ภาวะผู้นำของไดซากุ อิเคดะ และการแสวงหาสันติภาพโลก : มุมมองแบบพุทธมานุษยนิยม
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำตามแนวพุทธ, พุทธมนุษยนิยม, การแสวงหาสันติภาพโลกตามแนวพุทธบทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิดและกลไกของ "ภาวะผู้นำตามแนวพุทธมนุษยนิยม" (Buddhist Humanism Leadership) ในฐานะเครื่องมือสำคัญสำหรับการสร้างสันติภาพโลกท่ามกลางวิกฤตความขัดแย้งในยุคปัจจุบัน โดยมุ่งศึกษาผ่านปรัชญาและวิถีปฏิบัติของ ดร.ไดซากุ อิเคดะ อดีตประธานสมาคมสร้างคุณค่าสากล (SGI) จากการศึกษาพบว่า หัวใจสำคัญของภาวะผู้นำเชิงพุทธมนุษยนิยมคือการเปลี่ยนผ่านจากภาวะผู้นำที่ยึดตนเองเป็นศูนย์กลาง (Self-centered) ไปสู่การยึดถือความเป็นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง (Human-centered) โดยมีกระบวนการสำคัญ 3 ระดับ คือ 1.ระดับบุคคล (Internal Peace)การเริ่มต้นจาก "การปฏิวัติมนุษย์" (Human Revolution) หรือการเปลี่ยนแปลงภายในใจเพื่อเปลี่ยนความโลภ ความโกรธ และความหลง ให้เป็นสติและปัญญา ซึ่งเป็นรากฐานของสันติภาพที่ยั่งยืน 2.ระดับปฏิสัมพันธ์ (Dialogue and Empowerment) การใช้ "การสนทนา" (Dialogue) เป็นเครื่องมือสลายความขัดแย้ง และการบ่มเพาะเยาวชนเพื่อส่งต่อคุณค่าแห่งสันติภาพ 3.ระดับโครงสร้าง (Inside-Out Peace) การประยุกต์ใช้หลัก "สาราณียธรรม 6" ในระดับสากล เพื่อสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศ การแบ่งปันทรัพยากรอย่างเป็นธรรม และการเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ (Human Dignity) สรุปได้ว่า สันติภาพโลกตามแนวทางนี้มิใช่ผลลัพธ์จากการบังคับด้วยกฎหมายเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากการตื่นรู้ของผู้นำที่มี "สันติภายใน" ซึ่งจะส่งผลต่อการตัดสินใจเชิงนโยบายที่มุ่งขจัดความรุนแรงเชิงโครงสร้าง และสร้างวัฒนธรรมแห่งการอยู่ร่วมกันอย่างสันติที่เป็นรูปธรรมและยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Appleby, R. S. (2000). The ambivalence of the sacred: Religion, violence, and reconciliation ความย้อนแย้งของสิ่งศักดิ์สิทธิ์: ศาสนา ความรุนแรง และการสร้างสันติภาพ. Rowman & Littlefield.
Bass, B. M, และ Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership (2nd ed.)ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง (พิมพ์ครั้งที่ 2). Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
D. Ikeda. (2017). The power of hope: Thoughts on peace and human rights in the 21st century. สำนักพิมพ์พีซโอเชียน.
D. Ikeda. (2021). Peace proposals to the United Nations: 1983–2021. Soka Gakkai International. (สมาคมสร้างคุณค่าสากล (SGI).
Dalai Lama. (2011). Beyond religion: Ethics for a whole world. Houghton Mifflin Harcourt.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research [ความรุนแรง สันติภาพ และการวิจัยสันติภาพ]. Journal of Peace Research, 6(3), 167–191.
Ikeda, D. (2010). The new human revolution (Vol. 23). World Tribune Press.
Ikeda, D. (2013). The human revolution. Weatherhill.
Ikeda, D. (2015). The light of learning: Selected writings on education แสงสว่างแห่งการเรียนรู้: รวมงานเขียนคัดสรรด้านการศึกษา. Middleway Press.
Ikeda, D. (2022). Transforming human history: The light of peace and dignity.
J., & Gebert, A Goulah. (2009). Tsunesaburo Makiguchi: Envisioning the global citizen in an era of educational nationalism สึเนซาบุโร มาคิกุจิ: การวาดภาพลักษณ์พลเมืองโลกในยุคแห่งชาตินิยมทางการศึกษา. Educational Studies, 45(2), 115–132.
Keown, D. (2013). Buddhist ethics: A very short introduction จริยธรรมพุทธศาสนา: ความรู้ฉบับพกพา. Oxford University Press.
King, S. B. (2009). Socially engaged Buddhism พุทธศาสนาเพื่อสังคม. University of Hawaii Press.
Koning, J, และ Waistell, J. (2012). Dutch Buddhism: Ethics and leadership พุทธศาสนาในเนเธอร์แลนด์: จริยธรรมและภาวะผู้นำ. Journal of Business Ethics, 106(2), 193-203.
Lederach, J. P. (1997). Building peace: Sustainable reconciliation in divided societies การสร้างสันติภาพ: การคืนดีที่ยั่งยืนในสังคมที่แตกแยก. United States Institute of Peace Press.
Lederach, J. P. (2005). The moral imagination: The art and soul of building peace [จินตนาการเชิงศีลธรรม: ศิลปะและจิตวิญญาณของการสร้างสันติภาพ]. Oxford University Press.
Makiguchi, T. (1981). Education for creative living: Ideas and proposals of Tsunesaburo Makiguchi (A. Gebert, Trans.; D. Bethel, Ed.)การศึกษาเพื่อชีวิตที่สร้างสรรค์: แนวคิดและข้อเสนอของ สึเนซาบุโร มาคิกุจิ (แปลโดย A. Gebert; บรรณาธิการโดย D. Bethel). Iowa State University Press.
Nussbaum, M. C. (2011). Creating capabilities: The human development approach การสร้างศักยภาพ: แนวทางการพัฒนาคน. Belknap Press.
Queen, C. S. (Ed.). (2000). Engaged Buddhism in the West พุทธศาสนาเพื่อสังคมในโลกตะวันตก. Wisdom Publications.
R. K Greenleaf. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatnessภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้: การเดินทางสู่ธรรมชาติของอำนาจที่ชอบธรรมและความยิ่งใหญ่. Paulist Press.สำนักพิมพ์พอลลิสต์. (ต้นฉบับพิมพ์ปี 1977).
Ramsbotham, O, Woodhouse, T, และ Miall, H. (2011). Contemporary conflict resolution: The prevention, management and transformation of deadly conflicts (3rd ed.) การแก้ไขความขัดแย้งร่วมสมัย: การป้องกัน การจัดการ และการเปลี่ยนผ่านความขัดแย้งที่รุนแรง. Polity Press.
Thich Nhat Hanh . (2003). Creating true peace: Ending violence in yourself, your family, your community, and the world. Free Press.
Toda, J. (2008). Declaration calling for the abolition of nuclear weapons. Josei Toda.
Toda, J. (2008). The human revolution (D. Ikeda, Ed.) การปฏิวัติความเป็นมนุษย์ (บรรณาธิการโดย D. Ikeda). Soka Gakkai.
Tsunesaburo Makiguchi. (1981). Education for Creative Living "การศึกษาเพื่อชีวิตที่สร้างสรรค์" หรือ "การศึกษาสร้างสรรค์คุณค่า". Soka University Press.
Ura, K., Alkire, S., Zangmo, T., และ Wangdi, K. (2012). A short guide to Gross National Happiness index คู่มือฉบับย่อเกี่ยวกับดัชนีความสุขมวลรวมประชาชาติ. Centre for Bhutan Studies.
Urbain, O. (2010). Daisaku Ikeda’s philosophy of peace: Dialogue, transformation and global citizenship ปรัชญาสันติภาพของ ไดซาคุ อิเคดะ: การสนทนา การเปลี่ยนแปลง และความเป็นพลเมืองโลก. I.B. Tauris.
Williams, D. (2009). The Soka Gakkai Buddhist movement in Quebec ขบวนการพุทธศาสนาโซคา กัคไก ในควีเบก. The Lotus and the Maple Leaf. Routledge.
กีรติ บุญเจือ. (2550). ปรัชญาหลังนวยุค: พุทธมนุษยนิยม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น.
กูลาห์, เจ.(Goulah, J.). (2020). ไดซาคุ อิเคดะ กับการศึกษาแนวโซกะ: มุมมองเชิงสหวิทยาการ. สำนักพิมพ์เราต์เลดจ์.
ไดซากุ อิเคดะ. (2560). การปฏิวัติมนุษย์ : บทเรียนจากมนุษย์เพื่อการเปลี่ยนแปลงโลก. สมาคมสร้างคุณค่าในประเทศไทย.
ทอยน์บี, อาร์., & อิเคดะ,Toynbee, A. J., & Ikeda, , และ ปฏิภาณ พรพิบูลย์, แปล. (2551). เลือกสรรชีวิต: การสนทนาระหว่างอาร์โนลด์ ทอยน์บี และไดซากุ อิเคดะ. สำนักพิมพ์เคล็ดไทย.
นิพนธ์ กินาวงศ์. (2544). พฤติกรรมมนุษย์กับการพัฒนาตน. สำนักพิมพ์แม็ค.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม: กฎธรรมชาติและคุณค่าสำหรับชีวิต. มูลนิธิพุทธธรรม.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). สันติภาพเกิดจากอิสรภาพและความสุข. ธรรมสภา.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม: ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 45). ผลิธัมม์.
พระพรหมคุณาภรณ์ ป.อ.ปยุตโต. (2556). การสร้างสันติภาพบทบาทของพระพุทธศาสนาในโลกปัจจุบันพิมพ์ครั้งที่ 5. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระไพศาล วิสาโล. (2548). พุทธศาสนากับคุณค่าร่วมในสังคมไทย. มูลนิธิโกมลคีมทอง.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2554). พุทธสันติวิธี: การจัดการความขัดแย้งด้วยแนวทางพุทธ. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พิพัฒน์ เรืองงาม. (2535). การศึกษาความต้องการและปัญหาการใช้เทคโนโลยีเพื่อการศึกษาของครูในโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดเพชรบูรณ์. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สุภา ศิริมานนท์. (2556). พุทธมนุษยนิยม. มูลนิธิโกมลคีมทอง.
