ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสมรรถนะด้านดิจิทัล ของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ เครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพ การจัดการศึกษาศูนย์การศึกษาพิเศษ เขตการศึกษา 1 และส่วนกลาง สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำดิจิทัล, สมรรถนะด้านดิจิทัลของครู, ศูนย์การศึกษาพิเศษบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา 2) ศึกษาระดับสมรรถนะด้านดิจิทัลของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ 3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษากับสมรรถนะด้านดิจิทัลของครู และ 4) ศึกษาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสมรรถนะด้านดิจิทัลของครูศูนย์การศึกษาพิเศษ เครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการศึกษา ศูนย์การศึกษาพิเศษ เขตการศึกษา 1 และส่วนกลาง สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูศูนย์การศึกษาพิเศษ จำนวน 203 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้นตามสถานศึกษาและการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญด้วยดัชนีความสอดคล้อง (IOC) และมีค่าความเชื่อมั่นด้วยค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคตั้งแต่ 0.70 ขึ้นไป วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดคือ ทักษะการสื่อสารดิจิทัล และต่ำที่สุดคือ วิสัยทัศน์ดิจิทัล 2) สมรรถนะด้านดิจิทัลของครูโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยด้านการรู้และเข้าใจดิจิทัลมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด และด้านการแก้ปัญหาด้วยเครื่องมือดิจิทัลมีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด 3) ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษามีความสัมพันธ์เชิงบวกกับสมรรถนะด้านดิจิทัลของครูอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ 4) ภาวะผู้นำดิจิทัลด้านการพัฒนาตนเองสู่ความเป็นมืออาชีพทางดิจิทัล และด้านทักษะการสื่อสารดิจิทัล สามารถร่วมกันพยากรณ์สมรรถนะด้านดิจิทัลของครูได้ โดยอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 92.60
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). นโยบายและแผนพัฒนาการศึกษาพิเศษแห่งชาติ. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานบริหารงานการศึกษาพิเศษ.
จิติมา วรรณศรี. (2564). การบริหารจัดการศึกษายุคดิจิทัล. พิษณุโลก: รัตนสุวรรณการพิมพ์.
ณัฐรัตน์ ผดุงถิ่น. (2564). ปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยแรงจูงใจที่ส่งผลต่อสมรรถนะดิจิทัลของครูสังกัดสำนักเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครปฐมและสุพรรณบุรี. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยศรีนคริน
ทรวิโรฒ.
ธีรศักดิ์ สุขสวัสดิ์. (2565). สมรรถนะด้านดิจิทัลของครูในศตวรรษที่ 21. วารสารครุศาสตร์, 50(1), 89–104.
นภัสรัญช์ สุขเสนา, ปารย์พิชชา ก้านจักร, เสาวนี สิริสุขศิลป์. (2565). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการปฏิบัติ งานของครูในโรงเรียนประถมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิเขต 2. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 14(3), 178-191.
สไบทิพย์ แสงอรุณ. (2566). สมรรถนะด้านดิจิทัลของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้น?การศึกษามัธยมศึกษาสุราษฎร์ธานี ชุมพร. ใน วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาศึกษาศาสตร์. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2564). การวิจัยการออกแบบทางการศึกษา = Design research in education. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). มาตรฐานและคุณลักษณะครูการศึกษาพิเศษในศูนย์การศึกษาพิเศษ. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน. (2553). คู่มือการกำหนดสมรรถนะในราชการพลเรียน: คู่มือสมรรถนะหลัก. กรุงเทพมหานคร: ประชุมช่าง
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). สมรรถนะครูในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. (2568). รายงานข้อมูลบุคลากรศูนย์การศึกษาพิเศษ ปีงบประมาณ 2568. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. (2566). รายงานนโยบายและทิศทางการพัฒนาการศึกษาพิเศษ พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
เสาวลักษณ์ จีนเมือง, จิรศักดิ์ แซ่โค้ว และ ญาณิศา บุญจิตร์. (2568). การพัฒนาสมรรถนะครู ด้านการใช้ ICT เพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ของโรงเรียนขยายโอกาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 3. วารสารวิจยวิชาการ, 7(5), 207-223.
อาภาภรณ์ ภูศรี. (2565). กลยุทธ์การพัฒนาภาวะผู้นําเชิงดิจิทัลสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาขนาดเล็กสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 2. Journal of Buddhist Philosophy Evolved, 6(2), 200 - 211.
European Commission. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. Luxembourg : Publications Office of the European Union.
Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators (DigCompEdu). Luxembourg : European Commission.
Sheninger, E. (2019). Digital leadership: Changing paradigms for changing times. Thousand Oaks : Corwin.
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris : UNESCO.
