู้ และความสุขของสังคม 2. กระบวนการสื่อสารหลักพุทธธรรมเป็นกระบวนการเชิงระบบที่มีการวางแผน ออกแบบสาร และเลือกใช้กิจกรรม สื่อ เทคโนโลยี และแพลตฟอร์มดิจิทัลอย่างเหมาะสม พร้อมส่งเสริมการเข้าถึงและการมีส่วนร่วมของผู้รับสารอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ การเปลี่ยนแปลงทางทัศนคติและพฤติกรรม ตลอดจนความสุขเชิงพุทธจากการนำหลักธรรมไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน และ 3. รูปแบบการสื่อสารหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างความสุขในยุคดิจิทัลขององค์กรทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทยที่สังเคราะห์ได้คือ “PERFORMANCE MODEL” ซึ่งเป็นรูปแบบเชิงระบบภายใต้กรอบการสื่อสาร SMCR เชื่อมโยงผ่านมิติการวิเคราะห์ 11 มิติในลักษณะระบบพลวัตที่มีการป้อนกลับอย่างต่อเนื่อง โดยบูรณาการด้านนโยบาย องค์กร กระบวนการสื่อสาร และเทคโนโลยี เพื่อมุ่งผลลัพธ์ด้านความรู้ ความเข้าใจ และความสุขเชิงพุทธของผู้รับสาร อันเป็นทั้งองค์ความรู้ใหม่และแนวทางเชิงปฏิบัติในการพัฒนาการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
พระครูสิริธรรมบัณฑิต (ภาณุวัฒน์ แสนคำ). (2564). รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์เหมาะสมกับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. ในดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, เชียงใหม่.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2548). คนไทยกับเทคโนโลยี. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิปัญญาประทีป.
พระมหาวิเศษ กนฺตธมฺโม และคณะ. (2562). ศึกษาการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในประเทศไทย
ยุคดิจิทัล. ในวิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสมุห์วีระ สุนฺทโร. (2565). รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 5(2), 45–58.
พระอุดมสิทธินายก (กำพล คุณงฺกโร). (2563). พระพุทธศาสนากับสื่อดิจิทัล. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 11(2), 102–115.
พิสิฏฐพงษ์ จันทแสง. (2567). ประเทศไทยเข้าสู่ยุคเมืองแห่งดิจิทัล. เรียกใช้เมื่อ 24 ธันวาคม 2567 จาก https://lib.nbtc.go.th/news/detail/1054
วารีญา ม่วงเกลี้ยง. (2564). การสื่อสารธรรมะผ่านสื่อออนไลน์. วารสารนิเทศศาสตร์, 39(1),
–91.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2569). สรุปผลที่สำคัญการสำรวจการมีเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2568. กองสถิติพยากรณ์ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เรียกใช้เมื่อ 20 มกราคม 2569 จาก http://www.nso.go.th
สุริยเดว ทรีปาตรี. (2567). วิจัยชี้เด็กไทย “ความสุข” ลดลงทุกปี. เรียกใช้เมื่อ 26 ธันวาคม 2567 จาก ttps://theactive.thaipbs.or.th/news/public-health- 20240130
Berlo, D. K. (1960). The process of communication: An introduction to theory and
practice. New York: Holt, Rinehart and Winston.
Henri Fayol. (1949). General and industrial management (C. Storrs, Trans.) Pitman
Publishing. (Original work published 1916).
Luther Gulick, & Lyndall Urwick. (1937). Papers on the science of administration.
The Rumford Press Concord, New Hamshire America.
Manuel Castells. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Blackwell
Publishing.
Martin Seligman. (2002). Authentic happiness: Using the new positive psychology
to realize your potential for lasting fulfillment. Free Press.
Monkanit Khattiyakorncharoon. (2023). Digital transformation and Buddhist
communication. Asian Journal of Religious Studies, 12(3), 88–101.
Nattapong Yamcharoen. (2022). Digital Buddhist communication in Thailand.
Journal of Buddhist Communication, 4(1), 55–70.
Paul Soukup. (1983). Communication and theology. Sheed and Ward.
Paulo Freire. (1970). Pedagogy of the oppressed. Continuum.
Peter Senge. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning
organization. Doubleday.
