การพัฒนาสังคมเพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์ชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กระบวนการพัฒนาสังคมเชิงบูรณาการ ที่มุ่งเน้นการเสริมสร้างอัตลักษณ์ชุมชนให้เกิดความยั่งยืนท่ามกลางวิกฤตการณ์โลกาภิวัตน์ ซึ่งหัวใจสำคัญของการพัฒนา คือ การปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ทางการพัฒนาจากการมุ่งเน้นเพียงตัวเลขการเติบโตทางเศรษฐกิจกระแสหลัก มาสู่การพัฒนาบนฐานทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญา โดยใช้กรอบแนวคิดการพัฒนาที่ยึดชุมชนเป็นศูนย์กลางและการบริหารจัดการสินทรัพย์ในพื้นที่ เพื่อแปรเปลี่ยนคุณค่าทางจิตวิญญาณให้กลายเป็นทุนทางสัญลักษณ์ที่เข้มแข็งและมีอำนาจต่อรองในพื้นที่ทางสังคมยุคใหม่ กระบวนการพัฒนาที่สำคัญประกอบด้วย 4 เสาหลักที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ ได้แก่ 1) การสร้างการมีส่วนร่วมในระดับการตัดสินใจร่วม เพื่อสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของและความตระหนักในคุณค่า 2) การอนุรักษ์และต่อยอดมรดกวัฒนธรรมให้เป็น "มรดกที่มีชีวิต" ที่มีความร่วมสมัยและสอดคล้องกับบริบทโลก 3) การยกระดับเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ผ่านเทคนิคการสื่อสารความหมาย เพื่อเปลี่ยนทุนวัฒนธรรมให้เป็นมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจที่จับต้องได้ และ 4) การจัดการทรัพยากรสิ่งแวดล้อมที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตดั้งเดิมและภูมิปัญญาพื้นถิ่น กลไกเหล่านี้ส่งผลให้เกิดการสะสมทุนทางสังคมและการสร้างความภาคภูมิใจในตัวตน และทำหน้าที่เป็นเกราะป้องกันทางสังคมที่ช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการจัดการตนเองและการพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว โดยภาครัฐควรปรับบทบาทเป็นผู้สนับสนุนการกระจายอำนาจและคุ้มครองสิทธิชุมชน มุ่งสร้างพื้นที่เรียนรู้ระหว่างวัยผ่านสื่อดิจิทัล พร้อมส่งเสริมการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเพื่อประเมินคุณภาพชีวิต ชุมชนที่สร้างสมดุลระหว่างความเป็นสากลและท้องถิ่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ. (2552). สื่อสารมวลชน ทฤษฎีและแนวทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัดภาพพิมพ์.
จิตติมา เจือไทย. (2561). การศึกษารูปแบบการสร้างความยั่งยืนของระบบนิเวศชุมชนบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ, 18(1), 77-89.
นิศาชล เลาหสิริวงศ์ และคณะ. (2564). การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนผ่านอัตลักษณ์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น. วารสารวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่, 13(2), 145-162.
พยัต วุฒิรงค์. (2563). การจัดการความรู้และทุนทางวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนที่ยั่งยืน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยศ สันตสมบัติ. (2556). อัตลักษณ์ อุดมการณ์ และการเมืองของความหลากหลาย. เชียงใหม่: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สัญญา สัญญาวิวัฒน์. (2551). ทฤษฎีการพัฒนาสังคม. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อเนก นาคะบุตร. (2565). ชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง: พลังขับเคลื่อนสังคมไทยใหม่. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสัมมาชีพ.
Castells, M. (2010). The Power of Identity: The Information Age - Economy, Society, and Culture, (Vol. 2, 2nd ed.). Malden: Wiley-Blackwell.
Hall, S. (2021). Essential Essays, Volume 2: Identity and Diaspora (D. Morley, Ed.). Durham: Duke University Press.
Kretzmann, J. P. & McKnight, J. L. (1993). Building Communities from the Inside Out: A Path Toward Finding and Mobilizing a Community’s Assets. Chicago: ACTA Publications.
Mathie, A. & Cunningham, G. . (2020). From Clients to Citizens: Communities Changing the Course of Their Own Development. Rugby: Practical Action Publishing.
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York: Simon & Schuster.
Roudometof, V. (2016). Glocalization: A Theoretical Introduction. London: Routledge.
UNESCO. (2022). Culture for the 2030 Agenda: Culture as a driver and enabler of sustainable development. Paris: UNESCO Digital Library.
Westoby, P. & Dowling, G. (2021). Theory and Practice of Dialogical Community Development: International Perspectives. London: Routledge.
