การพัฒนาหลักสูตรส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ โดยใช้การสอนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน สำหรับนักศึกษาครูสาขาวิชาภาษาไทย
คำสำคัญ:
หลักสูตรส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์, การสอนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน, ความคิดสร้างสรรค์, นักศึกษาครูภาษาไทยบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาและหาคุณภาพหลักสูตรส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์โดยใช้การสอนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน สำหรับนักศึกษาครูสาขาวิชาภาษาไทย และ 2) ศึกษาผลการใช้หลักสูตรส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์โดยใช้การสอนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน สำหรับนักศึกษาครูสาขาวิชาภาษาไทย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักศึกษาสาขาวิชาภาษาไทย ชั้นปีที่ 3 คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 26 คน ซึ่งได้มาโดยการสุ่มอย่างง่าย ใช้แบบแผนการวิจัยแบบกลุ่มเดียวทดสอบหลังเรียน (One-Shot Case Study) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) หลักสูตรส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์โดยใช้การสอนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน 2) เอกสารประกอบหลักสูตร และ 3) แบบประเมินความคิดสร้างสรรค์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า 1) หลักสูตรส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์โดยใช้การสอนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน สำหรับนักศึกษาครูสาขาวิชาภาษาไทย ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ ความเป็นมาและความสำคัญของหลักสูตร หลักการของหลักสูตร จุดประสงค์ ของหลักสูตร เนื้อหาสาระของหลักสูตร การจัดการเรียนการสอนของหลักสูตร สื่อและแหล่งเรียนรู้ของหลักสูตร และการวัดและประเมินผลของหลักสูตร โดยผลการประเมินคุณภาพหลักสูตรจากผู้เชี่ยวชาญ พบว่า หลักสูตรมีความเหมาะสมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.71, S.D. = 0.45) และเอกสารประกอบหลักสูตรมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.74, S.D. = 0.44) 2) ผลการใช้หลักสูตรพบว่า นักศึกษาครูสาขาวิชาภาษาไทยมีความคิดสร้างสรรค์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 3.58, S.D. = 0.50) แสดงให้เห็นว่า หลักสูตรที่พัฒนาขึ้นสามารถส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของนักศึกษาครูได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ. (2534). ความคิดสร้างสรรค์ หลักการ ทฤษฎี การเรียนการสอน การวัดผล ประเมินผล.โรงพิมพ์คุรุสภา.
กัลยาลักษณ์ ไชยศิริ และศิริวรรณ วณิชวัฒนวรชัย .(2565). การออกแบบการเรียนการสอนโดยใช้รูปแบบการสร้างสรรค์เป็นฐาน เพื่อส่งเสริมทักษะกระบวนการคิดสร้างสรรค์ของนักศึกษาพยาบาล.The Journal of Boromarjonani College of Nursing, Suphanburi, 5(2), 5-18.
จีรภรณ์ กิจเจริญ .(2566). การพัฒนาหลักสูตรเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการบริบทชุมชนและวัฒนธรรมท้องถิ่นสำหรับนักศึกษาครู. ภาควิชาหลักสูตรและวิธีสอน มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ชฎารัตน์ เฮงษฎีกุล .(2566). ความคิดสร้างสรรค์:เกิดขึ้นเองหรือพัฒนาได้.วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี. 13(2), 122-130.
ดวงจันทร์ สุขวิชัย.(2567). การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนโดยใช้รูปแบบการสอนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน (CBL) ร่วมกับการใช้บทเรียนวิดีทัศน์บน Photoshop เพื่อเสริมสร้างความคิดสร้างสรรค์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 21(1), 183–191.
ธีรภัทร นาหนองตูม, ประวิทย์ สิมมาทัน และทรงศักดิ์ สองสนิท.(2566). การส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์โดยใช้การเรียนแบบสร้างสรรค์เป็นฐาน ภายใต้สภาพแวดล้อมเมตาเวิร์ส สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสารราชภัฏเพชรบูรณ์สาร, 25(2), 25-37.
นพดล โนจิตร, และ เกษทิพย์ ศิริชัยศิลป์. (2566). การพัฒนาหลักสูตรวิชาชีพระยะสั้นเพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์โดยใช้การจัดการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐานร่วมกับชุมชนเป็นฐานสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น. Journal of Modern Learning Development, 8(11), 44–66.
ประจักษ์ ปฏิทัศน์. (2562). การคิดเชิงระบบและความคิดสร้างสรรค์ (Systematic and Creative Thinking). สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ปัญจนาฏ วรวัฒนชัย.(2565). ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับความคิดสร้างสรรค์. Journal of Educational Studies, 16 (1), 14-31.
พัดชา ดอกไม้, สุรยศ ทรัพย์ประกอบ, เจนศึก โพธิศาสตร์, และ ประธาน ประจวบโชค. (2566). การพัฒนาโปรแกรมการพัฒนาวิชาชีพครูแบบออนไลน์เพื่อพัฒนาความสามารถในการจัดการเรียนรู้สะเต็มศึกษาของนักศึกษาครูวิทยาศาสตร์ชั้นปีที่ 1. วารสารศึกษาศาสตร์ มสธ., 16(1), 176–198.
ณฑนา พิพัฒน์เพ็ญ และ แจ่มจันทร์ เพชรศิริ. (2568). การพัฒนาทักษะความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมในการพัฒนาโครงร่างการวิจัยของนิสิตโดยใช้นวัตกรรมจัดการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์เป็นฐานบูรณาการกับกระบวนการคิดเชิงออกแบบในรายวิชาระเบียบวิธีวิจัยทางวิทยาศาสตร์ชีวภาพ คณะวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมดิจิทัล มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง. Education Journal, Faculty of Education, Nakhon Sawan Rajabhat University, 8(2), 62–75.
มารุต พัฒผล. (2567). รูปแบบพัฒนาหลักสูตรร่วมสมัย (พิมพ์ครั้งที่ 2). ศูนย์ผู้นำนวัตกรรมหลักสูตรและการเรียนรู้.
วรรณนิภา สูบกระโทก, สุวรรณี ยหะกร, และอภิรักษ์ อนะมาน. (2567). ผลการจัดการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์เป็นฐานที่มีต่อความสามารถในการเขียนเชิงสร้างสรรค์และเจตคติต่อการเรียนวิชาภาษาไทยของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์, 9(2), 13–28.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21 (พิมพ์ครั้งที่ 6). มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
วิริยะ ฤาชัยพาณชย์. (2562). สอนสร้างสรรค์ เรียนสนุกยุค 4.0. ซีเอ็ดยูเคชั่น.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2567). ผลการประเมินด้านความคิดสร้างสรรค์ของ PISA 2022. กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564.). ยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี พ.ศ. 2561 – 2580. เรียกใช้เมื่อ 15 ตุลาคม 2568 http://nscr.nesdc.go.th.
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2563). แผนยุทธศาสตร์กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2563-2565.
สิทธิชัย ลายเสมา. (2557). ระบบการเรียนรู้ร่วมกันด้วยทีมเสมือนจริงในสภาพแวดล้อมการเรียนแบบภควันตภาพโดยใช้กระบวนการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาความคิดสร้างสรรค์และทักษะการทำงานร่วมกัน. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการศึกษา.มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ.
อารี พันธ์มณี. (2566). การพัฒนาความคิดสร้างสรรค์สู่ความเป็นเลิศ (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Guilford, J. P. (1950). Creativity. New York, NY: McGraw-Hill.
Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt, Brace & World.
