มาตรการทางกฎหมายการใช้อำนาจของรัฐในการป้องกันและควบคุมสื่อออนไลน์ บนเฟซบุ๊ก: การศึกษาหลักการ แนวคิด ทฤษฎี และปัญหาทางกฎหมายของประเทศไทยในการป้องกันการคุกคามทางเพศ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์หลักการ แนวคิด ทฤษฎี ตลอดจนปัญหาและอุปสรรคของกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจของรัฐในการป้องกันและควบคุมสื่อออนไลน์บนเฟซบุ๊ก โดยเฉพาะกรณีการคุกคามทางเพศบนสื่อสังคมออนไลน์ในประเทศไทย การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการวิจัยเอกสาร โดยศึกษาแนวคิดทฤษฎีทางกฎหมาย ทฤษฎีการสื่อสารผ่านสื่อกลางคอมพิวเตอร์ แนวคิดพื้นที่สาธารณะ และแนวคิดการกำกับดูแลดิจิทัล ควบคู่กับการวิเคราะห์ตัวบทกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ประมวลกฎหมายอาญา และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ผลการวิจัยพบว่า รัฐมีหน้าที่คุ้มครองประชาชนและประโยชน์สาธารณะแต่การใช้อำนาจต้องอยู่ภายใต้หลักนิติรัฐ สิทธิมนุษยชน และหลักความจำเป็น ความเหมาะสม และความได้สัดส่วน ขณะที่กฎหมายไทยยังมีช่องว่างในการรับมือการคุกคามทางเพศบนเฟซบุ๊ก โดยนิยามและฐานความผิดเกี่ยวกับการคุกคามทางเพศออนไลน์ยังไม่ครอบคลุมพฤติกรรมดิจิทัลบางรูปแบบ เช่น การเผยแพร่ภาพหรือคลิปทางเพศโดยไม่ได้รับความยินยอม (Revenge Porn) และการสะกดรอยติดตามทางออนไลน์ (Cyberstalking) ทำให้ต้องอาศัยการปรับใช้กฎหมายหลายฉบับซึ่งยังไม่สอดคล้องกับลักษณะของโลกดิจิทัล อีกทั้งยังขาดมาตรการที่สามารถระงับความเสียหายได้อย่างรวดเร็ว และมีข้อจำกัดในการบังคับใช้กับแพลตฟอร์มข้ามพรมแดน ดังนั้น การพัฒนากฎหมายและกลไกกำกับดูแลสื่อออนไลน์ควรมุ่งสร้างดุลยภาพระหว่างการคุ้มครองประชาชนกับการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ โดยเน้นหลักความได้สัดส่วน ความโปร่งใส การตรวจสอบถ่วงดุล และการกำกับดูแลร่วมกันมากกว่าการรวมศูนย์อำนาจไว้ที่รัฐเพียงฝ่ายเดียว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กิติพัฒน์ นนทปัทมะดุลย์. (2554). นโยบายสังคมและสวัสดิการสังคม. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
บ้านเมือง. (2567). โป๊ะแตก! อดีตแฟนหนุ่มผู้เสียหายจนมุม ยอมรับเป็นคนทำ หลังจนท.ไล่ตรวจหลักฐานทางมือถือเต็ม ๆ. เรียกใช้เมื่อ 24 สิงหาคม 2569 จาก https://www.banmuang.co.th/news/region/405029.
พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562. (2562). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 136 ตอนที่ 69 ก หน้า 20 (27 พฤษภาคม 2562).
พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 22) พ.ศ. 2558. (2558). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 132 ตอนที่ 10 ก หน้า 46 (13 กุมภาพันธ์ 2558).
พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 134 ตอนที่ 10 ก หน้า 24 (24 มกราคม 2560).
พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550. (2550). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 124 ตอนที่ 27 ก หน้า 4 (18 มิถุนายน 2550).
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560). ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 134 ตอนที่ 40 ก หน้า 9 (6 เมษายน 2560).
สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2569). สรุปผลที่สำคัญการสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2568. เรียกใช้เมื่อ 14 มิถุนายน 2569 จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2026/20260529103402_39234.pdf.
Abu-Ulbeh, W. et al. (2021). Cyberstalking Victimization Model Using Criminological Theory: A Systematic Literature Review, Taxonomies, Applications, Tools, and Validations. Electronics, 10(14), 1670. https://doi.org/10.3390/electronics10141670.
Angela, F. et al. (2024). Online Sexual Harassment in Adolescence: A Scoping Review. Sex Res Soc Policy, 21, 1480-1499. https://doi.org/10.1007/s13178-023-00869-1.
Kaur, P. et al. (2021). 2021). A systematic literature review on cyberstalking: An analysis of past achievements and future promises. Technological Forecasting and Social Change, 163, 120426. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2020.120426.
MGR Online. (2555). จำคุกปีครึ่ง หนุ่มโพสต์ภาพ ทำรักว่อนเน็ต. เรียกใช้เมื่อ 24 สิงหาคม 2569 จาก https://mgronline.com/daily/detail/9550000051110#google_vignette.
Reed, E. et al. (2020). Cyber Sexual Harassment: A Summary of Current Measures and Implications for Future Research. Violence Against Women, 26(12-13), 1727-1740. https://doi.org/10.1177/1077801219880959.
Said, I. & McNealey, R. L. (2023). Nonconsensual Distribution of Intimate Images: Exploring the Role of Legal Attitudes in Victimization and Perpetration. Journal of interpersonal violence, 38(7-8), 5430-5451. https://doi.org/10.1177/08862605221122834.
Sethi, D. & Ghatak, S. (2018). Mitigating Cyber Sexual Harassment: An Insight from India. Asian Themes in Social Sciences Research, 1(2), 34-43. https://doi.org/10.33094/journal.139.2018.12.34.43.
Simpson, R. (2024). Self-Censorship: The Chilling Effect and the Heating Effect. Political Philosophy, 1(2). https://doi.org/10.16995/pp.15195.
Stevens, F. et al. (2021). Cyber Stalking, Cyber Harassment, and Adult Mental Health: A Systematic Review. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(6), 367-376. https://doi.org/10.1089/cyber.2020.0253.
UNESCO. (2023). Guidelines for the governance of digital platforms: Safeguarding freedom of expression and access to information through a multistakeholder approach. Paris, France: UNESCO.
United Nations Human Rights Committee. (2011). General comment No. 34: Article 19: Freedoms of opinion and expression (CCPR/C/GC/34). Retrieved August 17, 2026, from https://www.ohchr.org/en/documents/general-comments-and-recommendations/general-comment-no34-article-19-freedoms-opinion-and.
