พลเมืองเข้มแข็งกับระบบการจัดการภัยพิบัติ ความร่วมมือระหว่างรัฐ อาสาสมัครและประชาชน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาความเป็นพลเมือง ในมิติพลเมืองโดยมุ่งเน้นไปที่แนวคิดเรื่องพลเมืองเข้มแข็งในฐานะกลไกสำคัญภายในกับระบบการจัดการภัยพิบัติ ความร่วมมือระหว่างรัฐ อาสาสมัคร และประชาชน ท่ามกลางบริบทโลกปัจจุบันยุคที่ภัยพิบัติทางธรรมชาติและภัยพิบัติที่อุบัติขึ้นที่เกิดจากน้ำมือของมนุษย์ซึ่งทวีความรุนแรงและมีความซับซ้อนบ่อยมากยิ่งขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้รูปแบบการจัดการภัยพิบัติแบบแนวดิ่ง โดยภาครัฐเพียงฝ่ายเดียวไม่เพียงพอต่อการรับมืออีกต่อไป การจัดการภัยพิบัติที่มีประสิทธิภาพในยุคสมัยใหม่ซึ่งมีความจำเป็นต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนที่สร้างเครือข่ายความร่วมมือทุกภาคส่วน ที่สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างรัฐ อาสาสมัคร และภาคประชาชน โดยเฉพาะบทบาทของ “พลเมืองเข้มแข็ง”เป็นแกนกลาง พลเมืองกลุ่มนี้ไม่ได้หมายถึงเพียงผู้อยู่อาศัยในพื้นที่เท่านั้น แต่หมายถึงประชาชนที่มีความรู้ ความเข้าใจในความเสี่ยง มีทักษะในการเอาตัวรอด และเหนือสิ่งอื่นใดคือการมีจิตสำนึกความรับผิดชอบต่อส่วนรวม ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการสร้างความยืดหยุ่นให้แก่ชุมชน โดยเน้นให้เห็นถึงบทบาทของพลเมืองเข้มแข็งในด้านการลดความเสี่ยง การเตรียมความพร้อม การตอบสนอง และการฟื้นฟูภายหลังภัยพิบัติ การศึกษาบทความทางวิชาการนี้อ้างอิงจากเอกสารวิชาการ งานวิจัย และกรณีศึกษาที่เกี่ยวข้อง โดยผลการศึกษาเสนอว่าการสร้างระบบความร่วมมือที่มีประสิทธิภาพนั้นต้องเริ่มจากการส่งเสริมให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงของประชาชน สนับสนุนการจัดตั้งเครือข่ายอาสาสมัครในชุมชน และการเปิดพื้นที่ให้ภาคประชาสังคมมีบทบาทร่วมกับรัฐในทุกระยะของการจัดการภัยพิบัติ