ศึกษาแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพุทธของวัดถ้ำเอราวัณ ตำบลวังทอง อำเภอนาวัง จังหวัดหนองบัวลำภู
คำสำคัญ:
การท่องเที่ยวเชิงพุทธ, วัดถ้ำเอราวัณ, การพัฒนาการท่องเที่ยว, ทุนทางวัฒนธรรม, หนองบัวลำภูบทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาประวัติศาสตร์ ตำนาน และเรื่องเล่าของวัดถ้ำเอราวัณ ตำบลวังทอง อำเภอนาวัง จังหวัดหนองบัวลำภู (2) ศึกษาสภาพปัจจุบันและศักยภาพของพื้นที่ในการพัฒนาการท่องเที่ยว และ (3) เสนอแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพุทธของวัดถ้ำเอราวัณ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสารทางพระพุทธศาสนาและข้อมูลภาคสนาม เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วยพระสงฆ์ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น และประชาชนในพื้นที่ จำนวน 34 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการศึกษาประวัติศาสตร์ ตำนาน และเรื่องเล่าของวัดถ้ำเอราวัณ พบว่า วัดมีพัฒนาการจากสถานที่ปลีกวิเวกของพระสงฆ์สายวิปัสสนากรรมฐาน สู่ศูนย์รวมศรัทธาของชุมชน โดยตำนานและเรื่องเล่ามีบทบาทในการสร้างความเชื่อ ความศรัทธา และสะท้อนอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของท้องถิ่น ทำให้วัดมีคุณค่าทางจิตวิญญาณและเป็นทุนทางพุทธวัฒนธรรมที่สำคัญ 2) ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันและศักยภาพด้านการท่องเที่ยว พบว่า วัดถ้ำเอราวัณมีศักยภาพสูงในการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธวัฒนธรรม เนื่องจากมีทรัพยากรธรรมชาติ สถาปัตยกรรมทางศาสนา และบรรยากาศที่เหมาะแก่การปฏิบัติธรรม อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อจำกัดด้านการบริหารจัดการ การบริการ การประชาสัมพันธ์ และการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพุทธ ควรมุ่งเน้นการอนุรักษ์และพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว การจัดการเชิงระบบ การถ่ายทอดพุทธวัฒนธรรม การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน และการใช้สื่อดิจิทัลในการประชาสัมพันธ์ เพื่อยกระดับวัดถ้ำเอราวัณให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธวัฒนธรรมที่มีคุณภาพและยั่งยืนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
ทัศนีย์ ศรีสุวรรณ. (2562). การจัดการการท่องเที่ยวเชิงศาสนาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 10(2), 45–60.
ธวัชชัย วงศ์ใหญ่. (2561). พระพุทธศาสนากับวัฒนธรรมไทย. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูสังฆรักษ์สมพงษ์ จตฺตมโล (เลามะ). (2565). การพัฒนาวัดเพื่อการท่องเที่ยวเชิงเกษตรในจังหวัดอ่างทอง. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(4), 112–126.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2533). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาบุญญฤทธิ์ ปภากโร (ทมจันผา). (2569). ศึกษาแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงพุทธของวัดถ้ำเอราวัณ ตำบลวังทอง อำเภอนาวัง จังหวัดหนองบัวลำภู. ในวิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระอธิการธีรศักดิ์ จกฺกวโร (เวียงสมุทร). (2564). การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ของวัดกู่พระโกนา จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 4(2), 78–92.
พระอธิการสุรศักดิ์ สุขุมาโล (คงเมือง). (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในจังหวัดสระบุรี. วารสารวิชาการพระพุทธศาสนาและสังคมศาสตร์, 8(1), 55–70.
สมศักดิ์ ชูโต. (2557). การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและการพัฒนาอย่างยั่งยืน. สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.
Cohen, E. (2005). Principles of cultural tourism. Routledge.
Inskeep, E. (1991). Tourism planning: An integrated and sustainable development approach. Van Nostrand Reinhold.
Smith, M. K. (2015). Issues in cultural tourism studies (3rd ed.). Routledge.
