แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารตามหลักกัลยาณมิตรธรรม กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษาที่ 4 สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับคุณลักษณะของผู้บริหารตามหลักกัลยาณมิตรธรรม กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษาที่ 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 2) เพื่อศึกษาวิธีการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารตามหลักกัลยาณมิตรธรรม กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษาที่ 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารตามหลักกัลยาณมิตรธรรม กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษาที่ 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 ใช้การวิจัยแบบผสมวิธี โดยเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณจากผู้บริหารและครู จำนวน 165 คน ด้วยแบบสอบถามความคิดเห็น วิเคราะห์ด้วยสถิติแบบบรรยาย คือ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และข้อมูลเชิงคุณภาพได้จากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 7 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลการศึกษาระดับคุณลักษณะของผู้บริหารตามหลักกัลยาณมิตรธรรม กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษาที่ 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 1 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยเรียงจากค่าเฉลี่ยมากไปหาน้อย ได้แก่ 1. โน จฏฺฐาเน นิโยชเย (ไม่ชักนําไปในทางที่เสื่อมเสีย) 2. วจนกฺขโม (อดทนต่อถ้อยคำ) 3. ปิโย (น่ารัก) 4. ภาวนีโย (น่าเจริญใจ) 5. ครุ (น่าเคารพ) 6. วตฺตา (รู้จักพูดให้ได้ผล) และ 7. คมฺภีรญฺจ กถํ กตฺตา (แถลงเรื่องล้ำลึกได้) ตามลำดับ 2. วิธีการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารตามหลักกัลยาณมิตรธรรม กลุ่มโรงเรียนเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษาที่ 4 ประกอบด้วย 1. โน จฏฺฐาเน นิโยชเย (ไม่ชักนําไปในทางที่เสื่อมเสีย) ผู้บริหารควรมีจริยธรรม รักษาความโปร่งใสและยุติธรรมในการบริหารองค์กรและเป็นแบบอย่างที่ดี 2. วจนกฺขโม (อดทนต่อถ้อยคำ) ผู้บริหารเปิดโอกาสให้ครูและบุคลากรแสดงความคิดเห็นและรับฟังข้อเสนอแนะอย่างตั้งใจ สามารถจัดการกับคำวิจารณ์อย่างสร้างสรรค์ 3. ปิโย (น่ารัก) การสร้างบรรยากาศที่เป็นมิตร เข้าถึงง่าย เปิดโอกาสให้บุคลากรมีส่วนร่วมในการทำงาน 4. ภาวนีโย (น่าเจริญใจ) ผู้บริหารมีการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง เป็นต้นแบบทั้งด้านความรู้และคุณธรรม สามารถถ่ายทอดความรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ 5. ครุ (น่าเคารพ) ผู้บริหารมีความโปร่งใส ให้เกียรติบุคลากร และสนับสนุนการพัฒนาตนเอง มีความเป็นผู้นำที่ยุติธรรมและรักษาวินัยในการทำงาน 6. วตฺตา (รู้จักพูดให้ได้ผล) ผู้บริหารที่มีความสามารถในการสื่อสารเสริมสร้างความสัมพันธ์ในองค์กร คำแนะนำและการตัดสินใจมีความชัดเจนและน่าเชื่อถือ 7. คมฺภีรญฺจ กถํ กตฺตา (แถลงเรื่องล้ำลึกได้) ผู้บริหารสามารถอธิบายเรื่องยากให้เข้าใจง่าย และถ่ายทอดความรู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ 3. แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารตามหลักกัลยาณมิตรธรรมในกลุ่มโรงเรียนเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษาที่ 4 มีดังนี้ 1. โน จฏฺฐาเน นิโยชเย (ไม่ชักนําไปในทางที่เสื่อมเสีย) ผู้บริหารควรเป็นแบบอย่างที่ดี ปฏิบัติตามระเบียบวินัย ส่งเสริมความโปร่งใสและป้องกันพฤติกรรมไม่เหมาะสม 2. วจนกฺขโม (อดทนต่อถ้อยคำ) ผู้บริหารต้องเปิดใจรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง ควบคุมอารมณ์และใช้วิจารณญาณในการพิจารณา โดยมองคำวิจารณ์เป็นโอกาสในการพัฒนา และตัดสินใจอย่างรอบคอบเพื่อผลประโยชน์สูงสุด 3. ปิโย (น่ารัก) การสร้างบรรยากาศอบอุ่น ใช้อารมณ์ขันและทักทายบุคลากรอย่างจริงใจ เป็นการเสริมสร้างความไว้วางใจและความสนิทสนม 4. ภาวนีโย (น่าเจริญใจ) ผู้บริหารควรพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นต้นแบบและสนับสนุนการเรียนรู้และพัฒนาวิชาชีพให้กับบุคลากร ผ่านการสร้างเครือข่ายและวางแผนพัฒนาโรงเรียนอย่างเป็นระบบ 5. ครุ (น่าเคารพ) การบริหารโดยยึดหลักคุณธรรม ความยุติธรรม และโปร่งใส เสริมสร้างบุคลิกภาพและความมั่นใจ 6. วตฺตา (รู้จักพูดให้ได้ผล)  ผู้บริหารต้องสื่อสารอย่างชัดเจน กระชับ และเปิดโอกาสให้บุคลากรมีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจ ใช้การสื่อสารเชิงบวกเพื่อสร้างแรงบันดาลใจและความร่วมมือ และ 7. คมฺภีรญฺจ กถํ กตฺตา ผู้บริหารควรอธิบายเรื่องที่ซับซ้อนให้เข้าใจง่าย ใช้การสื่อสารที่หลากหลายและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของบุคลากรในการเรียนรู้และปฏิบัติงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ