บทวิจารณ์หนังสือ : กลยุทธ ฟื้นวัด คืนธรรม นำเมือง
บทคัดย่อ
บทวิจารณ์หนังสือเรื่อง “กลยุทธ์พื้นวัด คืนธรรม นำเมือง” มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โครงสร้าง เนื้อหา และคุณค่าทางวิชาการของหนังสือในฐานะงานพัฒนาชุมชนฐานวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงศาสนากับการพัฒนาสังคมร่วมสมัย หนังสือดังกล่าวนำเสนอแนวคิด “พื้นวัด” ในฐานะกลไกสำคัญในการฟื้นฟูทุนทางสังคมและความสัมพันธ์ของชุมชน โดยเน้นบทบาทของวัดในฐานะพื้นที่กลางของการเรียนรู้ การสร้างคุณค่า และการขับเคลื่อนกิจกรรมทางสังคมอย่างมีส่วนร่วม
การวิเคราะห์พบว่า หนังสือมีลักษณะเด่นในเชิงการบูรณาการองค์ความรู้ระหว่างแนวคิดทางสังคมศาสตร์ พุทธศาสนา และประสบการณ์การทำงานภาคสนาม ทำให้เกิดองค์ความรู้เชิงปฏิบัติที่สามารถสะท้อนกระบวนการพัฒนาชุมชนในบริบทจริงได้อย่างลึกซึ้ง โครงสร้างเนื้อหาของหนังสือมีลักษณะเป็นการดำเนินเรื่องเชิงกระบวนการ เริ่มจากการวางกรอบแนวคิดพื้นฐาน ไปสู่การนำเสนอวิธีการทำงานและกรณีศึกษาในพื้นที่ ก่อนจะขยายผลสู่การอธิบายในระดับสังคม อย่างไรก็ตาม ในเชิงวิชาการ หนังสือยังมีข้อจำกัดในด้านการจัดระบบเนื้อหา การสังเคราะห์เชิงทฤษฎี และการเชื่อมโยงกับวรรณกรรมวิชาการสากลอย่างเป็นระบบ
ในส่วนของทัศนะวิจารณ์ หนังสือมีจุดเด่นสำคัญในการเสนอแนวคิดการพัฒนาที่เน้นคุณค่าและความสัมพันธ์ของมนุษย์ มากกว่าการมุ่งเน้นเพียงมิติทางเศรษฐกิจหรือเทคนิค ทั้งยังมีศักยภาพในการเป็นฐานคิดสำหรับการพัฒนานโยบายสาธารณะในระดับชุมชน อย่างไรก็ตาม การขาดการนำเสนอเชิงโมเดลและการเปรียบเทียบกับกรอบทฤษฎีอื่น ทำให้ศักยภาพในการต่อยอดเชิงวิชาการยังไม่ถูกใช้เต็มที่
โดยสรุป หนังสือเล่มนี้มีคุณค่าในฐานะงานวิชาการเชิงปฏิบัติการที่ช่วยเปิดมุมมองใหม่ต่อการพัฒนาชุมชนในสังคมไทย ผ่านการใช้วัดเป็นฐานของการฟื้นฟูคุณค่าและความสัมพันธ์ทางสังคม แม้จะยังมีข้อจำกัดในเชิงทฤษฎี แต่ก็มีศักยภาพสูงในการต่อยอดทั้งในเชิงวิชาการและการปฏิบัติ
เอกสารอ้างอิง
กรกต ชาบัณฑิต, เกษมชาติ นเรศเสนีย์, และ ภิศักดิ์ กัลยาณมิตร. (2556). ยุทธศาสตร์การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุก. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 7(2), 55-67.
พชรวัฒน์ เส้นทอง. (2560). กลยุทธ์การบริหารจัดการองค์การทางสังคม : กรณีวัดในประเทศไทย. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 11(2), 227-240.
พรหมเรศ แก้วโมลา. (2562). บทบาทพระสงฆ์ที่มีต่อการพัฒนาชุมชนในสังคมเมืองแพร่. Journal of Buddhist Education and Research, 5(2), 83-95.
ศศิวิมล ภู่พวง, วรุณสิริ ใจมา, และ สมหวัง อินทร์ไชย. (2563). การบริหารจัดการเชิงพุทธของมหาวิชชาลัยพุทธเศรษฐศาสตร์. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 10(2), 63-78.
อรศรี งามวิทยาพงศ์ และคณะ. (2561). กลยุทธ์ฟื้นวัด คืนธรรม นำเมือง. (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพมหานคร : ส.ไพบูลย์การพิมพ์.
