ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 1
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำทางวิชาการ, ผู้บริหารสถานศึกษา, ยุคดิจิทัล, การบริหารการศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล และ 2) เปรียบเทียบความคิดเห็นของครูต่อภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา จำแนกตามเพศ ระดับการศึกษา และประสบการณ์การทำงาน ทั้งนี้จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่างานวิจัยด้านภาวะผู้นำทางวิชาการส่วนใหญ่เน้นบริบทการบริหารทั่วไปแต่ยังขาดการวิเคราะห์เชิงลึกในบริบทการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลในระดับสถานศึกษา การวิจัยนี้จึงมุ่งเติมเต็มช่องว่างดังกล่าวกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา จำนวน 297 คน ได้มาโดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) อยู่ระหว่าง 0.80–1.00 และมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.97 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่า t-test และการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA)
ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (x̄ = 4.62, S.D. = 0.41) และทุกด้านอยู่ในระดับมากที่สุด โดยด้านการกำหนดวิสัยทัศน์และเป้าหมายทางวิชาการมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ด้านการส่งเสริมบรรยากาศทางวิชาการ และด้านการนิเทศ กำกับ ติดตาม และประเมินผล และ 2) การเปรียบเทียบความคิดเห็นของครู พบว่า ครูที่มีเพศและระดับการศึกษาต่างกัน มีความคิดเห็นไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ขณะที่ครูที่มีประสบการณ์การทำงานต่างกัน มีความคิดเห็นแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
เอกสารอ้างอิง
กันยารัตน์ ศรีเนตร. (2559). ความสำคัญของภาวะผู้นำทางวิชาการในการบริหารสถานศึกษา. เชียงใหม่: สำนักพิมพ์วิทยาการศึกษา.
กนิษฐิกา พรหมวาทย์. (2565). การพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัลสำหรับสถาบันการศึกษาไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กมล ตราชู. (2553). การพัฒนาตัวบ่งชี้พฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาเทศบาล. ใน วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, มหาสารคาม.
กมลทิพย์, บ., & ภูสิงห์, ส. (2562). การศึกษาภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดชัยภูมิ.
กรรณิการ์ ประดิษฐ์. (2560). ภาวะผู้นำทางวิชาการ: การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนในสถานศึกษา. นครราชสีมา: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.
กรรณิการ์ อาจิน. (2564). การเสริมสร้างภาวะผู้นำทางวิชาการสำหรับอาจารย์ในสถาบันอุดมศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
คลังเพชร, ส. (2564). ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล: การบูรณาการเทคโนโลยีเพื่อการศึกษาที่มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แสงปัญญา.
จันทร์สว่าง, ส. (2563). ภาวะผู้นำทางวิชาการในยุคดิจิทัล: แนวโน้มและความท้าทาย. สำนักพิมพ์วิชาการ.
จิณณวัตร ปะโคทัง. (2561). การบริหารจัดการสถานศึกษาในยุคดิจิทัล: บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารบริหารการศึกษาและนวัตกรรมการเรียนรู้.
Leithwood, K., & Sun, J. (2023). How school leaders contribute to student success: The four paths framework. Routledge.
Mayo, E. (1933). The human problems of an industrial civilization. Macmillan.
Redish, T., & Chan, K. (2006). Leadership preparation: Perceptions of administrators about technology leadership programs. Journal of Educational Technology.
Stodd, J. (2014). Leadership skills: Bridging the gap between formal and informal organizations in a changing world. Leadership Quarterly.
Woodward, J., & DeMille, B. (2015). Digital leadership skills: Leading with purpose in the age of technology. Journal of Leadership and Technology.
Yamada, T. (2000). Academic leadership in school administration: Characteristics of effective instructional leadership. Journal of Educational Leadership.
