แนวทางการพัฒนาสมรรถนะเชิงเอไอเพื่อสร้างองค์กรสมรรถนะสูงสำหรับการจัดการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะ องค์ประกอบ และระบุแนวทางการพัฒนาสมรรถนะเชิงเอไอเพื่อสร้างองค์กรสมรรถนะสูงสำหรับการจัดการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร โดยการศึกษาจากเอกสารและข้อมูลเชิงประจักษ์รวมถึงการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้บริหารที่ประสบความสำเร็จ จำนวน 12 คน แล้วพัฒนาเป็นแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่าตามกรอบสมรรถนะเชิงเอไอ 4 ด้าน ได้แก่ 1) การรู้เอไอ 2) การใช้เอไอ 3) การแก้ปัญหาด้วยเครื่องมือเอไอ และ 4) การปรับตัวจากการเปลี่ยนแปลงเอไอ จากนั้นนำไปสอบถามผู้บริหารและบุคลากร จำนวน 598 คน ของสถาบันอุดมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยแบบผสมผสาน การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ การตรวจสอบด้วยวิธีวิทยาวิจัยสามเส้าด้านข้อมูล และการยืนยันร่างแนวทางโดยวิธีการสนทนาอิงผู้เชี่ยวชาญ ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการพัฒนาสมรรถนะเชิงเอไอเพื่อสร้างองค์กรสมรรถนะสูงสำหรับการจัดการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาในเขตกรุงเทพมหานครมีองค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) ด้านพุทธิพิสัย 2) ด้านทักษะพิสัย และ 3) ด้านจิตพิสัย องค์ประกอบย่อย ได้แก่ (1) พื้นฐานคอมพิวเตอร์และเอไอ (2) การเข้าถึงเอไอ (3) การใช้เอไอ (4) การผลิตและการสร้างสรรค์สื่อเอไอ (5) การสื่อสารเอไอ (6) การจัดการสื่อเอไอ และ (7) การประเมินค่าเอไอ วิธีการพัฒนาสมรรถนะเชิงเอไอสามารถทำได้ 5 วิธี ได้แก่ (1) การเรียนรู้และพัฒนาด้วยตนเอง (2) การเรียนรู้ผ่านระบบออนไลน์ (3) การใช้กรณีศึกษา (4) การเรียนรู้ผ่านเอไอ และ (5) การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ ผลการวิจัยสามารถนำไปใช้กำหนดเป็นนโยบายหรือกลไกเพื่อการพัฒนาสมรรถนะเชิงเอไอสำหรับบุคลากรในการจัดการศึกษาในระดับอุดมศึกษาให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลเพื่อมุ่งสู่ความเป็นเลิศต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. (2562). พระราชบัญญัติการอุดมศึกษา พ.ศ. 2562. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
พงษ์ศักดิ์ ผกามาศ. (2566). นวัตกรรมทางการศึกษา: องค์ประกอบและกลไกการพัฒนาสถาบันการศึกษาไทยสู่สากล. วารสารการศึกษาและนวัตกรรมการเรียนรู้, 3(2), 161–179. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jeil/article/view/261444
พงษ์ศักดิ์ ผกามาศ ประพัฒน์พงศ์ เสนาฤทธิ์ และสุริยะ วชิรวงศ์ไพศาล. (2565). แนวทางพัฒนาระบบไอซีทีเพื่อการจัดการนวัตกรรมทางการศึกษาของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลในประเทศไทย. วารสารการศึกษาและนวัตกรรมการเรียนรู้, 2(2), 109–130. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jeil/article/view/256696
Aad, S., & Hardey, M. (2025). Generative AI: hopes, controversies and the future of faculty roles in education. Quality Assurance in Education, 33(2), 267-282. https://doi.org/10.1108/QAE-02-2024-0043
Agila-Palacios, M.V., Muñoz-Repiso, A.G.-V., & Ramírez-Montoya, M.S. (2022). Influence of active methodologies: projects and cases in the development of AI competences with mobile devices. Journal of Applied Research in Higher Education, 14(3), 1007-1020. https://doi.org/10.1108/JARHE-05-2020-0149
Guo, M., Gu, M., & Huo, B. (2025). The impacts of automation and augmentation AI use on physicians’ performance: an ambidextrous perspective. International Journal of Operations & Production Management, 45(1), 114-151. https://doi.org/10.1108/IJOPM-06-2023-0509
Holmes, J., Moraes, O.R., Rickards, L., Steele, W., Hotker, M., & Richardson, A. (2022). Online learning and teaching for the SDGs – exploring emerging university strategies. International Journal of Sustainability in Higher Education, 23(3), 503-521. https://doi.org/10.1108/IJSHE-07-2020-0278
Jafari, F., & Keykha, A. (2024). Identifying the opportunities and challenges of artificial intelligence in higher education: a qualitative study. Journal of Applied Research in Higher Education, 16(4), 1228-1245. https://doi.org/10.1108/JARHE-09-2023-0426
Lee, J.J., & Meng, J. (2021). Digital competencies in communication management: a conceptual framework of Readiness for Industry 4.0 for communication professionals in the workplace. Journal of Communication Management, 25(4), 417-436. https://doi.org/10.1108/JCOM-10-2020-0116
Mambile, C., & Mwogosi, A. (2025). Transforming higher education in Tanzania: unleashing the true potential of AI as a transformative learning tool. Technological Sustainability, 4(1), 51-76. https://doi.org/10.1108/TECHS-03-2024-0014
Marengo, A., Pagano, A., Pange, J., & Soomro, K.A. (2024). The educational value of artificial intelligence in higher education: a 10-year systematic literature review. Interactive Technology and Smart Education, 21(4), 625-644. https://doi.org/10.1108/ITSE-11-2023-0218
National Information Technology Committee. (2019). The essential digital competencies for undergraduate students in Thai higher education institutions. Retrieved 2025, April 3, from https://www.incits.org/.
Oladimeji, O.O. (2023). Machine learning in smart health research: A bibliometric Analysis. International Journal of information Science and management, 21(1), 117–126. https://doi.org/10.22034/ijism.2022.1977616.0
Sahu, A.K., & Raut, R.D. (2024). Benchmarking quality characteristics for road-mapping sustainability of higher educational institutes and capping Indian portfolio. Benchmarking: An International Journal, 31(9), 3154-3189. https://doi.org/10.1108/BIJ-09-2022-0589
Wang, Y.-H., & Lin, G.-Y. (2023). Exploring AI-healthcare innovation: natural language processing-based patents analysis for technology-driven roadmapping. Kybernetes, 52(4), 1173-1189. https://doi.org/10.1108/K-03-2021-0170
Yadav, A.K.S. (2022). The essential skills and competencies of LIS professionals in the digital age: alumni perspectives survey. Global Knowledge, Memory and Communication, 71(8/9), 837-856. https://doi.org/10.1108/GKMC-03-2021-0049
