การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรอย่างยั่งยืนภายใต้บริบทสังคมไทย
คำสำคัญ:
การพัฒนา, การท่องเที่ยวเชิงเกษตร, ยั่งยืนบทคัดย่อ
การท่องเที่ยวเชิงเกษตรถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากและสร้างรายได้ให้กับประเทศ ท่ามกลางพลวัตความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวในยุคปัจจุบัน การยกระดับแหล่งท่องเที่ยวให้มีความยั่งยืนจึงเป็นสิ่งจำเป็น โดยเฉพาะการออกแบบ "กิจกรรมแหล่งเรียนรู้" ให้สอดคล้องกับบริบทศักยภาพของพื้นที่และกลุ่มเป้าหมาย จากการศึกษาและสังเคราะห์ข้อมูลพบว่า แนวทางการพัฒนากิจกรรมแหล่งเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพประกอบด้วย 7 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) การมีส่วนร่วมของชุมชน 2) การอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน 3) การสร้างประสบการณ์เรียนรู้เชิงลึก 4) การจัดการความรู้ 5) การบริหารจัดการแบบองค์รวม 6) การตอบสนองต่อกลุ่มเป้าหมาย และ 7) การตลาดเชิงสร้างสรรค์ ทั้งนี้ การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ดังกล่าวควรมุ่งเน้นการสื่อสารอัตลักษณ์ที่โดดเด่นผ่านการออกแบบประสบการณ์ที่เน้นการลงมือปฏิบัติจริง เพื่อสร้างการจดจำและการบอกต่อ ผสานการบูรณาการสื่อดิจิทัลและเครือข่ายท้องถิ่นในการยกระดับกิจกรรมสู่ผลิตภัณฑ์ท่องเที่ยวที่มีมาตรฐาน ซึ่งจะเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจและความยั่งยืนของทรัพยากรชุมชนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
กรมการท่องเที่ยว. (2565). แผนพัฒนาบริการท่องเที่ยว พ.ศ. 2566 – 2570. กรุงเทพมหานคร: กรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.
กรมประชาสัมพันธ์. (2567). สินค้าเกษตรไทยขึ้นแท่นที่ 1 ในอาเซียนอันดับ 8 ของโลก. เรียกใช้เมื่อ 10 ธันวาคม 2568 จาก https://www.prd.go.th/th/content
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2566). ยุทธศาสตร์กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ฉบับที่ 7 (พ.ศ. 2566–2570). เรียกใช้เมื่อ 10 ธันวาคม 2568 จาก https://mots.go.th/download/article/
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา. (2568). สถิตินักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศไทย ม.ค. - ธ.ค. ปี 2568 (เบื้องต้น). เรียกใช้เมื่อ 10 ธันวาคม 2568 จาก https://www.mots.go.th/news/category/806
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2568). แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ (อินเตอร์เน็ต). เรียกใช้เมื่อ 10 ธันวาคม 2568 จาก https://www.nesdc.go.th
กองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา. (2569). สรุปสถานการณ์ท่องเที่ยวชาวต่างชาติรายสัปดาห์ ณ วันที่ 1 มกราคม 2569. เรียกใช้เมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.mots.go.th/news/category/806
เทพกร ณ สงขลา. (2554). การจัดการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยชุมชน : กรณีศึกษาท่องเที่ยวเชิงเกษตรช้างกลาง จังหวัดนครศรีธรรมราช. Journal of Business, Innovation and Sustainability (JBIS), 6(2), 1–12.
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2568). รายงานนโยบายการเงิน ไตรมาสที่ 4 ปี 2568. กรุงเทพมหานคร: ธนาคารแห่งประเทศไทย.
ปัญญาดา นาดี. (2561). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรสู่ความยั่งยืน. วารสารมหาวิทยาลัยอิสเทิร์นเอเชีย ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 8(2), 113-124.
ปัณณพงศ์ วงศ์ณาศรี, ปรรณพัชญ์ จิตร์จำนงค์, พระศุภชาติ ธมฺมิสสฺโร (สำลีวงษ์), จิราภรณ์ ชูชำนาญ และพระครูปิยธรรมานุสาสน์. (2568). การพัฒนานวัตกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยบูรณาการหลักสามัคคีธรรม เพื่อพัฒนานวัตกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวในยุคดิจิทัล. วารสารมณีเชษฐาราม, 8(4), 921-935.
พิมพ์วิภา ตราชูวณิช และณัฐพงศ์ พันธ์น้อย. (2565). ปริทัศน์บทความวิจัยเรื่อง : พฤติกรรมการท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวคุณภาพในบริบทประเทศไทย. สาระศาสตร์, 5(3), 497-508.
ราณี อิสิชัยกุล และคณะ. (2558). แนวทางการพัฒนามาตรฐานและส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในประเทศไทย. ใน รายงานการวิจัย. โครงการวิจัยอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการ.
ศูนย์วิจัยกสิกรไทย. (2568). ไทยเที่ยวไทยปี 2568 คาดโต 2.2% ชะลอลงจากปีก่อน เทรนด์คนไทยเที่ยวเมืองน่าเที่ยว (เมืองรอง) มีสัดส่วนเพิ่มขึ้น (กระแสทรรศน์ ฉบับที่ 3589). เรียกใช้เมื่อ 10 ธันวาคม 2568 จาก https://www.kasikornresearch.com/th/analysis/k-
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2568). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). เรียกใช้เมื่อ 10 ธันวาคม 2568 จากhttps://www.nesdc.go.th
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2568). รายงานภาวะเศรษฐกิจไทยไตรมาสที่ 3 ของปี 2568 และแนวโน้มปี 2569. กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี.
อิสริยา ดวงดี และลินจง โพชารี. (2567). แนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรอย่างยั่งยืน บ้านผารังหมี อำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 18(2), 285–295.
Adam, K. L. (2004). Entertainment Farming and Agri-Tourism. Retrieved December 10, 2025 from https://www.pickyourown.org
Department of Tourism. (2009). Quality Standard Audit Manual Tourism-oriented Agriculture. 2nd ed. Bangkok: Office of Veterans Printing Affairs under Royal Patronage, Ministry of Tourism and Sports.
Neuhofer, B. & Buhalis, D. (2021). Experience design in the smart tourism destination. In Routledge Handbook of the Tourist Experience. Routledge.
Novelli, M. (Ed.). (2005). Niche tourism: Contemporary issues, trends and cases. Butterworth-Heinemann.From https://www.sciencedirect.com
Phromthep, P. & Torut, B. (2024). Comparing the Collaboration of Smallholder Farmers through Participatory Guarantee System Practices in Northeastern Thailand. Sustainability, 16(10), 4186.
Phuttachan, K. (2020). Agritourism. Retrieved December 10, 2025 from https://www.lib.ku.ac.th/2019/index.php/covid-19/1090-agritourism
Sangnak, D., Poo-Udom, A., Tamnanwan, P., Kongduang, T. & Chanthothai, S. (2025). Agritourism as a catalyst for sustainable rural development: Innovations, challenges, and policy perspectives in the post-COVID-19 era. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 9(1), 11185.
Sathe, S. & Randhave, M. (2019). Agro-Tourism: A Sustainable Tourism Development in Maharashtra - A Case Study of Village Inn Agro-Tourism (Wardha). GE-International Journal of Management Research, 7(6), 45-58.
World Tourism Organization. (2019). UNWTO tourism definitions. World Tourism Organization.
