การพัฒนาตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเเบบประชาธิปไตย, ตัวบ่งชี้, การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำเเบบประชาธิปไตย ของผู้บริหารสถานศึกษา 2) เพื่อตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลโครงสร้างตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำเเบบประชาธิปไตยของผู้บริหารสถานศึกษากับข้อมูลเชิงประจักษ์ ผู้วิจัยได้แบ่งการดำเนินการวิจัยเป็น 2 ขั้นตอน ดังนี้ 1) ศึกษาองค์ประกอบและจัดทำโมเดล กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ เป็นครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน ในปีการศึกษา 2567 จำนวน 440 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตย มีลักษณะเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 2) การตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ กับข้อมูลเชิงประจักษ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (CFA)
ผลการวิจัยพบว่า 1) การศึกษาองค์ประกอบภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยของผู้บริหารสถานศึกษา ได้โมเดลองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ จำนวน 5 ด้าน 17 องค์ประกอบ 51 ตัวบ่งชี้ ประกอบด้วย 1) การตัดสินใจโดยกลุ่ม 2) การมีส่วนร่วม 3) การให้ความสำคัญกับผู้ใต้บังคับบัญชา 4) การส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ 5) การมีสัมพันธภาพที่ดี และ 2) การตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยันของตัวบ่งชี้ มีค่า Chi-Square เท่ากับ 317.992 ค่าองศาอิสระ (df) มีค่าเท่ากับ 2.67 ค่าดัชนี GFI มีค่าเท่ากับ 0.915 ค่าดัชนี CFI มีค่าเท่ากับ 0.948 ค่าดัชนี RMR มีค่าเท่ากับ 0.020 ค่าดัชนี NFI มีค่าเท่ากับ 0.922 ค่าดัชนี RMSEA มีค่าเท่ากับ 0.067 ส่วนความเชื่อมั่นตัวแปรแฝง ρC มีค่าเท่ากับ 0.963 และค่าเฉลี่ยความ แปรปรวนที่ถูกสกัด ρv มีค่าเท่ากับ 0.000 จากค่าสถิติ แสดงให้เห็นว่า โมเดลตามทฤษฎีมีความสอดคล้องกันกับข้อมูลเชิงประจักษ์
เอกสารอ้างอิง
เกษม วัฒนชัย. (2559). ภาวะผู้นำกับการพัฒนาการศึกษาไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธร สุนทรายุทธ. (2566). การพัฒนารูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมตามแนวทางภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. ใน วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา.
ธานินทร์ ศิลป์จารุ. (2567). การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติด้วย SPSS และ AMOS. (พิมพ์ครั้งที่ 19). กรุงเทพฯ: บิสซิเนสอาร์แอนด์ดี.
ธีระ รุญเจริญ. (2563). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยกับประสิทธิภาพการสร้างสัมพันธภาพในองค์กรการศึกษา.วารสารศึกษาศาสตร์, 31(2), 78-92.
นงลักษณ์ วิรัชชัย และคณะ. (2562).การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ประเสริฐ อินทร์รักษ์. (2564). ภาวะผู้นำเชิงสร้างสรรค์ในการบริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 19(1), 34–49.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2564). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ตามแนวทางภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยในสถาบันการศึกษา.วารสารครุศาสตร์, 49(3), 112-128.
วิจารณ์ พานิช. (2560). ภาวะผู้นำในยุคการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสยามกัมมาจล.
วิจารณ์ พานิช. (2565). การพัฒนาสัมพันธภาพระหว่างผู้บริหารและผู้ใต้บังคับบัญชาตามแนวทางภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยในองค์กรธุรกิจขนาดใหญ่.วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, 62(1), 1-22.
วิภาดา คงศิริ. (2566). ภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของโรงเรียน.ใน วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ศิริพร ดวงศรี. (2562). การพัฒนาภาวะผู้นําแบบประชาธิปไตยของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 5(2), 192-200.
สมชาย วงศ์ประเสริฐ. (2565). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยกับความพึงพอใจในการทำงานของพนักงาน.วารสารบริหารธุรกิจ, 15(2), 123-140.
สมศักดิ์ ดลประสิทธิ์. (2564). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยกับประสิทธิผลของการบริหารแบบมีส่วนร่วมในองค์กรภาครัฐ. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์, 19(2), 45-67.
สุนทร โคตรบรรเทา. (2564). รูปแบบการตัดสินใจโดยกลุ่มของผู้บริหารที่มีภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยในสถาบันอุดมศึกษาเอกชน.วารสารศึกษาศาสตร์, 32(3), 45-62.
เอกชัย กี่สุขพันธ์. (2565). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำแบบประชาธิปไตยในการดูแลและให้ความสำคัญกับผู้ใต้บังคับบัญชาของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารบริหารการศึกษา, 19(2), 78-95.
ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล. (2568). ข้อมูลบุคลากรตามตำแหน่ง. เรียกใช้เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2568 จาก https://hrms.obec.go.th/info.
